Jelatin Nedir? Faydaları, Zararları ve Nasıl Yapılır?

 

Jelatin, kolajenden türetilmiş bir protein ürünüdür. Amino asitlerin benzersiz kombinasyonu sayesinde sağlığa önemli yararları vardır. Eklem sağlığı ve beyin işlevinde rol oynar, cilt ve saçın görünümünü iyileştirir.

 

Bu yazıda “jelatin ne demek?”, “jelatin faydaları, zararları” ve “jelatin evde nasıl yapılır?” hakkında bilgi verilecektir.

 

 

Jelatin Nedir?

Pişirme kolajeni ile yapılan bir üründür. Neredeyse tamamen proteinden yapılır ve benzersiz amino asit profili birçok fayda sağlar.

 

Kolajen, insanlarda ve hayvanlarda en bol miktarda bulunan proteindir. Vücudun neredeyse her yerinde bulunur fakat cilt, kemik, tendon ve bağlarda en çok bulunur.

 

jelatin kullanımı

 

Jelatin ne işe yarar?

Jelatinin özellikleri arasında dokulara sağlamlık ve yapı kazandırması vardır. Örneğin, derinin esnekliğini ve tendonların kuvvetini arttırır. Kolajenin besinlerden alımı zordur çünkü genelde hayvanların hoş olmayan yerlerinde bulunur.

 

Neyse ki, kolajen bu parçalardan suda kaynatılarak çıkarılabilir. Bu işlem sırasında ekstre edilen jelatin tatsız ve renksizdir. Sıcak suda erir ve soğuyunca jöle benzeri bir doku alır.

 

Bazen, jelatin, kendisiyle aynı amino asitleri içeren ve aynı sağlık yararlarına sahip olan bir kolajen hidrolizatı üretmek için daha da işlenir. Soğuk suda çözünür ve jöle oluşturmaz. Hem kolajen hidrolizat hem de jelatin tozu mevcuttur.  Ayrıca tabaka halinde de satın alınabilir.

 

 

Jelatin Besin Değerleri

 

Neredeyse tamamen proteindir

Jelatin % 98-99 oranında proteindir yani hammaddesi proteindir. Ancak tamamlanmamış bir proteindir çünkü tüm gerekli amino asitleri içermez. Özellikle, triptofan amino asidini.

 

Jelatinin içinde en çok bulunan amino asitler şunlardır;

  • Glisin:                % 27
  • Prolin:                % 16
  • Valin:                 % 14
  • Hidroksiprolin:  % 14
  • Glutamik asit:    % 11

 

Bundaki tam amino asit kompozisyonu, kullanılan hayvan dokusunun türüne ve hazırlama yöntemine bağlı olarak değişir.

Jelatin, glisin amino asitinin en zengin besin kaynağıdır, bu da sağlık için özellikle önemlidir. Vücut glisini kendisi yapabilir ama kendi ihtiyacını karşılayacak miktarlarda değildir. Bu yüzden glisini besinlerden yeterince almak önemlidir.

 

Geriye kalan % 1-2’lik besin içeriği değişkenlik gösterir ancak çoğunlukla su ve az miktarda vitamin ve sodyum, kalsiyum, fosfor ve folat gibi minerallerden oluşur.

 

Yine de genel olarak, zengin bir vitamin ve mineral kaynağı değildir. Sağlık faydaları, benzersiz amino asit profilinden kaynaklanmaktadır.

 

 

Jelatinin Faydaları

 

 

Eklem ve kemik sağlığını iyileştirir

Bir çok araştırma jelatinin osteoartrit gibi eklem ve kemik problemleri için bir tedavi olarak etkinliğini araştırmıştır.

 

Osteoartrit, artritin en yaygın şeklidir. Eklemler arasındaki kıkırdak bozulunca ağrı ve sertlik oluşur. Bir çalışmada, osteoartritli 80 kişiye, 70 gün boyunca jelatin hapı veya plasebo(etkisiz ilaç) verildi. Jelatin kullananlar ağrı ve eklem sertliğinde belirgin bir düşüş bildirdiler.

 

Bir başka çalışmada, 97 atlete 24 hafta boyunca aynı şekilde hap veya plasebo verildi. Jelatin hapı alanlar, plaseboya kıyasla dinlenme ve aktivite sırasında eklem ağrısında belirgin bir azalma yaşadı.

 

jelatin zararları

 

Cilt, saç ve tırnak görünümünü iyileştirir

Jelatin takviyeleri üzerinde yapılan çalışmalar cilt, saç ve tırnaklardaki görünümün iyileştirilmesi ile ilgili olumlu sonuçlar vermektedir.

 

Bir çalışmada kadınlar, yaklaşık 10 gram balık kolajeni yedi. Kadınlar, balık kolajeni aldıktan sekiz hafta sonra ciltte % 12’lik bir iyileşme yaşadı.

 

Aynı çalışmanın ikinci bölümünde, 106 kadından 84 gün boyunca her gün 10 gram balık kolajeni veya plasebo yemesi istendi. Çalışma, katılımcıların cildinin kolajen yoğunluğunun, balık kolajen verilen grupta plasebo grubuna göre belirgin bir şekilde arttığını tespit etmiştir.

 

Araştırmalar jelatin kullanımının saç kalınlığını ve uzamasını geliştirdiğini gösteriyor. Bir çalışma alopesi (saçkıran) olan 24 ila 50 kişiye jelatin takviyesi veya plasebo verdi. Jelatin verilen grupta saç sayısı plasebo grubuna göre % 29 artmıştır.

 

 

Beyin fonksiyonu ve akıl sağlığını iyileştirir

Jelatin, glisin açısından çok zengindir ve bu da beyin fonksiyonuyla bağlantılıdır. Bir çalışma, glisin kullanımının hafızayı ve dikkati önemli ölçüde geliştirdiğini bulmuştur.

 

Glisin almak, şizofreni gibi bazı zihinsel sağlık bozuklukları tedavisiyle de ilişkilendirilmiştir. Araştırmacılar, şizofreninin nedenlerini bilinmediği halde, amino asit dengesizliklerinin rol oynayabileceğini düşünüyor.

 

Glisin şizofreni hastalarında çalışılan amino asitlerden biridir ve glisin takviyelerinin bazı semptomları azalttığı belirtilmiştir. Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve beden dismorfik bozukluklarının (BDB) semptomları azalttığı da görüldü.

 

 

Kilo vermeye yardımcı olur

Jelatin yapımına bağlı olarak pratikte yağsızdır ve karbonhidrat içermez, bu yüzden kalorisi oldukça düşüktür. Çalışmalar, kilo vermeye yardımcı olabileceğini gösteriyor.

 

Bir çalışmada, 22 kişiye her biri 20 gram jelatin verildi. Sonuç olarak, iştah azaltmak için bilinen hormonlarda bir artış yaşadılar ve kendilerini tok hissettiklerini bildirdiler.

 

Birçok çalışma, yüksek proteinli bir diyetin daha tok hissetmeye yardımcı olabileceğini bulmuştur. Yediğiniz protein türü de önemli bir rol oynamaktadır. Bir çalışma, 23 sağlıklı kişiye 36 saat boyunca diyetlerinde sütte bulunan bir protein olan kazein veya jelatin verdi. Araştırmacılar, jelatinin açlığı % 44 oranında azalttığını buldu.

 

 

Jelatinin Diğer Faydaları

Araştırmalarla desteklenen diğer faydaları şunlardır;

 

Uyumaya yardımcı olur

İçerisinde bol miktarda bulunan glisin amino asidi, uyku kalitesini iyileştirir. İki yüksek kaliteli çalışmada, katılımcılar yatmadan önce 3 gram glisin almışlardır. Uyku kalitesinde önemli artışlar olmuştur ve ertesi gün uykuya dalmaları daha kolaylaşmıştır.

Yaklaşık 1-2 çorba kaşığı (7-14 gram) jelatin, 3 gram glisin  sağlayacaktır.

 

 

Tip 2 diyabete fayda sağlar

Bunun üzerine yapılan bir araştırma, jelatin almanın tip 2 diyabetlilerde kan şekerini kontrol etmeye yardımcı olabileceğini bulmuştur. Bir çalışmada, tip 2 diyabetli 74 kişiye günde 5 gram glisin veya plasebo verildi. Glisin verilen grup, üç ay sonra HbA1C ölçümlerinde belirgin olarak düşüklüğün yanı sıra azalmış iltihaplanma oranına sahipti. HbA1C, kişinin ortalama kan şekeri düzeyinin zaman içindeki bir ölçümüdür, bu nedenle düşük oranlar daha iyi kan şekeri kontrolü anlamına gelir.

 

 

Bağırsak sağlığına faydalıdır

Bağırsak sağlığında da rol oynar. İçindeki amino asitlerden biri olan glutamik asit vücutta glutamine dönüştürülür. Glutaminin çalışmalarda bağırsak duvarının bütünlüğünü iyileştirdiği ve “sızıntı yapan bağırsak” ın önlenmesine yardımcı olduğu gösterilmiştir.

 

“Sızdıran bir bağırsak”, bağırsak duvarı geçirgen hale geldiğinde, bakterilerin ve diğer maddelerin bağırsaktan kan dolaşımına geçmesine izin verir. Bunun irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi bağırsak rahatsızlıklarına neden olduğu düşünülmektedir.

 

Karaciğer hasarını azaltır

Birçok çalışma, glisinin karaciğer üzerindeki koruyucu etkisini araştırmıştır. Bir çalışmada, glisin verilmiş hayvanlarda karaciğer hasarında azalma yaşanmıştır.

 

Kanserin ilerlemesini yavaşlatabilir

Hayvanlar ve insan hücreleri üzerine yapılan erken çalışmalar, jelatinin bazı kanserlerin ilerlemesini yavaşlatabileceğini göstermektedir.

 

Test tüplerinde insan kanseri hücreleri üzerine yapılan bir araştırmada, domuz derisinden alınan jelatin, mide kanseri, kolon kanseri ve lösemiden gelen hücrelerdeki büyümeyi azalttı.

 

 

Jelatinin Zararları

Jelatin gıdalarda bulunduğu miktarıyla güvenlidir. Takviye olarak alındığında günde 10 grama kadar olan dozlarda 6 aya kadar güvenle kullanılabileceğine dair bazı kanıtlar var.

 

Jelatin hoş olmayan bir tada, midede ağırlık hissine, şişkinliğe, mide ekşimesine ve geğirmeye neden olabilir. Bazı insanlarda alerjik reaksiyonlara da neden olabilir.

 

Hayvan kaynağından geldiği için güvenliği konusunda bazı endişeler var. Bu yüzden bazı uzmanlar hayvansal kaynaklı takviyelerin kullanılmasına karşı dikkatli olunması konusunda tavsiyede bulunur.

 

Hamilelik ve emzirme döneminde tıbbi miktarlarda kullanıldığında güvenliği hakkında yeterince bilgi yoktur.

 

 

Jelatin Nasıl Yapılır?

Satın alabilir veya evde hayvan parçaları ile kendiniz hazırlayabilirsiniz. Herhangi bir hayvanın parçasını kullanabilirsiniz ancak popüler kaynaklar sığır, kuzu, tavuk ve balıktır.

Kendiniz yapmayı denemek isterseniz, işte jelatin tarifi:

 

jelatin evde nasıl yapılır

 

Malzemeler

  • Yaklaşık 1.5 kg hayvan kemikleri ve bağ dokusu
  • Kemikleri kaplayacak kadar su
  • 1 çorba kaşığı tuz (isteğe bağlı)

 

Yapılışı

  • Kemikleri bir tencereye koyun. Tuz kullanıyorsanız, bu aşamada ekleyin.
  • Üstünü kaplayacak kadar su koyun.
  • Su kaynadıktan sonra altını kısın.
  • Düşük ısıda pişirin. Ne kadar pişerse, o kadar çok jelatin alırsınız.
  • Suyu süzün, soğumaya ve katılaşmaya bırakın.
  • Yüzeydeki tüm yağları sıyırıp atın.

 

Jelatin buzdolabında bir hafta ve dondurucuda bir yıl muhafaza edilebilir. Soslarla karıştırabilir veya tatlılara ilave edebilirsiniz.

 

Yapmaya vaktiniz yoksa, tabaka, granül veya jelatin tozu halinde de satın alınabilir. Önceden hazırlanmış jelatin, sıcak yiyecek veya et suyu veya soslar gibi sıvılar içine karıştırılabilir.

 

Sonuç olarak;

Jelatin protein bakımından zengindir ve benzersiz bir amino asit profiline sahiptir ve bu da birçok potansiyel sağlık yararı sağlar. Eklem ve kemik ağrısını azalttığını, beyin fonksiyonunu iyileştirdiğini ve cildin yaşlanma belirtilerini azalttığını gösteren kanıtlar vardır.

 

Evde basit bir tarifle yapabilir veya önceden hazırlanmış olarak satın alabilirsiniz.

 

 

Yeni yazılarımızdan haberdar olmak için binlerce abonenin arasına sen de katıl!

Delivered by FeedBurner

diyetz.com
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ