Safranın Faydaları, Zararları ve Kullanımı

Safran, dünyanın en pahalı baharatıdır. Pahalı olmasının sebebi, üretiminin yüksek maliyetli olması ve fazla çaba gerektiren el ile yapılan hasat yöntemidir.

Safran bitkisi olarak bilinen Crocus sativus çiçeğinden toplanır. Yunanistan ‘da ortaya çıkmıştır ve buradaki insanlar libidoyu geliştirmek, ruh halini artırmak ve hafızayı iyileştirmek için kullanmışlar.

Yazıda “safran nedir”, “safranın faydaları”, “safran kullanımı” ve “safran çayı” ile ilgili bilinmesi gerekenlere göz atalım.

Safranın Besin Değeri

Porsiyon Boyutu: 1 tatlı kaşığı (0,7 g)

BESİN MİKTAR          BİRİM           
Su 0.083 g
Enerji 2.17 kcal
Enerji 9.09 kJ
Protein 0.08 g
Toplam lipit (yağ) 0.041 g
Farklı karbonhidrat 0.458 g
Lif 0.027 g
MİNERALLER
Kalsiyum, Ca 0.777 mg
Demir, Fe 0.078 mg
Magnezyum, Mg 1.85 mg
Fosfor, P 1.76 mg
Potasyum, K 12.1 mg
Sodyum, Na 1.04 mg
Çinko, Zn 0.008 mg
Bakır, Cu 0.002 mg
Manganez, Mn 0.199 mg
Selenyum, Se 0.039 µg
VİTAMİNLER
C vitamini, toplam askorbik asit 0.566 mg
Tiamin 0.001 mg
Riboflavin 0.002 mg
Niasin 0.01 mg
B 6 Vitamini 0.007 mg
Folat 0.651 µg
B12 vitamini 0 µg
A Vitamini 0.189 µg
Retinol 0 µg
D vitamini (D2 + D3) 0 µg
YAĞ ASİTLERİ
Yağ asitleri, toplam doymuş 0.011 g
Yağ asitleri, toplam tekli doymamış 0.003 g
Yağ asitleri, toplam çoklu doymamış 0.014 g

Safranın Yararları Nelerdir?

safran nedir

Güçlü bir antioksidandır

Bu baharat, hücreleri serbest radikallere ve oksidatif strese karşı koruyan moleküller olan antioksidanlar ve çeşitli bitki bileşikleri içerir. Bu antioksidanlar arasında krosin, krosetin, safranal ve kaempferol bulunur.

Krosin ve krosetin karotenoid pigmentlerdir ve baharata kırmızı rengini verirler. Her iki bileşik de antidepresan özelliklere sahiptir, beyin hücrelerini hasara karşı koruyarak, iltihabı iyileştirir, iştahı azaltır ve kilo kaybı sağlar.

Safranal, bu bitkiye kendine özgü tat ve aromasını verir. Araştırmalar, beyin hücrelerini oksidatif strese karşı korumanın yanı sıra ruh halini, hafızayı ve öğrenme yeteneğini geliştirmeye yardımcı olabileceğini gösteriyor.

Kaempferol safran çiçeğinin yapraklarında bulunur. Bu bileşik, düşük iltihaplanma, antikanser özellikleri ve antidepresan aktivitesi gibi sağlık yararları sağlar.

Ruh halini düzenler ve depresif belirtileri tedavi eder

Bu baharat, bazı ülkelerde “güneş ışığı baharatı” olarak adlandırılmıştır. Bu, sadece farklı rengi nedeniyle değil, ruh halini geliştirmeye yardımcı olabileceği içindir.

Beş çalışmanın gözden geçirilmesinde, safran takviyeleri hafif-orta şiddette depresyon semptomlarının tedavisinde plasebodan anlamlı derecede daha etkiliydi.

Kanserle mücadele özelliğine sahiptir

Safran otu, zararlı serbest radikalleri etkisiz hale getirmeye yardımcı olan antioksidanlar bakımından yüksektir. Serbest radikal hasarı, kanser gibi kronik hastalıklara neden olur.

Test tüpü çalışmalarında, bu bitkinin bileşiklerinin, kolon kanseri hücrelerini seçerek öldürdüğü veya bunların büyümesini baskıladığı, normal hücrelere zarar vermediği gösterilmiştir. 

Bu etki cilt, kemik iliği, prostat, akciğer, meme, serviks ve diğer birçok kanser hücresi için de geçerlidir.

Dahası, test tüpü araştırmaları, bu bitkideki ana antioksidan olan krosinin kanser hücrelerini kemoterapi ilaçlarına daha duyarlı hale getirebileceğini göstermiştir.

Tüp araştırmalarından elde edilen bu bulgular ümit verici olmakla birlikte, bu bitkinin antikanser etkileri insanlar üzerinde çalışılmamıştır ve daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmaktadır.

PMS belirtilerini azaltır

Premenstrüel sendrom (PMS), bir adet döneminin başlamasından önce meydana gelen fiziksel, duygusal ve psikolojik semptomları tanımlayan bir terimdir.

Araştırmalar bu bitkinin PMS semptomlarının tedavisine yardımcı olabileceğini göstermektedir.

20-45 yaş arası kadınlarda, günde 30 mg safran alınması, irritabilite, baş ağrısı ve ağrı gibi PMS semptomlarını tedavi etmede plaseboya göre daha etkili olmuştur.

Bir başka çalışma, 20 dakika boyunca safran koklanmasının, anksiyete gibi PMS semptomlarını azaltmaya ve stres hormonu kortizol seviyesini düşürmeye yardımcı olduğunu bulmuştur.

Afrodizyak etkisi vardır

Afrodizyaklar libidoyu güçlendirmeye yardımcı olan gıdalar veya takviyelerdir. Çalışmalar, safranın afrodizyak özelliklere sahip olduğunu göstermiştir – özellikle antidepresan alan kişilerde.

Örneğin, dört hafta boyunca günde 30 mg alınması, antidepresanla ilişkili erektil disfonksiyonu olan erkeklerde, plaseboya göre erektil işlevi önemli ölçüde iyileştirmiştir.

İştahı azaltarak kilo vermeye yardımcı olur

Atıştırma isteği, istenmeyen şekilde kilo alma riskine yol açan bir alışkanlıktır. Araştırmaya göre bu baharat, iştahı azaltarak, atıştırmanın önlenmesine yardımcı olur.

Sekiz haftalık bir çalışmada, bitkinin takviyesini alan kadınlar, plasebo grubundaki kadınlardan anlamlı olarak daha fazla tokluk hissetti, daha az atıştırma isteği duydular ve daha fazla kilo verdiler.

Sekiz haftalık bir başka çalışmada ise, bu bitkinin takviye şeklinde alınması iştah, vücut kitle indeksi (BKİ), bel çevresi ve toplam yağ kütlesini önemli ölçüde azaltmaya yardımcı oldu.

İltihap ve artrit ile mücadeleye yardımcı olabilir

Bir İtalyan araştırması, safrandaki krosetinin sıçanlarda serebral oksijenasyonu teşvik ettiğini ve artrit tedavisine olumlu etki ettiğini belirtiyor.

Bu etki büyük olasılıkla antioksidan aktivitesine bağlanabilir. Ancak bu sonuçlar sadece in vitro veya laboratuvar hayvanlarında yapılmıştır ve henüz insanlarda etkinliği bilinmemektedir.

Göz sağlığına faydalıdır

Sıçan çalışmalarında, safranın bir bileşeni olan safranalin retina dejenerasyonunu geciktirdiği bulunmuştur. Bileşik ayrıca çubuk ve koni fotoreseptör kaybını da azaltabilir. Bu özellikler safranali, retina patolojilerinde retina dejenerasyonunu geciktirmede potansiyel olarak yararlı kılmaktadır.

Safran takviyesinin ayrıca, yaşa bağlı makula dejenerasyonu durumunda retina fonksiyonunda orta vadeli, önemli bir iyileşme sağladığı bulunmuştur.

Uykusuzluk tedavisine yardımcı olabilir

Safran içindeki bir karotenoid olan krosetin, toplam REM dışı uyku süresini % 50’ye kadar artırabilir.

Klinik araştırmalar, safran takviyesinin majör depresif bozuklukla uğraşan yetişkinlerde depresyon semptomlarını iyileştirmeye yardımcı olabileceğini göstermektedir. Araştırmaya göre semptomlardan biri uykusuzluktur.

Beyin sağlığını teşvik eder

Safran özlerinin antioksidan ve anti-inflamatuar özellikleri, sinir sisteminin çeşitli sorunları için terapötik potansiyeline işaret edebilir.

Baharat, kolinerjik ve dopaminerjik sistemlerle etkileşime girer, Alzheimer veya Parkinson durumunda faydalı etkileri olabilir.

Sindirimi teşvik eder

Hayvan çalışmalarının çoğu, safranın gastrointestinal rahatsızlıkların tedavisinde antioksidan, antikanser, anti-inflamatuar ve anti-hiperlipidemik etkiler sergilediğini göstermektedir. Bununla birlikte, baharatın insan gastrointestinal sorunlarını tedavi etmedeki etkinliği henüz araştırılmamış ve anlaşılmamıştır.

Yanık yaralarını iyileştirebilir

Bir sıçan çalışması, safranın olası yara iyileştirici özelliklerini antioksidan ve anti-inflamatuar aktivitesiyle ilişkilendirir. Safran, kremle tedavi edilen yaralara kıyasla yanık yaralarında yeniden epitelizasyonu önemli ölçüde artırabilir.

Çalışma, safranın yanık yaralanmalarında yara iyileşmesini hızlandırmadaki potansiyel etkinlik olasılığını artırmaktadır.

Bağışıklığı güçlendirir

Safran, bağışıklık sağlayan karotenoidler açısından zengindir. Sağlıklı erkekler üzerinde yapılan bir araştırma, günlük safran kullanımının (yaklaşık 100 mg) herhangi bir yan etki olmaksızın geçici immünomodülatör etkilere sahip olabileceğini göstermiştir.

Kalp sağlığını iyileştirir

Safran, dolaşım sistemini güçlendirerek kalp hastalığı riskini azaltmaya yardımcı olur. Baharat, tiamin ve riboflavin açısından zengindir ve bunlar sağlıklı bir kalbi destekler ve çeşitli kalp sorunlarını önlemeye yardımcı olur.

Antioksidan özelliklerinden dolayı safran, sağlıklı arterlerin ve kan damarlarının korunmasına yardımcı olur. 

Baharatın anti-inflamatuar özellikleri kalbe fayda sağlar. Baharattaki krosetin dolaylı olarak kan kolesterol seviyelerini düzenler ve aterosklerozun şiddetini azaltır.

Safran, bir sıçan çalışmasına göre hipertansiyon tedavisinde de yararlı olabilir.

Karaciğeri korur

Bazı araştırmalar, safranın karaciğer metastazı ile uğraşan hastalar için yararlı olabileceğini düşündürmektedir. 

Safran içindeki karotenoidler, reaktif oksijen türlerinin üretimini engellemeye yardımcı olabilir. 

Safran içindeki safranal ayrıca karaciğeri çevresel toksinlerden koruyabilir. Ancak bu bulgu henüz insanlarda yapılan klinik deneylerle doğrulanmadı.

 Safranın Cilde Faydaları

Araştırmalar, safranın doğal bir UV emici ajan olarak kullanılabileceğini göstermektedir. Bu konuda katkıda bulunabilecek kaempferol ve kuersetin gibi flavonoid bileşikler içerir.

Safranın ışık koruyucu etkileri ayrıca tanik, gallik, kafeik ve ferulik asitler gibi diğer fenolik bileşiklerinden kaynaklanır. Bu bileşiklerden birkaçı, çeşitli güneş kremlerinde ve cilt losyonlarında aktif bileşen olarak kullanılmaktadır.

Safran Kullanım Alanları

Safran bitkisi ve baharatı güçlü bir aromaya sahiptir ve pirinç yemeklerine lezzet katar. Dünyanın en pahalı baharatı olmasına rağmen, küçük bir miktar bile yemeklere güçlü bir tat verecektir.

Piyasada safran tozu şeklinde veya iplik şeklinde çeşitleri bulunur. Ayrıca takviye olarak da mevcuttur.

Bir besin takviyesi olarak günde 1,5 gram güvenlidir. 5 gram veya daha fazla yüksek dozlar toksik etkilere neden olabilir.

Hamilelerde düşüklere neden olabileceğinden yüksek dozlardan kaçınılmalıdır. Her zaman ek form almadan önce doktora danışmak gerekir.

Safranın zararları pek görülmeyen ve güvenle kullanılabilen bir baharattır. Yemeklerde kullanılan miktar insanlarda yan etkiye neden olmaz.

Bu baharat ile ilgili bir diğer husus – özellikle safran tozu – pancar, kırmızı boyalı ipek lifleri, zerdeçal ve kırmızı biber gibi diğer bileşenlerle karıştırılabilmesidir.

Gerçek olanının hasat edilmesi pahalı olduğu için bu hile üreticilerin maliyetini düşürür. Bu yüzden satın alırken dikkatli olmak gerekir.

Safran Yan Etkileri

Bazı araştırmalar günde 10,5 gram safranın toksik yan etkilere neden olabileceğini belirtiyor. Baş ağrısı, baş dönmesi, iştahsızlık, halsizlik yaşanmasına neden olabilir ve aşırı durumlarda akciğerler ve böbrekler için zararlı olabilir.

Bazı kaynaklara göre hamile kadınlarda safran için günlük üst sınır 5 gramdır. Hamilelik sırasında safranın büyük miktarlarda ağızdan alınması sorunlara neden olabilir – rahim kasılmalarına ve düşüklere neden olabilir.

Dişi sıçanlar üzerinde yapılan çalışmalara göre, yüksek safran seviyelerine maruz kalmanın düşük yapma oranını artırabileceğine dair bulgular vardır. 

Safran Çayı Nasıl Yapılır?

Diğer birçok bitki ve baharat gibi safran da çay olarak hazırlanabilir. Bununla ilgili farklı tarifler bulunsa da genel olarak safran çayı şu şekilde yapılır.

Öncelikle bir kapta suyu kaynatın. İçine iplik şeklinde olan safrandan bir tutam atın ve 5-8 dakika arasında demlenmesini bekleyin.

İsteğe göre kaynar suya birlikte başka baharat veya çay yaprağı da ekleyebilirsiniz. Örneğin kakule… Çayınızı sıcak veya soğuk olarak tüketebilirsiniz.

Sonuç olarak;

Safran antioksidan miktarı yüksek güçlü bir baharattır. Ruh halinin geliştirilmesi, libido ve cinsel fonksiyonun iyileştirilmesi ve PMS belirtilerinin azaltılması ve kilo kaybı ile ilişkili sağlık yararlarına sahiptir.

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ