Trans Yağ Nedir, Nelerde Var, Zararları Neler?

Yağlar üç makro besinden biridir. Hem beslenmemiz hem de sağlığımız için gereklidir. Ancak öyle yağlar var ki, hem sağlıksız hem de uzun vadede pek çok hastalığa neden oluyor. 

Trans yağlardan bahsediyorum. Peki trans yağların neden sağlıksız olduğunu biliyor musunuz? Nasıl elde edildiklerini, neler olduklarını…

Merak edenler için başlayalım anlatmaya trans yağ hakkında bütün bilinmesi gerekenleri…

Trans yağ nedir?

Trans yağ asitleri doymamış yağ türüdür. Doymuş bağlara sahip olmayan doymuş yağlardan farklı olarak, doymamış yağların kimyasal yapılarında en az bir çift bağ bulunur.

Trans yağların kimyasal yapısı çok sayıda sağlık sorununa neden olur.

trans yağ nedir

Doğal ve yapay trans yağlar

Doğal trans yağlar geviş getiren hayvanlardan gelen yağlardır (sığır, koyun ve keçi gibi). Et ve süt yemeye başladığımızdan bu yana doğal trans yağlar beslenmemizin bir parçasıdır. Hayvanların karnındaki bakteriler otları sindirdiğinde oluşur.

Bu doğal yağlar süt ürünleri yağının % 2-5’ini, sığır eti ve kuzu yağının % 3-9’unu oluşturur. Adı trans yağ olmasına rağmen doğal yollarla vücudumuza girdiği için sağlıksız değildir. Hatta ılımlı tüketildiğinde sağlığa pek çok faydası vardır.

Doğal trans yağlar arasında en bilineni, konjuge linoleik asittir (CLA). Son derece sağlıklıdır ve kalp hastalığı riskinin azaltır. Merada yayılarak otlayan ineklerden elde edilen süt yağında yüksek miktarlarda bulunur.

Yukarıda doğal trans yağlar için belirtilen olumlu şeyler yapay trans yağlar için söylenemez, bunlar endüstriyel yağlardır veya “hidrojene yağlar” olarak bilinir. 

Yapay trans yağlar nasıl elde edilir?

Bu yağlar hidrojen moleküllerini bitkisel yağlara pompalayarak oluşur. Bu işlem, yağın kimyasal yapısını değiştirir, bir sıvıyı katı madde haline getirir. Bu süreç, yüksek basınç, hidrojen gazı, bir metal katalizörü içerir ve oldukça kötüdür.

Hidrojene olduktan sonra, bitkisel yağlar daha uzun bir raf ömrüne sahip olur ve doymuş yağlara benzer bir tutarlılıkla oda sıcaklığında katıdır.

Trans Yağların Zararları Nelerdir?

doymuş yağ asitleri hayvansalmı

Kalp hastalığı

  • Trans yağlar kalp hastalığı için bilinen bir risk faktörüdür. 
  • LDL (kötü) kolesterolü yükseltir.
  • Total / HDL kolesterol oranını önemli derecede artırır.
  • Kalp hastalığının her iki önemli risk faktörü olan lipoproteinleri (ApoB / ApoA1 oranı) olumsuz etkiler.

İnsülin duyarlılığı ve tip 2 diyabet

  • Trans yağlar diyabet riskini artırır. 
  • Çünkü diyabet için risk faktörü olan insülin direncine neden olur ve kan şekerini yükseltir.
  • Hayvan çalışmasında, trans yağların fazla tüketilmesinin, insülin ve glukoz fonksiyonu üzerinde olumsuz etkilere neden olduğu bulunmuştur.

İltihap

  • Vücutta oluşan aşırı iltihap, kalp hastalığı, metabolik sendrom, diyabet, artrit gibi pek çok kronik hastalığı tetikler.
  • Trans yağlar, IL-6 ve TNF alfa gibi inflamatuar belirteçleri artırır.
  • Yani yapay trans yağlar, her türlü iltihabı tetikler ve birçok hastalığa neden olur.

Kan damarları ve kanser

  • Trans yağlar, endotel olarak bilinen kan damarlarının iç astarına zarar verir.
  • Kanser ile ilgili yapılan bir çalışmada trans yağların menopoz öncesi alınması, menopozdan sonra meme kanseri riskinde artış ile ilişkilendirilmiştir. 

Trans yağlardan nasıl uzak dururuz?

Bu sağlıksız yağlar birçok işlenmiş gıdada bulunur. Bu yağları tüketmemek için, yiyeceklerin etiketlerini dikkatli okuyun. Listede “hidrojene” veya “kısmen hidrojene” yazılı kelimeler bulunan gıdaları almayın.

Maalesef, etiketleri okumak, her durumda yeterli olmuyor. İşlenmiş bazı gıdalar (normal bitkisel yağlar gibi), etiket veya içerik listesinde yazmadan da trans yağ içerebiliyor.

Bu yağlardan uzak durmanın en iyi yolu, işlenmiş gıdaları tamamen hayatımızdan çıkarmak. Margarin yerine gerçek tereyağı alın, bitkisel yağlar yerine zeytinyağı ve fast food yerine evde pişirilen yemekleri yiyin.

Trans Yağ Hangi Besinlerde Bulunur?

trans yağ nelerde var

  • Patlamış mısır

Sinema deyince aklımıza ilk patlamış mısır gelir. Ama bu eğlenceli atıştırmalığın bazı çeşitleri özellikle mikrodalgada patlamış mısır, trans yağ içerir. En iyisi mısırınızı kendiniz patlatın.

  • Margarin ve bitkisel yağlar

Margarin trans yağ mıdır?” sorusu zaman zaman kafamıza takılır. Evet margarin yüksek oranda trans yağ içerir. Bazı bitkisel yağlar da hidrojene edildiğinde bu sağlıksız yağı içerir.

  • Kızarmış fast food

Dışarıda özellikle de fast food tarzında yerseniz, bu sağlıksız yağlarla karşılaşmanız yüksek ihtimaldir. Kızarmış tavuk ve balık, hamburger, patates kızartması ve kızarmış noodle gibi kızartılan fast foodlar, yüksek seviyede trans yağ içerir.

  • Fırınlanmış ürünler

Kek, kurabiye, hamur işleri gibi unlu mamuller bitkisel yağlar veya margarin ile yapılır. Çünkü daha lezzetli bir ürün ortaya çıkar, daha ucuzdur ve daha uzun bir raf ömrüne sahiptir.

  • Sütsüz kahve kreması

Kahve beyazlatıcıları olarak da bilinen süt ürünü olmayan kahve kremaları, kahve, çay ve diğer sıcak içeceklerde süt ve krema yerine kullanılır. Çoğu süt ürünü olmayan krema, raf ömrünü uzatmak ve kremsi bir kıvam kazandırmak için kısmen hidrojene yağdan yapılmıştır. 

doymuş yağlar ve doymamış yağlar nelerdir

  • Patates ve mısır cipsi

Çoğu patates ve mısır cipsi, kısmen hidrojene yağ formunda trans yağ içerir.

  • Sosis

Bazıları trans yağ içerir. Etiketteki içeriğe dikkat edin. 

  • Tatlı turta

Bazılarında bu sağlıksız yağ bulunabilir. Etiketi okuyun.

  • Pizza

Bazı markaların pizza hamurlarında trans yağ bulunur. Bu bileşen için özellikle dondurulmuş pizzalara dikkat edin. 

  • Kraker

Bazı marka krakerler bu yağı içermekte, bu yüzden etiketi okumadan satın almayın.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ