İyot Nedir, Nelerde Bulunur? İyot Eksikliğinin Belirtileri

    İyot Nedir, Nelerde Bulunur? İyot Eksikliğinin Belirtileri

    İyot, vücudumuzun yapamadığı önemli bir mineraldir. Tiroid bezi bunu, tiroit hormonları yapmak için kullanır, hasarlı hücreleri onarır ve metabolizma sağlığını destekler.

    Maalesef dünya genelindeki insanların üçte birinde iyot eksikliği riski var. En yüksek riski taşıyan gruplar şunlardır:

    – Hamile kadınlar

    – Toprakta çok az iyot bulunan ülkelerde yaşayan insanlar. Buna Güney Asya, Güneydoğu Asya, Yeni Zelanda ve Avrupa ülkeleri dahildir.

    İyotlu tuz kullanmayan insanlar.

    – Vejeteryan ya da vegan beslenme tarzını benimseyen kişiler

    İyot eksikliği rahatsız edici ve hatta şiddetli belirtilere neden olabilir. Boyunda şişme, gebelikle ilgili sorunlar, kilo alımı ve öğrenme güçlükleri bu belirtiler arasında sayılabilir.

    İyot eksikliğinin belirtileri hipotiroidi veya düşük tiroit hormonlarına çok benzer. İyot, tiroit hormonları yapmak için kullanıldığından, iyot yetersizliği, vücudun yeterince yapamayacağı ve hipotiroidizme yol açtığı anlamına gelir.

    İyot Neden Önemlidir?

    Bunu anlamak için tiroid bezinin işleyişine bakmak gerekir. Bu organ boynun önünde, ses kutusunun altında bulunur.

    İnsan vücudunun metabolizmasında, büyümesinde ve gelişmesinde önemli rol oynar. Bez, kana sabit miktarda tiroid hormonu (T3 ve T4) salgılayarak bunu başarır.

    Tiroid bezinin optimum seviyelerde çalışması için yeterli iyota ihtiyacı vardır. İyot eksikliği, bezin yeterince hormon üretmediği tiroidin yetersiz çalışmasına neden olabilir.

    Bu istenmeyen etkilere yol açar. Tiroid bezi uzun süre yeterli iyot almadığında, eksikliği telafi etmek için genişler. Bu durum, anormal derecede şişmiş bir boyun ile karakterize guatr olarak bilinir.

    İyot Eksikliği Nedir?

    İyot eksikliği nadirdir. İyot yönünden zengin besinleri yeterince tüketmeyen kişilerde eksiklik olabilir. Hamile kadınlar, daha yüksek bir iyot dozuna ihtiyaç duydukları için daha yüksek risk altındadır.

    İyotun insan vücudundaki en önemli işlevi, tiroid bezinin en iyi şekilde çalışmasını sağlamaktır. İyot eksikliği, kişinin tiroid bezlerinin yeterince tiroid hormonu üretmediği bir durum olan hipotiroidizme neden olabilir. Bu hormon beyin gelişimi, büyümesi, iyileşmesi ve metabolizmasında rol oynar.

    İyot Eksikliği Belirtileri Nelerdir? 

    Boyun şişmesi

    Boynun ön kısmındaki şişkinlik, iyot eksikliğinin en yaygın semptomudur. Buna guatr denir ve tiroid bezi çok büyüdüğünde oluşur.

    Tiroid bezi, boynun önünde küçük, kelebek şeklinde bir bezdir. Tiroid uyarıcı hormondan (TSH) bir sinyal aldıktan sonra tiroid hormonlarını üretir.

    TSH’ın kan seviyeleri yükseldiğinde tiroid bezi, tiroid hormonları yapmak için iyot kullanır. Ancak, vücudumuzda iyot seviyesi düşük olduğunda, ondan yeterince yararlanamaz.

    Tiroid bezi bunu telafi etmek için daha fazla çalışır. Bu, hücrelerin çoğalmasına neden olur, sonuçta bir guatra yol açar.

    Neyse ki, çoğu olgu iyot alımını artırarak tedavi edilebilir. Ancak, guatr yıllarca tedavi edilmemişse kalıcı tiroid hasarına neden olabilir.

    Beklenmedik kilo alımı

    Beklenmeyen kilo artışı iyot eksikliğinin bir diğer işaretidir. Vücutta tiroit hormonlarını yapmak için yeterli iyot yoksa bu durum ortaya çıkabilir.

    Bunun nedeni, tiroit hormonların vücudun gıdayı enerji ve ısıya dönüştürme süreci olan metabolizma hızını kontrol etmesine yardımcı olmasıdır.

    Tiroid hormon düzeyleri düştüğünde vücudumuz istirahat halindeyken daha az kalori yakar. Maalesef, bu durumda yemek yediğimiz gıdalardan daha fazla kalori yağ olarak depolanır.

    Besinlerden daha fazla iyot alınması, vücudun daha fazla tiroid hormonu yapmasına yardımcı olabileceğinden, metabolizma yavaşlama etkilerini tersine döndürebilir.

    iyot eksikliğinde meydana gelen rahatsızlıklar

    Yorgunluk ve halsizlik

    Yorgunluk ve halsizlik de iyot eksikliğinin sık görülen semptomlarındandır. Bazı çalışmalar, iyot eksikliğinde ortaya çıkan, düşük tiroid hormonu seviyesine sahip kişilerin yaklaşık % 80’inin yorgun ve halsiz hissettiğini bulmuştur.

    Bu belirtiler tiroid hormonları vücuda enerji vermeye yardımcı olduğu için oluşur.

    Tiroid hormonu seviyeleri düşük olduğunda, vücut normalde olduğu kadar enerjiyi sağlayamaz. Bu, enerji seviyesinin düşmesine ve halsiz hissetmesine neden olabilir.

    2456 kişide yapılan bir çalışmada, yorgunluk ve bitkinliğin düşük veya hafif düşük tiroid hormon düzeyleri olanlar arasında en sık görülen semptomlar olduğu bulundu.

    Saç dökülmesi

    Tiroid hormonları saç foliküllerinin büyümesini kontrol etmeye yardımcı olur. Tiroid hormon düzeyleri düştüğünde, saç kökleri yenilenmeyi durdurabilir. Bu, zamanla saç dökülmesine neden olabilir.

    Bu nedenle, iyot eksikliği olan insanlar saç dökülmesine maruz kalabilir. 700 kişiyle yapılan bir çalışmada, düşük tiroid hormonu düzeyleri olanların % 30’unun saç dökülmesi yaşadığı tespit edildi.

    Bir iyot eksikliği yüzünden yaşanan saç dökülmesi, bu mineralden yeterli miktarda alarak, tiroit hormon seviyelerini düzeltmeye ve saç dökülmesini durdurmaya yardımcı olabilir.

    Cilt kuruluğu

    İyot eksikliği, kuru, pul pul bir cilde neden olabilir. Bazı çalışmalar, düşük tiroid hormon düzeyleri olan kişilerin % 77’sinin kuru, pul pul bir deriye sahip olduğunu bulmuştur.

    İyottan yapılmış olan tiroid hormonları, ciltteki hücrelerin yenilenmesine yardımcı olur. Tiroid hormonu seviyeleri düşük olduğunda, bu rejenerasyon sık görülmez ve muhtemelen kuru, pul pul deriye yol açar.

    Ayrıca, tiroid hormonları vücudun terleme durumunu düzenler. İyot eksikliği olanlar gibi düşük tiroid hormonu düzeyleri olan kişiler, normal tiroid hormonu seviyesine sahip kişilerden daha az terleme eğilimi gösterir.

    Terin cildi nemli tutmaya yardımcı olduğu göz önüne alındığında, ter eksikliği kuru, pul pul dökülmüş cildin iyot eksikliğinin ortak bir belirti olmasının bir başka nedeni olabilir.

    Her zamankinden daha fazla üşümek

    Üşümek, iyot eksikliğinin ortak bir semptomudur. Bazı çalışmalar, düşük tiroid hormonu seviyesine sahip kişilerin % 80’inden fazlasının normalden daha fazla soğuk ve sıcaklığa duyarlı olabileceğini bulmuştur.

    İyot, tiroid hormonları yapmak için kullanıldığından iyot eksikliği tiroid hormon seviyelerinin düşmesine neden olur.

    Tiroid hormonlarının metabolizma hızını kontrol etmeye yardımcı olması göz önüne alındığında, düşük tiroid hormonu seviyeleri metabolizmanın yavaşlamasına neden olabilir. Daha yavaş metabolizma, normalden daha fazla üşümeye neden olan daha az ısı üretir.

    belirti göstermeyen hastalıklar

    Nabız hızındaki değişiklikler

    Nabız hızı, kalbin dakikada kaç kez attığını gösteren bir ölçüdür. Vücuttaki iyot seviyelerinden etkilenir. Bu mineralin çok azı kalbin alışılagelenden daha yavaş atmasına neden olabilirken, fazla olanı kalbin her zamankinden daha hızlı atmasına neden olabilir.

    Şiddetli bir iyot eksikliği anormal derecede yavaş kalp atışına neden olabilir. Bu halsiz hissetme, yorgun düşme, baş dönmesi ve muhtemelen bayılma gibi durumlara neden olabilir.

    Öğrenme ve hatırlama sorunu

    İyot eksikliği, öğrenme ve hatırlama becerisini etkileyebilir. 1000’den fazla yetişkini içeren bir çalışma, daha yüksek tiroid hormon düzeyleri olanların öğrenme ve hafıza testlerinde daha düşük tiroid hormon düzeyleri olanlara kıyasla daha iyi performans gösterdiğini ortaya koydu.

    Tiroid hormonları beynin gelişmesine yardımcı olur. Bu nedenle, tiroit hormonları yapmak için gereken bir iyot eksikliği, beyin gelişimini etkileyebilir.

    Çalışmalar, beyindeki uzun süreli hafızayı kontrol eden hipokampusun düşük tiroit hormon düzeyleri olan insanlarda daha küçük göründüğünü bulmuştur.

    Gebelikte meydana gelebilecek sorunlar

    Hamile kadınların iyot eksikliği riski yüksektir. Bunun nedeni, günlük ihtiyaçlarını karşılamak için yeteri kadar tüketmelerinin yanı sıra büyüyen bebeğin ihtiyaçlarını karşılamalarıdır. Bebekler anne sütü ile iyot alırken, iyot için artan talep laktasyon boyunca devam eder.

    Hamilelik ve emzirme döneminde yeterince iyot alamamak, hem anne hem de bebek için yan etkilere neden olabilir.

    Anneler, guatr, güçsüzlük, yorgunluk ve üşüme hissi gibi aşırı aktif bir tiroid semptomları yaşayabilir. Bu arada, bebeklerde bir iyot eksikliği fiziken büyüme ve beyin gelişimine engel olabilir.

    Ayrıca şiddetli iyot eksikliği ölü doğum riskini artırır.

    Ağır veya düzensiz dönemler

    İyot eksikliğinin bir sonucu olarak ağır ve düzensiz menstrüel kanamalar oluşabilir. İyot eksikliğinin semptomlarının çoğunda olduğu gibi, tiroid hormonlarını yapmak için iyotun gerekli olduğu düşünüldüğünde, bu da düşük tiroid hormon seviyeleri ile ilgilidir.

    Bir çalışmada, düşük tiroid hormon düzeyleri olan kadınların % 68’inde düzensiz adet döngüsü görülmüştür.

    Araştırmalar aynı zamanda düşük tiroid hormonu seviyesine sahip kadınların ağır kanamalarla menstrüel siklusları daha sık yaşadıklarını göstermektedir. Bunun nedeni, tiroid hormonlarının menstruasyon döngüsünde rol alan hormonların sinyallerini bozmasıdır.

    İyot İhtiyacı Nasıl Karşılanır?

    Besin olarak çok az iyot kaynağı vardır. İyot eksikliğinin dünya çapında yaygın olmasının nedeni budur.

    İyot minerali için önerilen günlük alım miktarı (RDI) günde 150 mcg’dir. Bu miktar sağlıklı tüm yetişkinlerin % 97-98’inin ihtiyaçlarını karşılar.

    Ancak, hamile veya emziren kadınların daha fazlasına ihtiyacı vardır. Gebe kadınların günde 220 mcg’ye, emziren kadınların günde 290 mcg’ye ihtiyacı vardır.

    Yosun genellikle büyük bir iyot kaynağıdır, ancak bu nereden geldiğine bağlıdır. Japonya gibi bazı ülkelerdeki deniz yosunları iyot bakımından zengindir.

    Bu mineralin daha az miktarı, balık, kabuklu deniz hayvanları, sığır eti, tavuk, süt ve diğer süt ürünleri gibi çeşitli yiyeceklerde bulunur.

    Yeterli iyot almak için en iyi yol, yemeklerinize iyotlu tuz eklemektir. Gün boyunca yarım çay kaşığı (3 gram)tüketmek, eksikliği önlemek için yeterlidir.

    Bir iyot eksikliğinin olduğunu düşünüyorsanız, bir doktora başvurun.

    İyot Hangi Besinlerde Bulunur? İyot İçeren Besinler 

    iyot en çok hangi besinlerde bulunur

    Yosun

    Yosun, okyanusta yetişen bir bitkidir. Antioksidanlar, vitaminler ve minerallerin iyi bir kaynağıdır ve kalorisi de düşüktür.

    Yosun, iyot içeren yiyecekler arasında en zenginidir. Ancak içerdiği miktar, yosun türüne ve büyüdüğü bölgeye göre önemli ölçüde değişebilir.

    Morina Balığı

    Morina balığı, narin bir dokuya ve hafif bir tada sahip çok yönlü beyaz bir balıktır. Yağ ve kalorisi nispeten düşük olmakla birlikte, iyot da dahil olmak üzere çok çeşitli mineral ve besin maddeleri içerir.

    İzlanda Gıda İçeriği Veri tabanına göre, yağ oranı düşük olan balıklar en yüksek iyot miktarlarına sahiptir. Örneğin, 85 gram morina balığı, yaklaşık 63-99 mcg veya önerilen günlük alım miktarın % 42-66’sına sahiptir.

    Morina balığındaki besin miktarı, balığın çiftlikte yetiştirilmiş veya vahşi yakalanmış olup olmadığına, hem de balık tutulan bölgeye bağlı olarak biraz değişebilir.

    Süt

    Süt ürünleri iyot zengini besinlerdendir. Süt ve sütteki iyot miktarı, sığır yemi içerisindeki iyot içeriğine ve sağım esnasında iyot içeren dezenfektanların kullanımına bağlı olarak büyük ölçüde farklılık göstermektedir. 1 fincan süt tavsiye edilen günlük iyot alım miktarının % 59-112’sini sağlayabilir.

    Yoğurt da iyotun iyi bir süt kaynağıdır. Bir fincan sade yoğurt günlük tavsiye edilen miktarın yaklaşık yarısını sağlar.

    Peynirdeki iyot miktarı türe bağlı olarak değişir. Lor peyniri, iyotun en iyi kaynaklarından biridir. Bir fincan lor peyniri 65 mcg iyot sağlarken, 30 gram kaşar peyniri yaklaşık 12 mcg iyot içerir.

    İyotlu Tuz

    Şu anda hem iyotlu hem de iyotsuz tuz satılmaktadır. Sofra tuzuna iyot ilavesi, 1920’lerin başında guatr hastalığının ortaya çıkmasını veya tiroid bezinin şişmesini azaltmak için ABD’de başladı. 1/4 çay kaşığı iyotlu tuzda yaklaşık 71 mcg iyot bulunur, bu da önerilen günlük alımın % 47’sidir.

    Karides

    Karides, düşük kalorili, protein açısından zengin bir deniz ürünüdür ve çok iyi bir iyot kaynağıdır. Ek olarak, karides, B12 vitamini, selenyum ve fosfor gibi anahtar besin maddeleri sağlar.

    Karides ve diğer deniz ürünleri iyot yönünden zengin besinlerdir çünkü doğal olarak deniz suyunda bulunan iyotun bir kısmını emerler. 85 gram karides yaklaşık 35 mcg iyot içerir, bu da günlük tavsiye edilen alımın % 23’üdür.

    Ton balığı

    Ton balığı, düşük kalorili, yüksek proteinli, iyot açısından zengin bir besindir. Ayrıca, iyi bir potasyum, demir ve B vitamini kaynağıdır. Ton balığı, kalp rahatsızlığı riskini azaltabilecek iyi bir omega-3 yağ asitleri kaynağıdır.

    Yağda daha yüksek balıklar daha düşük miktarda iyot sağlarlar. Ton balığı, daha yağlı bir balık olduğu için bunda bulunan iyot miktarı, morina türü gibi yağsız balık türlerinden daha düşüktür.

    Bununla birlikte, ton balığının 85 gramı, 17 mcg veya önerilen günlük alımın yaklaşık % 11’ini sağladığı için, iyi bir iyot kaynağıdır.

    Yumurta

    Yumurta, iyot bulunan yiyeceklerdendir. İyot da dahil olmak üzere yumurtadaki besin maddelerinin çoğu yumurta sarısından elde edilir.

    Yumurta sarısı iyi bir iyot kaynağıdır, çünkü tavuk yemine katılır. Yine de, tavuk yemindeki iyot içeriği değişebilir, buna göre yumurtada bulunan miktar da farklılık gösterir.

    Ortalama olarak, bir büyük yumurta 24 mcg iyot içerir, bu da günlük alım miktarının % 16’sına denk gelir.

    Kuru Erik

    Kuru erik, iyot içeren meyvelerdendir. Beş kuru erik, 13 mcg iyot içerir veya günlük değerin yaklaşık % 9’unu sağlar. Erik genellikle kabızlığı hafifletmeye yardımcı olmasıyla bilinir. Bunun nedeni yüksek lif ve bir şeker alkolü türü olan sorbitol içeriğidir.

    Kuru erik, K vitamini, A vitamini, potasyum ve demir de dahil olmak üzere birçok vitamin ve mineral bakımından da yüksektir.

    Erik sahip olduğu besin maddeleri nedeniyle, kalp sağlığını iyileştirmeye, kolon kanseri riskini azaltmaya ve hatta iştahı azaltarak kilo vermeye yardımcı olur.

    hipotiroidi iyileşirmi

    Fazla İyot Tüketmenin Zararları Nelerdir?

    Hamilelik ve Emzirme Sırasında Yaşanan Sorunlar

    Fazla iyot alımı, daha çok hamilelik ve emzirme döneminde tiroid problemleri riskini artırabilir. Tükettiğiniz iyot dozunu kontrol altında tutun.

    Tiroid Hastalığı Olan Kişilerde Şiddetli Belirtiler

    Fazla iyot, tiroid hastalığı olan kişilerde hem hipotiroidizm hem de hipertiroidizm gibi semptomların ağırlaşmasına neden olabilir.

    Sonuç olarak;

    Vücudumuz tiroid hormonları yapmak için iyot kullanır. Bu nedenle iyot eksikliği, vücudun yeterli miktarda tiroid hormonu üretemediği hipotiroidizme neden olabilir.

    İyot önemli bir mineraldir ancak az miktarda gıda kaynağı iyot açısından zengindir. Bu nedenle, dünyanın dört bir yanındaki insanlar eksiklik geliştirme riski altındadır.

    İyot en çok yosun, süt, ton balığı, karides ve yumurtada bulunur. Ek olarak, sofra tuzu da iyot elde etmek için kullanılabilir.

    İyot eksikliğinin önlenmesi kolaydır. Ana öğünlerde yemeklerde iyotlu tuz eklemek, gereksinimleri karşılamaya yardımcı olacaktır. 

    İlginizi Çekebilir  L-Karnitin Nedir, Ne İşe Yarar ve Faydaları Nelerdir?
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ