Patatesin Faydaları ve Zararları Nelerdir?

    Patatesin Faydaları ve Zararları Nelerdir?

    Patates çok yönlü bir kök sebzedir ve pek çok evde bulunan temel gıda maddesidir. “Solanum tuberosum” bitkisinin kökleri üzerinde yetişen yeraltı yumrularıdır.

    Yetiştirilmesi kolay olan bu sebze çeşitli besinler ile doludur. Bu yazıda “patates nedir”, “patatesin fayda ve zararları” gibi “patates hakkında bilgi” verilecektir.

    Patates Nedir?

    Dünya çapında tüketilen, yenilebilir bir  yumru türüdür. Bilimsel olarak “Solanum tuberosum” olarak bilinen bitki ailesine aittir.

    Şu anda renk, boyut ve besin içeriği aralığında 1,500-2,000 farklı türe sahip çeşitleri bulunmaktadır ve 160 ülkede yetiştirilmektedir.

    patates çeşitleri

    Patates Çeşitleri

    Dünya çapında yetiştirilen farklı patates cinsleri vardır. En çok bilinenler şunlardır; 

    Russet

    Bu klasik çeşitidir. Pişirme için idealdir, ayrıca kızartma ve püresi de yapılır.

    Fingerling

    Bunlar parmak şeklinde ve küçüktür. Doğal olarak küçük büyürler.

    Kırmızı

    Mumsu bir yapıya sahip, bu yüzden etleri pişirme sürecinin tamamı boyunca sert kalır. İnce ama canlı kırmızı kabukları vardır.

    Beyaz

    Pişirdikten sonra bile şeklini korur. En yaygın olarak salatalarda kullanılır.

    Sarı

    Altın rengi kabuğu, sarı ila altın rengi eti vardır. Izgara ya da fırında pişirmek için daha uygundur.

    Mor

    Nemli ve sert etleri vardır ve salatalara canlı bir renk katarlar. Bu tür patatesin mor rengi en iyi mikrodalga fırında ​​korunur.

    Patatesin Faydaları Nelerdir?

    patates hakkında bilgi

    Antioksidanlar içerir

    Bu kök sebze flavonoidler, karotenoidler ve fenolik asitler gibi bileşikler açısından zengindir. Bu bileşikler, serbest radikaller olarak bilinen potansiyel olarak zararlı molekülleri nötralize ederek, vücutta antioksidanlar olarak hareket ederler. Serbest radikaller biriktiğinde, kalp hastalığı, diyabet ve kanser gibi kronik hastalık riskini artırır.

    Örneğin, bir test tüpü çalışması, patateste bulunan antioksidanların, karaciğer ve kolon kanseri hücrelerinin büyümesini baskılayabildiğini bulmuştur.

    Çalışmalar ayrıca, mor patates gibi renkli çeşitlerin, beyaz patatesten üç ila dört kat daha fazla antioksidan içerdiğini belirlemiştir. Bu onların serbest radikalleri nötrleştirmede potansiyel olarak daha etkili olduğunu gösterir.

    Kan şekeri kontrolü sağlar

    Patates, dirençli nişasta olarak bilinen özel bir nişasta türü içerir. Bu nişasta, vücut tarafından tamamen parçalanmaz ve tam olarak emilmez. Bunun yerine, bağırsaktaki yararlı bakteriler için besin kaynağı haline geldiği kalın bağırsağa ulaşır.

    Araştırmalar, dirençli nişastayı, insülin direncinin azaltılması dahil olmak üzere birçok sağlık yararına bağlamaktadır ki, bu da kan şekeri kontrolünü geliştirir.

    Patatesin dirençli nişasta içeriği artırılabilir. Haşlanmış patatesi bir gece buzdolabında saklayın ve soğuk olarak tüketin.

    Sindirim sağlığını geliştirir

    Bu kök sebzedeki dirençli nişasta ayrıca sindirim sağlığına da faydalıdır. Dirençli nişasta kalın bağırsağa ulaştığında, yararlı bağırsak bakterileri için gıda haline gelir.

    Bu bakteriler onu sindirir ve kısa zincirli yağ asitlerine dönüştürür. Bu dirençli nişasta, çoğunlukla kısa zincirli yağ asidi bütiratına dönüştürülür – bağırsak bakterileri için tercih edilen besin kaynağıdır.

    Çalışmalar, bütiratın kolondaki inflamasyonu azaltabildiğini, kolonun savunmasını güçlendirdiğini ve kolorektal kanser riskini azaltabildiğini göstermiştir.

    Ayrıca bütirat, Crohn hastalığı, ülseratif kolit ve divertikülit gibi inflamatuar bağırsak bozuklukları olan hastalara da faydalıdır.

    Patates zayıflatır mı?

    Besleyici olmasının yanı sıra, inanılmaz derecede tok tutan bir besindir. Tok tutan besinler, açlık krizlerini azalttığı için kilo korumaya veya kilo vermeye yardımcı olur.

    Bazı kanıtlar, proteinaz inhibitörü 2 (PI2) olarak bilinen patates proteininin iştahı azaltabildiğini göstermektedir.

    Bu proteinin, tokluk hislerini destekleyen bir hormon olan kolesistokinin (CCK) salınımını arttırdığı görülmektedir. Patates ile zayıflamada önemli nokta kızartma veya cips gibi yüksek kalorili çeşitlerini tüketmemektir.

    Son derece kullanışlıdır

    Sağlıklı olmasının yanında çok yönlü ve kullanışlı bir sebzedir. Kızartma, haşlama, pişirme ve buğulama da dahil olmak üzere birçok şekilde hazırlanabilir.

    Ancak kullandığınız yağ miktarını iyi ayarlamalısınız. Özellikle kızartma gibi pişirme yöntemlerinde çok miktarda yağ kullanmak, kalori içeriğini önemli ölçüde artırır.

    Bunun yerine, patatesi dilimleyin, zeytinyağı ve biberiye serperek fırında kızartın.

    Patatesin Zararları Nelerdir?

    Dünya çapında çok çeşitli yemeklerde kullanılan patates faydaları yukarıda belirtilmiştir. Ancak bazı olumsuz tarafları da vardır. İşte patatesin zararları

    patatesin fayda ve zararları

    Bazı türleri kilo aldırabilir

    Çalışmalar, bazı patates ürünlerini yemenin kilo almaya neden olduğunu tespit etti. Bu çalışmalar; patates kızartması ve cipsi gibi işlenmiş ürünlerin bel çevresini kalınlaştırdığını tespit etti.

    Kızartma ve cips gibi bazı işlenmiş patates ürünleri, haşlanmış, buğulanmış veya kavrulmuş olanlardan daha fazla kalori ve yağ içerir. Aşırı kalori, besin kaynağından bağımsız olarak kilo alımına neden olur.

    Orta derecede ve dengeli bir beslenmenin parçası olarak yendiği zaman, işlenmemiş patatesin kilo almaya yol açması muhtemel değildir.

    Sık tüketim kan basıncını artırabilir

    Bazı çalışmalar, bu kök sebzenin kan basıncında artışa neden olduğunu göstermiştir. Bir çalışma, 20 yıllık bir süre boyunca 187.000’den fazla katılımcıyı izleyen üç büyük çalışmanın sonuçlarına baktı.

    Fırında pişmiş, haşlanmış ve püresi yapılmış olanların yanı sıra kızartması gibi işlenmiş patates ürünlerinin tüketiminin yüksek tansiyon geliştirme riskini artırdığı bulundu.

    Bu patatesin yüksek glisemik yüküne bağlıdır. Glisemik yük, belirli gıdaların kan şekerini arttırma derecesini ölçer.

    Çalışmalar, yüksek glisemik bir beslenmenin yüksek tansiyona bağlı olabileceğini gösteriyor. Üstelik, obezite, yüksek tansiyon riskini de artırır.

    Glikoalkaloid içerir

    Glikoalkaloidler, bitki örtüsü familyasında bulunan kimyasal bileşiklerin toksik bir ailesidir. Bu kök sebze, solanine ve chaconine adı verilen iki spesifik türü içerir. Yeşil patates, özellikle glikoalkaloidler bakımından yüksektir.

    Bu sebze, ışığa maruz kaldığında klorofil denilen bir molekül üretir ve yeşil renk alır. Klorofilin üretilmesi mutlaka bozulma olduğunu göstermese de, ışığa maruz kalma, glikoalkaloid konsantrasyonunu artırır.

    Yüksek miktarda tüketildiğinde, glikoalkaloidler toksik olabilir ve sağlık üzerinde olumsuz etkilere neden olabilir.

    Bir hayvan çalışması, patateste bulunan glikoalkaloidlerin sindirim sağlığını etkileyebileceğini ve hatta inflamatuar bağırsak hastalığını ağırlaştırdığını gösterdi.

    Ancak normal miktarlarda tüketildiğinde, glikoalkaloidlerin olumsuz etkilere neden olma ihtimali düşüktür. 

    Yeşil Patates Zehirli mi?

    Çuvaldan çıkan yeşil patatesleri atar mısınız yoksa kullanır mısınız?

    Bazıları yeşil patatesleri hiç kullanmadan atar çöpe. Bazıları da yeşil kısımlarını keser ve geri kalanını kullanır. Ancak, yeşil patatesler tehlikeli olabilir.

    Aslında, patateslerde zaman zaman oluşan yeşil renk ve acı tat, bir toksinin varlığını gösterir. 

    Patates Neden Yeşile Döner?

    Patatesin yeşillenmesi doğal bir süreçtir. Patatesler ışığa maruz kaldıklarında birçok bitki ve yosuna rengini veren yeşil pigment olan klorofil üretmeye başlar. 

    Bu da, açık renkli patateslerin sarı veya açık kahverengiden yeşil renge dönmesine neden olur. Bu süreç koyu renkli patateslerde de gerçekleşir ancak koyu pigmentler onu gizleyebilir 

    Kabuğun bir kısmını çizerek ve alttaki yeşil lekeleri kontrol ederek koyu renkli bir patatesin yeşil renkte olup olmadığını anlayabilirsiniz.

    Klorofil, bitkilerin fotosentez yoluyla güneş enerjisini toplamasına izin verir. Bu işlem sayesinde, bitkiler güneş ışığı, su ve karbondioksitten karbonhidrat ve oksijen üretebilir.

    Bazı patateslere yeşil renk veren klorofil tamamen zararsızdır. Aslında, her gün yediğiniz bitki gıdalarının çoğunda bulunur.

    Ancak, patateslerdeki yeşillenme arzu edilen bir durum değildir ve potansiyel olarak zararlı olan – solanine adı verilen zehirli bir bitki bileşiği – üretiminin sinyalini verir.

    Yeşil Patates Zehirli Olabilir

    Işık maruziyeti, patateslerin klorofil üretmesine neden olduğunda, böcekler, bakteri, mantar veya aç hayvanların zarar görmesini önleyen bazı bileşiklerin üretimini de teşvik eder.

    Ne yazık ki, bu bileşikler insanlar için toksik olabilir. Patateslerin ürettiği ana toksin “solanine” bazı nörotransmitterleri parçalamaya dahil olan bir enzimi inhibe ederek çalışır.

    Aynı zamanda zararlı hücre membranları tarafından etkilenir ve bağırsağın geçirgenliğini olumsuz şekilde etkileyebilir.

    Solanin, normalde patatesin kabuğunda ve etinde düşük seviyelerde bulunurken patatesin bitkisinde daha yüksek seviyelerinde bulunur. Yine de, güneş ışığına maruz kaldığında veya hasar gördüğünde, patates daha fazlasını da üretir.

    Klorofil bir patateste yüksek seviyede solanin varlığının bir göstergesidir ancak mükemmel bir ölçü değildir. Aynı koşullar hem solanin hem de klorofil üretimini teşvik etse de birbirlerinden bağımsız olarak üretilmektedirler.

    Aslında, türüne bağlı olarak, bir patates yeşil renge çok hızlı dönüşebilir. Bununla birlikte, yeşillenme, bir patatesin daha fazla solanin üretilmeye başlayabileceğinin bir işaretidir.

    Soyma veya Kaynatma İşlemi Yeşil Patatesi Nasıl Etkiler?

    Solanin seviyeleri bir patatesin kabuğunda en yüksek seviyededir. Bu nedenle, yeşil bir patatesi soymak, seviyelerini önemli ölçüde düşürmeye yardımcı olacaktır.

    Araştırmalar, bir patatesin evde soyulmasının toksik bitki bileşiklerinin en az % 30’unu ortadan kaldırdığını tahmin ediyor.

    Bununla birlikte, bu halen etteki bileşiklerin % 70’ini oluşturmaktadır. Bu, çok yüksek solanin konsantrasyonlarına sahip patateslerde, soyulmuş patates hala sizi hasta edecek kadar çok miktarda bulunabilir demektir.

    Ne yazık ki, fırında pişirme, mikrodalgada pişirme veya kızartma gibi yöntemler ve diğer pişirme yöntemleri, solanin düzeylerini önemli ölçüde azaltmaz.

    Bir patates sadece birkaç küçük yeşil lekeye sahipse, patatesi kesebilir veya soyabilirsiniz. Solanin ayrıca patatesin filizi çevresinde daha yüksek konsantrasyonlarda üretildiğinden de uzaklaştırılmalıdır.

    Bununla birlikte, patates çok yeşil ya da acı tada sahipse (solanine işaret eder) atmak en iyisidir.

    Patatesin Renginin Yeşile Dönmesi Nasıl Engellenir?

    Neyse ki solanin zehirlenmesi ile ilgili raporlar nadirdir. Bununla birlikte, semptomlarının genel niteliğinden dolayı bildirim eksikliği çekilebilir.

    Kabul edilemez düzeydeki solanin içeren patatesler genelde pazarda veya markette satılmaz. Yine de, eğer düzgün bir şekilde saklanmazsa, patatesler bir süpermarkete teslim edildikten sonra veya mutfakta saklanırken de solanin üretebilir.

    Bu nedenle, patateslerin uygun koşullarda depolanması, daha yüksek düzeylerde solaninin üretimini önlemek için önemlidir.

    Fiziksel hasar, ışığa maruz kalma, yüksek veya düşük sıcaklık, patatesleri solanin üretmeye teşvik eden başlıca faktörlerdir.

    Patatesi satın almadan önce hasar görmemiş veya yeşillenmeye başlamamış olması için, kontrol etmeyi unutmayın.

    Evde, serin, karanlık bir yerde, örneğin bir kiler veya bodrumda saklayın. Onları ışığa karşı korumak için opak torbalara veya plastik torbalara koyabilirsiniz.

    Bunları buzdolabında saklamak ideal değildir çünkü patatesin depolanması için çok soğuktur. Bazı çalışmalar buzdolabı sıcaklıklarında depolanan patateslerin solanin düzeylerinin arttığını göstermiştir.

    Ortalama bir mutfak veya kiler uzun süreli depolama için çok sıcak olabilir. Patatesi depolayabilecek kadar serin bir yeriniz yoksa, yalnızca kullanmayı planladığınız miktarda satın alın.

    Sonuç olarak;

    Patates vitaminler, mineraller ve antioksidanlar bakımından zengindir, bu da onları çok sağlıklı bir besin yapar.

    Kan şekeri kontrolünü geliştirme, kalp hastalığı riskini azaltma ve bağışıklık fonksiyonunu artırma gibi çeşitli etkileyici sağlık faydaları vardır. Ayrıca sindirim sağlığını iyileştirir ve yaşlanma belirtilerini azaltır.

    Oldukça tok tutar yani açlık krizlerini ve iştahı azaltarak kilo vermeye yardımcı olur. Ancak büyük miktarlarda tüketildiğinde kilo alımı ve artmış kan basıncı da dahil olmak üzere potansiyel bir takım olumsuz etkileri vardır.

    Önemli olan bu kök sebzeyi dengeli bir beslenmenin parçası olarak, sağlıklı pişirme yöntemleri ile tüketmektir.

    Yeşil patatesler ciddiye alınmalıdır. Yeşil rengin kendisi zararlı olmasa da solanin adı verilen bir toksinin varlığına işaret edebilir.

    Soyulan yeşil patates, solanin seviyelerini düşürmeye yardımcı olabilir ancak patates yeşillendikten sonra atmak gerekir.

    Patatesi satın almadan önce yeşillenme ve hasar açısından kontrol edin ve onları kullanmadan önce yeşillenmelerini önlemek için serin, karanlık bir yerde saklayın.

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ