Tifo Hastalığı Nedir, Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

    Tifo hastalığı diğer adıyla kara humma hastalığı; yüksek ateş, ishal ve kusmaya neden olabilen bakteriyel bir enfeksiyondur. Ölümcül olabilir. Salmonella typhi bakterisinden kaynaklanır.

    Enfeksiyon genellikle kontamine yiyecek ve içme suyundan geçer ve el yıkamanın daha az olduğu yerlerde daha yaygındır. Bakteriyi taşıdığını bilmeyen taşıyıcılar tarafından da bulaşabilir.

    Tifo erken farkedilirse, antibiyotiklerle başarılı bir şekilde tedavi edilebilir; tedavi edilmezse tifo ölümcül olabilir.

    Tifo, düşük gelirli ülkelerde yaygın bir bakteriyel enfeksiyondur. Tedavi edilmediğinde, vakaların yaklaşık yüzde 25’inde ölümcüldür.

    Semptomlar yüksek ateş ve gastrointestinal problemleri içerir. Bazı insanlar bakteriyi semptom geliştirmeden taşırlar. Tifo hastalığının tek tedavisi antibiyotiktir.

    İşte “tifo bulaşıcı mı”, “tifo nasıl bulaşır”, “tifo belirtileri nelerdir”, “tifo nasıl tedavi edilir”, “tifo hastası nasıl beslenmeli” sorularını cevaplayan bir yazı…

    Tifo Hastalığı Nedir?

    Tifo hastalığı, Salmonella typhimurium (S. typhi) bakterisinin neden olduğu bir enfeksiyondur.

    Tifo bakterisi, insanların bağırsaklarında ve kan dolaşımında yaşar. Enfekte bir kişinin dışkısı ile doğrudan temas yoluyla bireyler arasında yayılır.

    Hiçbir hayvan bu hastalığı taşımaz, bu nedenle bulaşma her zaman insandan insanadır.

    Tedavi edilmezse, her 5 tifo vakasından 1’i ölümcül olabilir. Tedavi ile 100 vakada 4’ten azı ölümcüldür.

    S.typhi bakterisi ağızdan girer ve bağırsakta 1 ila 3 hafta geçirir. Bundan sonra, bağırsak duvarından ve kan dolaşımına doğru yol alır.

    Kan dolaşımından diğer dokulara ve organlara yayılır. Konağın bağışıklık sistemi, savaşmak için çok az şey yapabilir çünkü S. typhi, konakçının hücrelerinde, virüsten korunarak yaşayabilir.

    Tifo, kan, dışkı, idrar veya kemik iliği örneği yoluyla S. typhi varlığının saptanmasıyla teşhis edilir.

    Tifo Hastalığının Belirtileri Nelerdir?

    Semptomlar normalde bakteriye maruz kaldıktan 6 ila 30 gün sonra başlar.

    Tifo hastalığının iki ana belirtisi ateş ve döküntüdür. Tifo ateşi özellikle yüksektir, birkaç gün içinde kademeli olarak 39 ila 40 dereceye kadar yükselir.

    Her hastayı etkilemeyen kızarıklık, özellikle boyun ve karın bölgesinde gül rengi lekelerden oluşur.

    Diğer semptomlar şöyledir:

    – Halsizlik

    – Karın ağrısı

    – Kabızlık

    – Baş ağrısı

    Nadiren semptomlar arasında kafa karışıklığı, ishal ve kusma olabilir ancak bu normalde şiddetli değildir.

    Ciddi, tedavi edilmeyen vakalarda bağırsak delinebilir. Bu, arada ölümcül olduğu bildirilen karın içini kaplayan doku enfeksiyonu olan peritonite yol açabilir.

    Başka bir enfeksiyon olan paratifo, Salmonella enterica’dan kaynaklanır. Tifo ile benzer semptomları vardır ancak ölümcül olma olasılığı daha düşüktür.

    Tifo Hastalığı Nedenleri

    Tifo hastalığı, S. typhi bakterisinden kaynaklanır ve enfekte fekal madde ile kontamine olan yiyecek, içecek ve içme suyu yoluyla yayılır. Meyve ve sebzelerin yıkanması, kontamine su kullanılması halinde yayılabilir.

    Bazı insanlar asemptomatik tifo taşıyıcısıdır, yani bakterileri barındırırlar, ancak hiçbir kötü etkisi yoktur. Bazıları, semptomları gittikten sonra bakterileri barındırmaya devam eder. Bazen hastalık tekrar ortaya çıkabilir.

    Taşıyıcı olarak testi pozitif çıkan kişilerin, tıbbi testler negatif olana kadar çocuklarla veya yaşlılarla bir arada bulunmasına izin verilmez.

    Tifo Hastalığı Risk Faktörleri

    Tifo hastalığı, dünya çapında ciddi bir tehdittir ve her yıl yaklaşık 27 milyon veya daha fazla insanı etkiler. 

    Dünya çapında çocuklar, genellikle yetişkinlerden daha hafif semptomlara sahip olsalar da, hastalığa yakalanma konusunda en büyük risk altındadır.

    Aşağıdaki durumlar tifo hastalığı için risk oluşturmaktadır:

    Tifonun oluştuğu bölgelerde çalışmak veya bu bölgelere seyahat etmek

    – Salmonella typhi bakterileriyle ilgilenen bir klinik mikrobiyolog olarak çalışmak.

    – Enfekte olmuş veya yakın zamanda tifo hastalığına yakalanmış biriyle yakın temasta bulunmak.

    – Salmonella typhi içeren kanalizasyonla kirlenmiş sudan içmek.

    Tifo Hastalığı Tedavisi

    Tifo için tek etkili tedavi antibiyotiktir.  Antibiyotikler dışında, yeterli su içerek rehidrate etmek önemlidir.

    Bağırsakların delindiği daha ciddi vakalarda ameliyat gerekebilir.

    Tifo Hastalığı Komplikasyonları

    Bağırsak kanaması veya delikler

    Bağırsak kanaması veya bağırsakta delikler, tifo hastalığının en ciddi komplikasyonlarıdır. Genellikle hastalığın üçüncü haftasında gelişirler.

    Bu durumda ince bağırsakta veya kalın bağırsakta bir delik oluşur. Bağırsaktaki içerikler mideye sızar ve şiddetli mide ağrısı, mide bulantısı, kusma ve kan dolaşımı enfeksiyonuna (sepsis) neden olabilir. Hayatı tehdit eden bu komplikasyon acil tıbbi bakım gerektirir.

    Diğer, daha az görülen komplikasyonlar şöyledir;

    – Kalp kası iltihabı (miyokardit)

    – Kalp ve kapakçıkların iltihaplanması (endokardit)

    – Büyük kan damarlarının enfeksiyonu (mikotik anevrizma)

    – Zatürre

    – Pankreas iltihabı (pankreatit)

    – Böbrek veya mesane enfeksiyonları

    – Beyni ve omuriliği çevreleyen zarların ve sıvının enfeksiyonu ve iltihabı (menenjit)

    – Deliryum, halüsinasyonlar ve paranoid psikoz gibi psikiyatrik sorunlar

    haşimato yenmemesi gerekenler

    Tifo Hastalığı ve Beslenme

    Beslenme şeklinde yapılan değişiklikler tifo hastalığını tedavi edemese de, bazı semptomları hafifletmeye yardımcı olabilir.

    Özellikle, sindirimi kolay, besleyici yoğun yiyecekleri yemek, uzun süreli enerji sağlamaya ve mide-bağırsak sorunlarını gidermeye yardımcı olabilir.

    Tifo Diyeti Nasıl Yapılır?

    Tifo diyeti, vücudun yeterli enerjiyi almasını sağlarken, tifo mikrobunun neden olduğu sindirim rahatsızlığını hafifletmeye odaklanır.

    Sindirimi zor olabilecek ve dolayısıyla tifo mikrobunun neden olduğu sindirim sorunlarını kötüleştirebilecek yüksek lifli gıdalar sınırlandırılmalıdır. Bu, çiğ meyve ve sebzeler, tam tahıllar, kuruyemişler, tohumlar ve baklagiller gibi yiyecekleri içerir.

    Bunun yerine, yiyecekleri iyice pişirmeli, konserve veya çekirdeksiz meyveler seçmeli ve lif bakımından zengin tam tahıllar yerine rafine tahıllar yemelisiniz.

    Yağlı veya baharatlı yiyecekler dahil, sindirimi zor olabilecek diğer yiyecekler de sınırlandırılmalıdır.

    Bol su içmek önemlidir. Bununla birlikte, tifo mikrobu bakteriyel kontaminasyondan kaynaklandığından, mikrobun yaygın olduğu bir bölgedeyseniz, şişelenmiş su için ve buzlu içeceklerden kaçının – buz şişelenmiş veya kaynatılmış sudan yapılmadıkça.

    Gıda güvenliğini uygulamak, tifo diyetinin bir başka önemli bileşenidir.

    Ellerinizi düzenli olarak yıkadığınızdan, tüm ürünleri iyice yıkadığınızdan ve çiğ et, çiğ balık ve pastörize edilmemiş süt ürünlerinden uzak durduğunuzdan emin olun.

    Ayrıca sokak satıcıları gibi bilinmeyen kaynaklardan yiyecek veya içecek tüketmekten kaçınmalı ve bunun yerine yiyecekleri evde hazırlamalısınız.

    Yenilecek ve Kaçınılacak Yiyecekler

    Tifo diyeti, sindirimi kolay, besleyici yoğun yiyecekleri yemeyi teşvik eder.

    Neler Yenir?

    Tifo diyetinde, pişmiş sebzeler, olgun meyveler ve rafine tahıllar gibi lif içeriği daha düşük yiyecekleri tercih etmelisiniz. Susuz kalmamak ve bol su içmek de önemlidir.

    İşte tifo diyetinde yenebilecek bazı yiyecekler:

    Pişmiş sebzeler

    Patates, havuç, yeşil fasulye, pancar, kabak

    Meyveler

    Olgunlaşmış muz, kavun, elma püresi, konserve meyve

    Tahıllar

    Beyaz pirinç, makarna, beyaz ekmek

    Proteinler

    Yumurta, tavuk, hindi, balık, soya peyniri, kıyma

    Süt ürünleri

    Az yağlı veya yağsız pastörize süt, yoğurt, peynir ve dondurma

    İçecekler

    Şişelenmiş su, bitki çayı, hindistan cevizi suyu, meyve suyu, et suyu

    Tifo Hastalığında Yenmemesi Gerekenler

    Lif içeriği yüksek yiyecekler, sindirimi kolaylaştırmak için tifo diyetinde sınırlandırılmalıdır.

    Buna çiğ meyve ve sebzeler, tam tahıllar, kabuklu yemişler, tohumlar ve baklagiller dahildir.

    Yağ oranı yüksek baharatlı yiyeceklerin de sindirimi zor olabilir ve tifo diyetinde bunlardan uzak durulmalıdır Tifo diyetinde kaçınılması gereken bazı yiyecekler:

    Çiğ sebzeler

    Brokoli, lahana, karnabahar, soğan

    Meyveler

    Kuru meyveler ve çiğ meyveler, ananas ve kivi

    Tam tahıllar

    Kinoa, kuskus, arpa, karabuğday, esmer pirinç

    Kuruyemiş

    Badem, fıstık, macadamia fıstığı, ceviz

    Tohumlar

    Kabak çekirdeği, keten tohumu, chia tohumu

    Baklagiller

    Siyah fasulye, barbunya, mercimek, nohut

    Baharatlı yiyecekler

    Acı biber, jalapeno, kırmızı biber

    Yağlı yiyecekler

    Çörek, kızarmış tavuk, patates cipsi, soğan halkaları

    Tifodan Korunma Yolları

    Temiz suya ve yıkama tesislerine daha az erişimi olan ülkelerde tipik olarak daha fazla sayıda tifo vakası vardır.

    Aşı

    Yüksek riskli bir bölgeye seyahat etmeden önce tifoya karşı aşı olmanız önerilir. Aşılar yüzde 100 etkili değildir ve yemek yerken ve içerken yine de dikkatli olunmalıdır.

    Kişi halihazırda hastaysa veya 6 yaşından küçükse aşı yapılmaz. Aşının yan etkileri olabilir. Her 100 kişiden birinde ateş görülür.

    Oral aşıdan sonra gastrointestinal problemler, mide bulantısı ve baş ağrısı olabilir. Bununla birlikte, her iki aşıda da ciddi yan etkiler nadirdir.

    Tifoyu ortadan kaldırmak

    Tifo semptomları geçtiğinde bile, bakterileri taşımak hala mümkündür.

    Bu, hastalığı ortadan kaldırmayı zorlaştırır, çünkü semptomları biten taşıyıcılar, yiyecekleri yıkarken veya başkalarıyla etkileşime girerken daha az dikkatli olabilir.

    Afrika, Güney Amerika ve Asya’da Hindistan’a seyahat eden insanlar bu konuda dikkatli olmalıdır.

    Enfeksiyondan kaçınmak

    Tifo, enfekte insan dışkısının teması ve yutulmasıyla yayılır. Bu, enfekte bir su kaynağından veya yiyeceklerle uğraşırken olabilir.

    Tifo mikrobu olasılığını en aza indirmeye yardımcı olmak için seyahat ederken uyulması gereken bazı genel kurallar şöyledir:

    – Tercihen karbonatlı şişelenmiş su için.

    – Şişelenmiş su temin edilemiyorsa, tüketmeden önce suyun en az bir dakika kaynatıldığından emin olun.

    – Başkası tarafından ele alınan herhangi bir şeyi yemeye karşı dikkatli olun.

    – Sokak tezgahlarından yiyecek almaktan kaçının.

    – İçeceklerde buz bulundurmayın.

    – Çiğ meyve ve sebzelerden kaçının, meyveyi kendiniz soyun ve kabuğunu yemeyin.

    Sonuç olarak;

    Tifo hastalığı, bir dizi ciddi yan etkiye neden olan bakteriyel bir enfeksiyondur.

    Tifo diyeti, sindirimi kolay, düşük lifli, besleyiciliği yoğun yiyecekleri teşvik eden kısa vadeli bir beslenme planıdır.

    Tifo diyetinde, tifo bakterisinin tedavi edilmesi veya önlemesi amaçlanmaz ama tıbbi müdahale ile birlikte kullanıldığında bazı semptomların hafifletilmesine yardımcı olabilir.

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ