Molibden Nedir, Hangi Besinlerde Var? Faydaları, Özellikleri

    Molibden Nedir, Hangi Besinlerde Var? Faydaları ve Özellikleri

    İz mineral olan molibden sağlığımız için gerekli bir mineraldir.

    Vücudumuzun yalnızca küçük miktarlara ihtiyacı olsa da, birçok hayati fonksiyonun önemli bir bileşenidir. Onsuz, ölümcül sülfitler ve toksinler vücudumuzda birikebilir.

    Molibden gıdalarda yaygın olarak bulunur ancak takviyeleri de popülerdir. Pek çok takviyede olduğu gibi, yüksek dozlar sorunlu olabilir.

    Molibden Nedir?

    Molibden vücutta demir ve magnezyum gibi önemli bir maddedir. Toprakta bulunur ve bitkileri tükettiğimizde besinler yoluyla aktarılır, aynı zamanda bu bitkilerle beslenen hayvanlarla.

    Belli gıdaların özel molibden içeriği hakkında çok az veri var, zira bu toprak içeriğine bağlı. Miktarlar değişse de, en zengin kaynaklar genellikle fasulye, mercimek, tahıl ve sakatat, özellikle karaciğer ve böbrektir.

    Daha düşük kaynaklar diğer hayvansal ürünler, meyveler ve sebzeleri içerir. Çalışmalar, vücudun onu belirli gıdalardan, özellikle de soya ürünlerinden iyi emmediğini göstermiştir.

    Vücudun sadece az miktarda ihtiyacı olduğundan ve bir çok gıdada bol miktarda bulunduğundan, molibden eksikliği nadir olur. Bu nedenle, bazı özel tıbbi nedenler olmadıkça, insanlar genellikle takviyeye ihtiyaç duymazlar.

    Molibden Neden Önemlidir?

    Molibden, vücutta oksijenin hareket etmesine yardımcı olan hayati bir besin olan demir metabolizması da dahil olmak üzere belirli enzime bağlı süreçlerin düzgün işlemesine yardımcı olur. Aynı zamanda vücudun birçok zararlı maddeyi detoksifiye etmesine yardımcı olur.

    Topraktan (bitki kaynaklarından) gelen gıda kaynaklarındaki molibden miktarı, gıdanın yetiştirildiği topraktaki içeriğine göre belirlenir.

    Molibden ile ilgili ilginç gerçeklerden bir diğeri, topraktaki varlığına ek olarak, suda çeşitli derecelerde bulunabilmesidir. Aynı zamanda Dünya’nın kabuğundaki en yaygın 54. elementtir.

    Molibden, periyodik tablo numarası 42’dir ve sembolü Mo’dur. Kimyasal bir elementin yanı sıra insan, hayvan ve bitki sağlığı için gerekli olan eser mineraldir. Metalik bir element olarak kabul edilir.

    Saf haliyle molibden elementi, gümüşi beyaz bir metaldir.

    Son derece yüksek bir erime noktasına sahiptir ve korozyona karşı çok dayanıklıdır. Bu element yeryüzünde doğal olarak serbest bir metal olarak oluşmaz ancak minerallerde çeşitli oksidasyon durumlarında bulunabilir.

    Bu eser mineral, doğada azot bağlayıcı bakterilerde, Dünya’nın kabuğunda, toprağında ve suda yaygın olarak bulunabilir.

    İnsan, hayvan ve bitki sağlığı için birçok önemli yaşam sağlayıcı işlevi yerine getirmesi için eser miktarda gerekli olduğu için temel bir eser mineral olarak kabul edilir.

    Önemli enzimler için kofaktör görevi görür

    Molibden, vücudumuzdaki birçok işlem için hayati öneme sahiptir. Tüketildiğinde, mideden ve bağırsaktan kana emilir, daha sonra karaciğere, böbreklere ve diğer alanlara taşınır.

    Bu minerallerin bir kısmı karaciğer ve böbreklerde depolanır ancak bunların çoğu bir molibden kofaktörüne dönüştürülür. Fazla molibden sonra idrarla geçirilir.

    Molibden kofaktörü, vücuda kimyasal reaksiyonlar veren biyolojik moleküller olan dört temel enzimi aktive eder. Aşağıda aktive edilen dört enzim yer almaktadır:

    Sülfit oksidaz

    Sülfiti sülfata dönüştürür ve vücuttaki sülfitlerin tehlikeli biçimde birikmesini engeller.

    Aldehit oksidaz

    Vücut için toksik olan aldehitleri parçalar. Ayrıca, karaciğerin alkol ve kanser tedavisinde kullanılanlar gibi bazı ilaçları parçalamasına yardımcı olur.

    Ksantin oksidaz

    Ksantini ürik aside çevirir. Bu reaksiyon, DNA’nın yapı taşları olan artıklara ihtiyaç duyulmadığında nükleotidlerin parçalanmasına yardımcı olur. Daha sonra idrarla atılabilir.

    Mitokondrial amidoksim azaltıcı bileşen (mARC)

    Bu enzimin fonksiyonu tam olarak anlaşılamamıştır ancak toksik metabolizma yan ürünlerini uzaklaştırdığı düşünülmektedir.

    Molibdenin sülfitleri parçalamadaki rolü özellikle önemlidir.

    Sülfitler doğal olarak gıdalarda bulunur ve bazen bir koruyucu olarak ilave edilir. Vücutta birikirse ishal, cilt problemleri veya nefes darlığı gibi alerjik reaksiyonları tetikleyebilir.

    Molibden Eksikliği

    Takviyeler yaygın olsa da, molibden eksikliği sağlıklı insanlarda çok nadirdir. Olumsuz sağlık koşullarıyla bağlantılı birkaç istisnai molibden eksikliği vakası olmuştur.

    Bir durumda, hastanede yatan bir hasta, bir tüp yoluyla suni bir beslenme alıyordu ve herhangi bir molibden verilmiyordu. Bu, kalp hızı ve nefes alma, kusma, yönelim bozukluğu ve nihayetinde komaya yol açan şiddetli semptomlarla sonuçlandı.

    Bazı popülasyonlarda uzun vadeli molibden eksikliği görülmüş ve artmış özofagus kanseri riski ile bağlantılı olarak görülmüştür. 

    Çin’in küçük bir bölgesinde, yemek borusu kanseri, ABD’ye göre 100 kat daha yaygın. Bu alandaki toprağın molibden seviyesinin çok düşük olduğu ve bunun sonucunda uzun süreli mineral alımının düşük olduğu keşfedilmiştir.

    Ayrıca, Kuzey İran ve Güney Afrika’nın bazı bölümleri gibi özofagus kanseri riski yüksek olan diğer bölgelerde saç ve tırnaklardaki molibden düzeyleri düşüktür.

    Bunların bireysel popülasyonlardaki vakalardan kaynaklandığına dikkat etmek önemlidir ve yetersizlik çoğu insan için bir sorun değildir.

    Molibden kofaktörü eksikliği bebeklik döneminde şiddetli belirtilere neden olmaktadır

    Molibden kofaktör eksikliği, bebeklerin molibden kofaktörü yapma kabiliyeti olmadan doğduğu çok nadir bir genetik koşuldur. Dolayısıyla, yukarıda sözü edilen dört önemli enzimi aktive edemezler.

    Bir resesif kalıtsal gen mutasyonundan kaynaklanır, bu nedenle bir çocuk bunu geliştirmek için her iki ebeveynden de etkilenen geni miras alması gerekir.

    Bu koşulu olan bebekler doğumda normal gibi görünür ancak bir hafta içinde rahatsızlanırlar ve tedavi ile iyileşmeyen nöbetler geçirirler.

    Zehirli seviyelerde sülfit, sülfata dönüştürülemediğinden kanlarında birikir. Bu, beyin anomalileri ve ciddi gelişimsel gecikmelere yol açar.

    Ne yazık ki, etkilenen bebekler erken çocukluktan sonra hayatta kalamazlar. Neyse ki, bu durum son derece nadirdir. 2010’dan önce dünyada yalnızca 100 bildirilmiş vaka var.

    Molibden fazlalığı ciltte ciddi yan etkilere neden olabilir

    Çoğu vitamin ve mineralde olduğu gibi, önerilen molibden miktarından daha fazla yararlanmanın bir avantajı yoktur. Aslında, mineralin fazlalığı sağlığa zarar verebilir.

    Tolere edilebilir üst alım düzeyi (UL), hemen hemen tüm insanlara zarar vermesi muhtemel olmayan besin maddesinin günlük en yüksek alım miktarıdır.

    Aşılması önerilmez. Molibden için günlük tavsiye edilen en yüksek alım miktarı, günde 2.000 mikrogram (mcg) ‘dir.

    Molibden toksisitesi nadirdir ve insanlardaki çalışmalar sınırlıdır. Bununla birlikte, hayvanlarda, çok yüksek düzeyler, büyümenin azalması, böbrek yetmezliği, infertilite ve ishal ile bağlantılıdır.

    Nadir durumlarda molibden takviyeleri insanlarda dozlar UL dahilinde olsa bile ciddi yan etkilere neden olmuştur.

    Bir vakada, bir adam 18 günde 300-800 mcg tüketti. Nöbetler, halüsinasyonlar ve kalıcı beyin hasarı geliştirdi.

    Yüksek molibden alımı başka koşullarla da ilişkilendirilmiştir.

    Gut Benzeri Belirtiler

    Çok fazla molibden, ksantin oksidaz enziminin etkisiyle ürik asit birikmesine neden olabilir.

    Her biri günde 10,000-15,000 mcg tüketen bir grup Ermeni halkı gut benzeri semptomlar bildirdi. Gut, kanda yüksek miktarda ürik asit olduğu zaman ortaya çıkar ve bu da eklemler etrafında küçük kristaller oluşturarak ağrıya ve şişmeye neden olur.

    Zayıf Kemikler

    Çalışmalar, molibden alımının yüksek olmasının kemik büyümesinde ve kemik mineral yoğunluğunda (KMY) muhtemelen düşüş olabileceğini göstermiştir.

    Halen insanlar üzerinde kontrollü bir çalışma bulunmamaktadır. Bununla birlikte, 1.496 kişinin gözlemsel bir çalışması ilginç sonuçlar verdi.

    Molibden alım düzeyleri arttıkça, lomber omurga KMY’leri 50 yaşın üstünde kadınlarda azalma gösterdi.

    Hayvanlar üzerindeki kontrollü çalışmalar bu bulguları desteklemiştir. Bir çalışmada sıçanlar yüksek miktarda molibdenle beslendi.

    Alım miktarı arttıkça kemik büyümesi de azaldı. Ördeklerdeki benzer bir çalışmada, molibden alımının yüksek olması ayak kemiklerinin hasar görmesi ile ilişkilendirilmiştir.

    Doğurganlığın Azalması

    Araştırmalar aynı zamanda yüksek molibden alımı ile üreme zorlukları arasında bir ilişki olduğunu göstermiştir.

    Doğurganlık kliniklerinde çalışan 219 erkek ile yapılan gözlemsel bir çalışma, kanda artmış molibden ile sperm sayısının ve kalitesinin azalması arasında anlamlı bir ilişki olduğunu gösterdi.

    Bir başka çalışmada da kanda molibden seviyesinin artması, testosteron seviyelerinin azalması ile bağlantılı olduğu bulundu. Düşük çinko düzeyleri ile kombine edildiğinde, testosteron düzeylerinde % 37’lik bir küçülme ile bağlantılıydı.

    Hayvanlar üzerindeki kontrollü çalışmalar da bu bağlantıyı destekledi. Sıçanlarda, yüksek alımlar doğurganlığın azalması, yavruların büyüme geriliği ve sperm anormallikleriyle bağlantılıdır.

    Molibden bazı hastalıklarda tedavi olarak kullanılabilir

    Bazı durumlarda, molibden vücuttaki bakır düzeylerini azaltmaya yardımcı olabilir. Bu süreç bazı kronik hastalıkların tedavisi olarak araştırılmaktadır.

    Aşırı molibdenin, geviş getiren hayvanlarda (örneğin, inek ve koyun) bakır eksikliğine neden olduğu gösterilmiştir.

    Ruminantların spesifik anatomisine bağlı olarak, molibden ve sülfür, tiomolibdatlar diye adlandırılan bileşikleri oluşturmak üzere bir araya getirir. Bu, geviş getirenlerin bakırı emmesine engel olur.

    İnsan sindirim sistemi farklı olduğu için bunun beslenme açısından bir endişe olduğu düşünülmemiştir. Bununla birlikte, aynı kimyasal reaksiyon tetrathiomolybdate (TM) adı verilen bir bileşik geliştirmek için kullanılmıştır.

    TM’nin bakır düzeylerini azaltma özelliği vardır ve Wilson hastalığı, kanser ve multipl skleroz için potansiyel bir tedavi olarak araştırılmaktadır.

    Günlük Molibden İhtiyacı Nedir?

    Çok fazla ve çok az molibdenin son derece sorunlu olabileceği açıktır. Peki ne kadarına ihtiyacımız var?

    Molibdeni vücutta ölçmek zordur, zira kan ve idrar seviyeleri durumunu yansıtmaz. Bu nedenle, gereksinimleri tahmin etmek için kontrollü çalışmalarla elde edilen veriler kullanılmıştır.

    Genel olarak molibden ihtiyaçları şöyle saptanmıştır;

    Çocuklar

    1-3 yaş: 17 mcg / gün

    4-8 yaş: 22 mcg / gün

    9-13 yaş: 34 mcg / gün

    14-18 yaş: 43 mcg / gün

    Yetişkinler

    19 yaşın üzerindeki tüm yetişkinler: günde 45 mcg.

    Hamile veya emziren kadınlar: günde 50 mcg.

    Molibden Hangi Besinlerde Bulunur?

    Molibden içeriği yüksek yiyecekler arasında baklagiller, kabuklu yemişler, süt ürünleri, tahıllar ve yeşil yapraklı sebzeler bulunur.

    Fasulye, mercimek ve bezelye gibi baklagiller en zengin kaynaklardan bazılarıdır. Meyvelerin molibden içeriği genellikle düşüktür.

    Molibden İçeren Besinler

    – Mercimek

    – Kuru Bezelye

    – Soya fasulyesi

    – Kara fasulye

    – Barbunya

    – Nohut

    – Yulaf

    – Domates

    – Marul

    – Salatalık

    – Kereviz

    – Arpa

    – Yumurta

    – Havuç

    – Dolmalık biber

    – Rezene

    – Yoğurt

    – Yer fıstığı

    – Susam

    – Ceviz

    – Badem

    – Morina

    Molibden Kullanım Alanları

    Şu anda, bu eser mineral ile takviye etmeyi haklı çıkarmak için yeterli araştırma bulunmamaktadır. 

    Molibden ile takviyenin aşağıdaki koşullardan bazıları için faydalı olabileceği düşünülüyor ancak bu sağlık koşullarında onunla takviye etmenin etkinliğini değerlendirmek için bugüne kadar sınırlı kanıt vardır:

    – Özofagus kanseri – bu mineralin düşük seviyeleri, yemek borusu kanseri riskinin artmasıyla bağlantılı olabilir ancak takviye almanın riski azaltıp azaltmadığı bilinmemektedir.

    – Karaciğer hastalığı

    – HIV / AIDS

    – Maya enfeksiyonları / kandida

    – Sülfit duyarlılığı

    – Alerjiler ve kimyasal hassasiyetler

    – Astım

    – Lyme hastalığı

    – Akne

    – Egzama

    – Uykusuzluk hastalığı

    – Anemi

    – Çoklu skleroz

    – Lupus

    – Wilson hastalığı

    – Osteoporoz

    Bu elementin sağlıkla ilgili olmayan bazı yaygın kullanımları da vardır.

    Molibden gresi (genel endüstriyel uygulamalar için çok amaçlı bir yağlayıcı) ve molibden çeliğini (petrol ve gaz, enerji, inşaat ve otomotiv endüstrileri tarafından mukavemeti, korozyona karşı direnç ve yüksek sıcaklık toleransı için kullanılan bir malzeme) oluşturmak için kullanılır. 

    Endüstriyel amaçlarla kullanılan formlar arasında molibden oksit, molibden trioksit, molibden heksakarbonil ve molibden sülfür bulunur.

    Ayrıca bitki gübresi olarak molibden tozu kullanılır.

    Molibden Takviyesi Riskleri 

    Olası ilaç etkileşimleri açısından, sıçanlarda yüksek dozların asetaminofen metabolizmasını inhibe ettiği bulunmuştur, bu nedenle bu elementle birlikte asetaminofen alınması önerilmez.

    Diyette bakır eksikliği olan veya bakır eksikliğine neden olan bakır metabolizması disfonksiyonu olan kişilerin, molibden toksisitesi geliştirme riski daha yüksek olabilir .

    Safra kesesi taşları veya böbrek problemleri olanlar, bu eser mineralden takviye almamalıdır.

    Hamile veya emzirenler, tıbbi bir sorun varsa veya şu anda ilaç kullanıyorlarsa, yeni takviyeler almadan önce daima doktora danışmalıdır.

    Sonuç olarak;

    Molibden, bakliyat, tahıl ve sakatatta yüksek konsantrasyonlarda bulunan önemli bir mineraldir. Zararlı sülfitleri parçalamaya ve toksinlerin vücutta oluşmasını önlemeye yardımcı olan enzimleri harekete geçirir.

    İnsanlarda fazla miktarda veya çok az miktarda bu mineralin alındığı durumlar son derece nadirdir ancak her ikisi de ciddi yan etkilere neden olmuştur.

    Molibden birçok yaygın gıdada bulunur, günlük ortalama alım miktarı gereksinimleri aşar. Bu nedenle, çoğu insan takviye kullanmamalıdır.

    Çeşitli gıdalarla sağlıklı bir beslenen kişiler için, molibden endişe edilecek bir besin değildir.

    İlginizi Çekebilir  Triptofan Nedir, Ne İşe Yarar? Triptofan İçeren Besinler
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ