Sütün Faydaları, Zararları, Kalorisi ve Besin Değeri

    Sütün Faydaları, Zararları, Kalorisi ve Besin Değeri

    Süt, insanoğlunun ilk doğduğu andan itibaren tanıştığı en besleyici sıvıdır. İnek sütünden peynir, krema, tereyağı ve yoğurt gibi çok çeşitli gıda ürünleri yapılır.

    Bu gıdalara süt ürünleri denir ve bunlar insan beslenmesinin önemli bir parçasıdır. Sütün besin profili oldukça karmaşıktır ve insan vücudunun ihtiyaç duyduğu her besin maddesini barındırır.

    Yazıda “süt ne işe yarar”, “süt kaç kalori”, “süt faydalı mı zararlı mı”, “sütün yararları nelerdir”, “fazla süt içmenin zararları nelerdir”, “sütün yan etkileri var mı” soruları cevaplanacaktır.

    Sütün Besin Değeri

    Aşağıdaki tablo, sütteki besin maddeleri hakkında ayrıntılı bilgi içermektedir.

    Besin Değerleri: Süt % 3.25 yağ – 100 gram

     Miktar
    Kalori                              61                                 
    Su% 88
    Protein3.2 g
    Karbonhidrat4.8 g
    Şeker5.1 g
    Lif0 g
    Yağ3.3 g
    Doymuş1.87 g
    Tekli doymamış0.81 g
    Çoklu doymamış0.2 g
    Omega-30.08 g
    Omega-60.12 g
    Trans yağ~

    Birçok süt ürününün D ve A dahil olmak üzere vitaminlerle güçlendirildiğini unutmayın.

    Süt Protein Değeri

    Süt zengin bir protein kaynağıdır. 30.5 gramlık süt yaklaşık 1 g protein içerir. Sütteki proteinler sudaki çözünürlüklerine göre iki gruba ayrılır.

    Çözünmeyen süt proteinlerine kazein denirken, çözünür proteinler peynir altı suyu proteinleri olarak bilinir. Bu süt proteinleri gruplarının her ikisi de, yüksek oranda esansiyel amino asitler ve iyi sindirilebilirlik ile, mükemmel kalitededir.

    Kazein

    Kazein sütte çoğunluğu (% 80) oluşturur. Kazein aslında farklı proteinlerin bir ailesidir ve en bol olanı alfa-kazein olarak adlandırılır.

    Kazeinin önemli bir özelliği, kalsiyum ve fosfor gibi minerallerin emilimini arttırma yeteneğidir. Kazein ayrıca düşük tansiyon düzeylerini de yükseltebilir.

    Peynir altı suyu proteini

    Whey olarak da bilinen peynir altı suyu proteini, sütteki protein içeriğinin % 20’sini oluşturan bir başka protein ailesidir.

    Peynir altı suyu, özellikle lösin, izolösin ve valin gibi dallı zincirli amino asitler bakımından (BCAAs) zengindir. Farklı özelliklere sahip birçok çözünür protein çeşidinden oluşur.

    Peynir altı suyu proteinleri stres dönemlerinde kan basıncını azaltma ve ruh halini iyileştirme gibi birçok yararlı sağlık etkileri ile ilişkilendirilmiştir.

    Peynir altı suyu proteini tüketimi kasların büyümesi ve bakımı için mükemmeldir. Bundan dolayı sporcular ve vücut geliştiricileri arasında popüler bir takviyedir.

    Süt yağı

    Doğrudan inekten elde edilen t, yaklaşık % 4 yağdır. Süt yağları, yaklaşık 400 farklı yağ asidi içeren, tüm doğal yağların en komplekslerinden biridir. 

    Sütteki yağ asitlerinin yaklaşık % 70’i doymuştur. Çoklu doymamış yağlar az miktarda mevcuttur. Bunlar toplam yağ içeriğinin yaklaşık % 2.3’ünü oluşturur. Tekli doymamış yağlar toplam yağ içeriğinin yaklaşık % 28’ini oluşturur.

    Ruminant Trans Yağları

    Trans yağlar doğal olarak süt ürünlerinde bulunur. İşlenmiş gıdalarda bulunan trans yağların aksine, doğal trans yağlar olarak da adlandırılan süt ürünlerindeki trans yağların, sağlığa yararlı etkileri vardır.

    Süt, aşı asidi ve konjuge linoleik asit veya CLA gibi az miktarda trans yağ içerir. CLA, çeşitli sağlık yararları nedeniyle büyük ilgi görmüştür. Bununla birlikte, takviyeler yoluyla CLA’nın büyük dozları, metabolizma üzerinde zararlı etkilere sahip olabilir.

    Süt Karbonhidrat Değeri

    Sütteki karbonhidratlar ağırlıklı olarak sütün ağırlığının yaklaşık % 5’ini oluşturan laktoz adı verilen basit şeker formundadır.

    Sindirim sisteminde, laktoz glikoz ve galaktoza bölünür. Bunlar kan dolaşımında emilir ve galaktoz karaciğer tarafından glikoza dönüştürülür. Bazı insanlar laktozu parçalamak için gereken enzimden yoksundur. Bu duruma laktoz intoleransı denir.

    Sütte Bulunan Vitamin ve Mineraller

    Süt, hayatının ilk aylarında yavru buzağıda büyüme ve gelişmeyi sürdürmek için gerekli tüm vitaminleri ve mineralleri içerir.

    Ayrıca, insanlar tarafından ihtiyaç duyulan neredeyse her besin maddesini içerir ve bu da onu en besleyici gıdalardan biri haline getirir. Aşağıdaki vitaminler ve mineraller sütte özellikle büyük miktarlarda bulunur:

    B12 Vitamini

    Bu temel vitamin sadece hayvansal orijinli gıdalarda bulunur ve B12 vitamini sütte çok yüksektir.

    Kalsiyum

    Süt en iyi kalsiyum kaynağı olmakla birlikte, aynı zamanda sütte bulunan kalsiyum kolayca emilir.

    Riboflavin

    B vitaminlerinden biridir ve B2 vitamini de denir. Süt ürünleri, riboflavinin en büyük kaynağıdır.

    Fosfor

    Süt ürünleri, birçok biyolojik proseste önemli bir rol oynayan iyi bir fosfor kaynağıdır.

    Süt İçmenin Faydaları Nelerdir?

    Daha güçlü kemikler oluşturur

    Güçlü bir iskelet oluşturmak ve fetal yaşamdan yetişkinliğe (ve menopoza) kadar sağlıklı kemikleri korumak hayati önem taşır.

    Bu, osteoporozu, kemik kaybını ve buna bağlı kırılganlığı önler. Ergenlik yıllarının başındaki en yüksek büyüme sırasında, vücut günde 400 mg kadar kalsiyuma ihtiyaç duyabilir.

    Kemik kaybını önlemek için D vitamini ve magnezyuma da ihtiyaç vardır. Bu özellikle menopoza giren kadınlar için geçerlidir – östrojen dalgalanmaları kemik kaybını tetikleyebilir (kemik yoğunluğunda azalma).

    Süt içmek kemiklerin ihtiyacı olan bu besin maddelerini yeterince sağlar.

    Kalp sağlığını geliştirir

    Günde 200-300 mL süt içmenin kalp hastalığı riskini % 7 azalttığı bulundu. Az yağlı süt içmek, iyi kolesterol (HDL) seviyelerini yükseltebilir ve kötü kolesterol (LDL) seviyelerini düşürebilir. 

    Ayrıca sütte bulunan bol kalsiyum kan damarlarını genişletir ve kalp kaslarını güçlendirir. Sonuç olarak – genç yaştan itibaren az yağlı süt içmek ateroskleroz, koroner arter hastalığı, anjin ve diğer yaşamı tehdit eden kalp hastalıklarını önleyebilir.

    Süt birçok temel besin maddesi ile yüklüdür ve kan basıncını düzenlemeye ve korumaya yardımcı olan potasyum içerir.

    Mide rahatsızlıklarını ve hazımsızlığı iyileştirir

    İnek sütünün yaklaşık % 3’ü proteindir ve bunun % 80’i kazeinden oluşur. Kazeinin birincil rolü, mineralleri hedef bölgelere taşımaktır.

    Örneğin kazein, kalsiyum ve fosfora bağlanır ve onları sindirim sistemine iletir. Bu mineraller, midedeki sindirim sularının salınmasını uyararak sindirimi hızlandırır.

    Kazein ayrıca peptitler adı verilen küçük amino asit zincirleriyle eşleşir. Bu kazein-peptid kompleksleri, onları hapseden sümüksü müsin salgılayarak GI kanalındaki patojen saldırılarını önler.

    Bu nedenle, kalsiyum ve süt proteinleri hazımsızlık, gastrit, ülser, GERD’e bağlı mide ekşimesi, bakteriyel enfeksiyonlar ve hatta mide kanserlerini tedavi edebilir.

    Diyabet riskini düşürür

    Süt ve tip 2 diyabet hakkında birçok hipotez bulunuyor. Muazzam araştırmalar için alan olmasına rağmen, bazı hipotezler sütün bu tür kronik hastalıklar üzerindeki etkisini mantıksal olarak aydınlatmaktadır.

    Burada kalsiyum, magnezyum ve peptidler rol oynamaktadır. Bu bileşenler vücuttaki glikoz toleransını ve insülin duyarlılığını değiştirir.

    Ayrıca sütteki peynir altı suyu proteinleri tokluk ve iştah kontrolünü iyileştirir. Bu şekilde aşırı yemek yenmez ve obezite ihtimali azalır. Böyle bir kontrol ile lipid peroksidasyonu, organ iltihabı ve son olarak diyabet önlenebilir.

    Cildi temizler

    Tam yağlı süt, çözünür peynir altı suyu proteinlerinin bir deposudur. Laktoferrin gibi birkaçı güçlü anti-inflamatuar aktiviteye sahiptir.

    Laktoferrin açısından zengin fermente sütün topikal uygulanması, akne vulgaris gibi iltihaplı durumları iyileştirebilir.

    Az yağlı yağsız süt içmek ayrıca akne, sedef hastalığı, patojenik cilt enfeksiyonları, lezyonlar ve çatlakları önleyebilir ve etkili bir şekilde yönetebilir.

    Bunun nedeni, yağsız sütün ihmal edilebilir düzeyde yağ ve trigliserid içeriğine sahip olmasıdır. Bir çalışmada, süt uygulaması ciltteki sebum içeriğini % 31 oranında azaltmıştır.

    Süt İçmenin Zararları Nelerdir?

    laktoz intoleransı nasıl olur

    Laktoz intoleransı

    Laktoz, süt şekeri olarak da bilinir, sütte bulunan ana karbonhidrattır. Sindirim sisteminde, alt birimlerine, glukoz ve galaktozlara ayrılır. Bununla birlikte, bu tüm insanlarda gerçekleşmez.

    Laktozun ayrışması için laktaz adı verilen bir enzim gereklidir. Bazı insanlar, çocukluktan sonra laktozu sindirme özelliğini kaybeder. 

    Dünya nüfusunun yaklaşık % 75’inin laktoz intoleransı olduğu tahmin edilmektedir. Laktoz intoleransı olan insanlarda, laktoz tamamen emilmemekte ve bazıları (veya çoğu) kolona geçmektedir.

    Kolonda, orada bulunan bakteriler fermente olmaya başlarlar. Bu fermantasyon süreci, metan ve karbondioksit gibi kısa zincirli yağ asitleri ve gazların oluşumuna neden olur.

    Laktoz intoleransı, gaz, şişkinlik, karın krampları, ishal, mide bulantısı ve kusma gibi hoş olmayan birçok semptoma neden olur.

    Süt Alerjisi

    Süt alerjisi erişkinlerde nadir görülen bir durumken, küçük çocuklarda daha sık görülür. Çoğu zaman alerjik belirtilere, alfa-laktoglobulin ve beta-laktoglobulin denilen peynir altı suyu proteinleri neden olur ancak bunlar da kazeinlerden kaynaklanabilir. Süt alerjisinin başlıca belirtileri dışkı sorunları, kusma, ishal ve deri döküntüsüdür.

    Akne Gelişimi

    Süt tüketimi akne ile ilişkilendirilmiştir. Akne özellikle yüz, göğüs ve sırt sivilceleri ile karakterize sık görülen bir deri hastalığıdır. 

    Aşırı süt tüketiminin, akne görünümüne karıştığı düşünülen bir hormon olan insülin benzeri büyüme faktörü-1 (IGF-1) düzeylerini arttırdığı bilinmektedir.

    Asitlik ve Mide Kanseri

    Süt içmenin gastriti ve ülserleri azaltabileceğini söyleyen araştırma kanıtları olsa da, bunu desteklemeyenler de var.

    Sütün içindeki kazein mineralleri ve peptitleri bağırsağa taşımaya yardımcı olduğundan, aşırı mide suyu üretimini tetikleyebilir. Bu midenin pH dengesini değiştirir.

    İyileştirmek yerine, sütün bu geri bildirim etkisi peptik ülserleri şiddetlendirebilir. En kötü durumda, bağırsakta bu tür pH dengesizliğinin birikmesi mide kanserine yol açabilir.

    Hormonal Dengesizlik

    İnek ve manda sütü hayvan tarafından salgılanan doğal hormonlara sahiptir. Östrojen, sütte bol miktarda bulunan bu tür bir hormondur.

    Vücudumuz, bazı rolleri gerçekleştirmek için zaten östrojen üretiyor. Süt yoluyla aşırı östrojen, özellikle erkeklerde sorunlara neden olabilir.

    Bazı araştırmalar sütten alınan östrojenin meme, prostat ve testis kanserlerine nasıl neden olabileceğini göstermektedir.

    Bakteriyel enfeksiyonlar

    İnek, keçi, koyun veya bufalodan çiğ süt içmek akut ve kronik patojenik enfeksiyonlara neden olabilir. Pastörize edilmemiş süt, Salmonella, E. coli, Campylobacter, Staphylococcus aureus, Yersinia, Brucella, Coxiella ve Listeria gibi tehlikeli bakterilere sahiptir.

    En yaygın olarak, çiğ sütteki bakteriler kusma, ishal (bazen kanlı), karın ağrısı, ateş, baş ağrısı ve vücut ağrılarına neden olabilir.

    Nadir durumlarda, felç, hemolitik üremik sendrom, böbrek yetmezliği ve hatta ölüm gibi ciddi ve hatta yaşamı tehdit eden hastalıklara neden olabilir.

    Sütü İşleme Yöntemleri

    İnsan tüketimi için satılan neredeyse tüm sütler bir şekilde işlenir. Bu süt tüketiminin güvenliğini ve süt ürünlerinin raf ömrünü artırmak için yapılır.

    Pastörize etme

    Pastörizasyon, çiğ sütte ara sıra bulunan zararlı bakterileri yok etmek için sütü ısıtma işlemidir. Isı zararlı bakterileri, mayaları ve küfleri ortadan kaldırır.

    Bununla birlikte, pastörizasyon sütü sterilize etmez. Bu nedenle, kalan tüm bakterilerin çoğalmasını engellemek için ısıtmadan sonra hızla soğutulması gerekir.

    Pastörizasyon, ısıya karşı duyarlılığından ötürü hafif bir vitamin kaybına neden olur, ancak besin değeri üzerinde önemli bir etkiye sahip değildir.

    Homojenizasyon

    Süt yağı farklı ebatlarda sayısız globdan oluşur. Çiğ sütte, bu yağ globülleri birbirine yapışma eğilimi gösterir ve sütün üstünde yüzer.

    Homojenizasyon, bu yağ globüllerini daha küçük ünitelere ayırma işlemidir. Bu, sütün ısıtılması ve dar basınçlı borulardan pompalanması ile yapılır.

    Homojenizasyonun amacı sütün raf ömrünü uzatmak ve daha zengin bir lezzet ve daha beyaz renk vermektir. Çoğu süt ürünü, homojenize edilmiş sütten üretilir. Homojenizasyonun besin kalitesi üzerinde herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.

    Pastörize Süt ile Çiğ Süt

    Çiğ süt, pastörize edilmemiş veya homojenize edilmemiş süt için kullanılan bir terimdir. Pastörizasyon, raf ömrünü uzatmak ve çiğ sütte bulunabilecek zararlı mikroorganizmaların hastalık riskini en aza indirgemek için sütü ısıtma işlemidir.

    Isıtma birkaç vitaminde hafif bir düşüşe neden olur, ancak bu kayıp sağlık açısından önemli değildir. Sütteki yağ globüllerini daha küçük birimlere bölme süreci olan homojenizasyonun sağlık üzerinde bilinen herhangi bir olumsuz etkisi yoktur.

    Çiğ sütün tüketimi çocukluk çağında astım, egzama ve alerji riskinde azalma ile ilişkilendirilmiştir. Bununla birlikte, bu konuda yapılan çalışmalar küçük ve sonuçsuzdur.

    Çiğ süt, işlenmiş sütten daha “doğal” olsa da, tüketimi daha risklidir. Sağlıklı ineklerdeki süt herhangi bir bakteri içermez. Süt sağım, nakliye veya saklama süreci boyunca, ya inekten ya da çevreden bulaşan bakterilerle kontamine olur.

    Bu bakterilerin çoğu zararlı değildir ve çoğu da faydalıdır ancak bazen süt, hastalığa yakalanma potansiyeline sahip bakterilerle kontamine olur.

    Çiğ süt içme riski çok küçük olmasına rağmen, tek bir süt enfeksiyonu ciddi sonuçlar doğurabilir. Çoğu insan çabucak iyileşir ancak yaşlılar ya da çok küçük çocuklar gibi zayıf bağışıklık sistemi olan insanlar, ağır hastalığa daha yatkındır.

    Sonuç olarak;

    Süt dünyadaki en besleyici içeceklerden biridir. Yüksek kaliteli protein bakımından zengin olmakla kalmaz aynı zamanda kalsiyum, B12 vitamini ve riboflavin gibi mükemmel bir vitamin ve mineral kaynağıdır.

    Bu nedenle osteoporoz riskini azaltabilir ve kan basıncını düşürebilir. Olumsuz tarafı ise, bazı insanlar süt proteinlerine alerjiktir veya süt şekerine (laktoz) tolerans göstermez.

    Aşırı tüketimden kaçınıldığı sürece orta düzeyde süt tüketimi sağlıklıdır.

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ