Hipokalsemi ve Hiperkalsemi Nedir? Belirtileri ve Nedenleri

    Hipokalsemi ve Hiperkalsemi Nedir? Belirtileri ve Nedenleri

    Kalsiyum, insan vücudunda hemen hemen her doku ve organın kullandığı bir mineraldir. İnsan vücudunda bulunan en bol mineraldir ve aynı anda birçok önemli işlevi yerine getirir. 

    Vücuttaki kalsiyumun % 99’undan fazlası dişlerimizde ve kemiklerimizde bulunur; kalan % 1 ise kanda, kaslarda ve hücrelerimizin içindeki sıvıda bulunur.

    Optimum sağlığı korumak için günlük kalsiyum alımı ve uygun kalsiyum emilimi gereklidir. 

    Kalsiyum emilimi, vücudun kalsiyum ihtiyacına, yenen yiyeceğe ve yenen gıdalardaki kalsiyum miktarına bağlıdır. 

    Süt ve diğer süt ürünleri, yeşil yapraklı sebzeler, deniz ürünleri, kuruyemiş ve kuru fasulye gibi kalsiyum yönünden zengin çeşitli yiyecekleri yiyerek yeterli kalsiyum elde edebilirsiniz. 

    Bazı nedenlerden dolayı vücutta kalsiyum eksikliği veya fazlalığı meydana gelebilir. Bu gibi durumlarda vücut bazı hastalıklara ya da komplikasyonlara yenik düşebilir.

    Yazıda “kalsiyum düşüklüğü nedir”, “kalsiyum fazlalığı nedir”, “vücutta kalsiyum eksikliği veya fazlalığı neden olur”, “kalsiyum fazlalığının ve eksikliğinin belirtileri nelerdir”, “kalsiyum eksikliği ve fazlalığının tedavisi nedir” gibi sorular cevaplanacaktır.

    Hipokalsemi (Kalsiyum Eksikliği)

    Kalsiyum hayati bir mineraldir. Vücudumuz bunu güçlü kemikler ve dişler oluşturmak için kullanır. Kalbin ve diğer kasların da düzgün çalışması için kalsiyum gereklidir. 

    Yeterince kalsiyum alınmadığında, aşağıdaki gibi rahatsızlıklara yakalanma riski artar:

    – Kemik erimesi

    – Osteopeni

    – Kalsiyum eksikliği hastalığı (hipokalsemi)

    Yeterince kalsiyum alamayan çocuklar yetişkin olarak tam potansiyel boylarına ulaşamayabilir.

    Hipokalsemi, Kalsiyum Eksikliği Neden Olur?

    Birçok insan yaşlandıkça kalsiyum eksikliği için artan bir risk altındadır. Bu eksiklik, aşağıdakiler dahil çeşitli faktörlerden kaynaklanıyor olabilir:

    – Özellikle çocukluk döneminde uzun süre zayıf kalsiyum alımı

    – Kalsiyum emilimini azaltabilecek ilaçlar

    – Kalsiyum yönünden zengin yiyeceklere karşı beslenme intoleransı

    – Özellikle kadınlarda hormonal değişiklikler

    – Belirli genetik faktörler

    Her yaşta uygun kalsiyum alımını sağlamak önemlidir. Çocuklar ve gençler için önerilen günlük kalsiyum miktarı her iki cinsiyet için de aynıdır:

    Yaş GrubuGünlük Önerilen Alım                       
    9-18 yaş arası çocuklar                       1.300 mg
    4-8 yaş arası çocuklar1.000 mg
    1-3 yaş arası çocuklar700 mg
    7-12 aylık çocuklar260 mg
    0-6 aylık çocuklar200 mg

    Yetişkinlerde önerilen alım ise şöyledir;

    Yaş GrubuGünlük Önerilen Alım                      
    71 yaş ve üstü kadınlar                        1.200 mg
    51-70 yaş arası kadınlar1.200 mg
    31-50 yaş arası kadınlar1.000 mg
    Kadınlar, 19-30 yaş1.000 mg
    Erkekler, 71 yaş ve üstü1.200 mg
    Erkekler, 51-70 yaş1.000 mg
    Erkekler, 31-50 yaş1.000 mg
    Erkekler, 19-30 yaş1.000 mg

    Menopoz sırasında kadınlar, osteoporoz ve kalsiyum eksikliği riskini azaltmak için kalsiyum alımlarını da artırmalıdır. Menopoz sırasında östrojen hormonundaki düşüş, bir kadının kemiklerinin daha hızlı incelmesine neden olur.

    Hipoparatiroidizm hormon bozukluğu da hipokalsemiye neden olabilir. Bu rahatsızlığı olan kişiler, kandaki kalsiyum seviyelerini kontrol eden yeterli paratiroid hormonu üretmezler.

    Hipokalseminin diğer nedenleri arasında yetersiz beslenme ve emilim bozukluğu yer alır. Yetersiz beslenme, yeterince besin alınmadığı zamandır, malabsorpsiyon ise vücudunuzun yenilen gıdalardan ihtiyaç duyulan vitamin ve mineralleri ememediği zamandır. Hipokalseminin diğer sebepleri şöyledir:

    – Kalsiyumun emilmesini zorlaştıran düşük D vitamini seviyeleri,

    – Yüksek kalsiyum seviyelerini tedavi etmek için kullanılan ilaçlar, 

    – Pankreatit

    – Hipermagnezemi ve hipomagnezemi

    – Hiperfosfatemi

    – Septik şok

    – Büyük kan transfüzyonları

    – Böbrek yetmezliği

    – Belirli kemoterapi ilaçları

    – Hiperparatiroidizm ameliyatından sonra ortaya çıkabilen “aç kemik sendromu”

    – Tiroid bezini çıkarmak için ameliyatın bir parçası olarak paratiroid bezi dokusunun çıkarılması

    Günlük kalsiyum almazsanız, bir gecede kalsiyum eksikliği yaşamazsınız. Ancak vücut bunu hızlı bir şekilde kullandığından, her gün yeterli kalsiyum almak için çaba sarf etmek gerekir. 

    Vejeteryanlar kalsiyum açısından zengin süt ürünlerini yemedikleri için kalsiyum eksikliği riski daha yüksektir.

    Kalsiyum eksikliği kısa vadeli semptomlar üretmez çünkü vücut kalsiyum seviyelerini doğrudan kemiklerden alarak korur. Ancak uzun vadeli düşük kalsiyum seviyelerinin ciddi etkileri olabilir.

    Hipokalsemi, Kalsiyum Eksikliğinin Belirtileri Nelerdir?

    Erken dönem kalsiyum eksikliği herhangi bir belirti vermeyebilir. Bununla birlikte, durum ilerledikçe semptomlar gelişecektir.

    Hipokalseminin şiddetli semptomları şunlardır:

    – Zihinsel karışıklık veya hafıza kaybı

    – Kas spazmları

    – Ellerde, ayaklarda, yüzde uyuşma ve karıncalanma

    – Depresyon

    – Halüsinasyonlar

    – Kas krampları

    – Zayıf ve kırılgan tırnaklar

    – Kemiklerin kolay kırılması

    Kalsiyum eksikliği vücudun tüm bölgelerini etkileyerek zayıf tırnaklara, daha yavaş saç uzamasına ve kırılgan, ince cilde neden olabilir.

    Kalsiyum ayrıca hem nörotransmiter salınımında hem de kas kasılmalarında önemli bir rol oynar. Bu nedenle, kalsiyum eksikliği sağlıklı insanlarda nöbetlere neden olabilir.

    Hafıza kaybı, uyuşma ve karıncalanma, halüsinasyonlar veya nöbetler gibi nörolojik semptomlar yaşamaya başlarsanız, mümkün olan en kısa sürede doktora gidin.

    Hipokalsemi Nasıl Tedavi Edilir?

    Kalsiyum eksikliğinin tedavisi genellikle kolaydır. Besinlerden daha fazla kalsiyum alarak sorun çözülebilir.

    Çok fazla kalsiyum takviyesi alarak kendi kendinize tedavi etmeyin. Doktor onayı olmadan önerilen dozdan fazlasını almak böbrek taşı gibi ciddi sorunlara yol açabilir.

    Bazı ilaçlar kalsiyum takviyeleri ile olumsuz etkileşime girebilir. Bu ilaçlar şunlardır:

    – Kalsiyum takviyesi aldıktan sonraki iki saat içinde alındığında kalsiyum emilimini azaltabilen kan basıncı beta blokerleri

    – Kandaki alüminyum seviyelerini artırabilen alüminyum içeren antasitler

    – Kalsiyum emilimini azaltabilen ve idrarda kalsiyum kaybını artırabilen, kolesterol düşürücü safra asidi tutucuları

    – Kalsiyum kan seviyelerinde artışa katkıda bulunabilecek östrojen ilaçları

    – Kalsiyum seviyelerini artırabilen veya kandaki kalsiyum seviyelerini düşürebilen diüretikler

    – Kalsiyum takviyeleri ile azaltılabilen bazı antibiyotikler

    Hipokalseminin Olası Komplikasyonları Nelerdir?

    Kalsiyum eksikliği hastalığından kaynaklanan komplikasyonlar arasında göz hasarı, anormal kalp atışı ve osteoporoz bulunur.

    Osteoporozdan kaynaklanan komplikasyonlar şunlardır:

    – Sakatlık

    – Omurga kırıkları veya diğer kemik kırıkları

    – Yürümede zorluk

    Tedavi edilmezse, kalsiyum eksikliği hastalığı sonunda ölümcül olabilir.

    Hipokalsemi Nasıl Önlenebilir?

    Her gün besinlerden yeterince kalsiyum alarak, kalsiyum eksikliği hastalığı önlenebilir.

    Süt ürünleri gibi kalsiyum içeriği yüksek yiyeceklerin doymuş yağ ve trans yağ açısından da yüksek olabileceğini unutmayın. Yüksek kolesterol ve kalp hastalığı geliştirme riskini azaltmak için az yağlı veya yağsız seçenekleri seçin.

    Kalsiyum açısından zengin diğer yiyecekler şunlardır:

    GıdaYaklaşık porsiyon boyutuPorsiyon başına kalsiyum miktarı
    Sardalya (yağda)100 gram351 mg
    Somon85 gram183 mg
    Kuru fasulye1 kase161 mg
    Kara lahana (pişmiş)1 kase268 mg
    Brokoli (pişmiş)1 kase62 mg
    İncir (kuru)5 incir68 mg
    Güçlendirilmiş portakal suyu1 kase364 mg
    Buğday ekmeği1 dilim36 mg

    D Vitamini

    D vitamini, kalsiyumun kanda emilme oranını arttırdığı için önemlidir.

    Kalsiyum alımını artırmak için D vitamini yönünden zengin yiyecekler yemek gerekir:

    – Somon ve ton balığı gibi yağlı balıklar

    – Takviye edilmiş süt

    – Portobello mantarı

    – Yumurta

    Güneş ışığı vücudu D vitamini üretmesi için tetikler, bu nedenle düzenli olarak güneşe maruz kalmak D vitamini seviyesini yükseltmeye yardımcı olabilir.

    Sağlıklı kalsiyum ve D vitamini seviyelerini korumanın yanı sıra, kemik sağlığını geliştirmek için yapabileceğiniz bazı yaşam tarzı değişiklikleri vardır:

    – Sağlıklı bir vücut ağırlığını korumak

    – Düzenli egzersiz yapmak

    – Tütün kullanımını ve alkol alımını kısıtlamak

    Hiperkalsemi, Kalsiyum Fazlalığı Nedir?

    Hiperkalsemi, kanda çok yüksek bir kalsiyum konsantrasyonuna sahip olma  durumudur.

    Kalsiyum, organların, hücrelerin, kasların ve sinirlerin normal işlevi için gereklidir. Ayrıca kan pıhtılaşması ve kemik sağlığı açısından da önemlidir.

    Ancak, kalsiyumun fazlası sorunlara neden olabilir. Hiperkalsemi, vücudun normal işlevlerini yerine getirmesini zorlaştırır. Son derece yüksek kalsiyum seviyeleri yaşamı tehdit edebilir.

    Hiperkalsemi, Kalsiyum Fazlalığının Belirtileri Nelerdir?

    Hafif hiperkalsemi varsa semptomlar belirgin olmayabilir. Daha ciddi bir durum varsa, genellikle vücudun çeşitli bölgelerini etkileyen belirtiler meydana gelebilir.

    Genel belirtiler;

    – Baş ağrısı

    – Yorgunluk 

    Böbreklerdeki belirtiler;

    Böbreklerle ilgili belirtiler aşağıdakilere yol açabilir:

    – Aşırı susuzluk

    – Aşırı idrara çıkma

    – Böbrek taşı nedeniyle sırt ile üst karın arasında ağrı

    Karınla ilgili belirtiler;

    – Mide bulantısı

    – Karın ağrısı

    – İştahın azalması

    – Kabızlık

    – Kusma

    Kalple ilgili sorunlar;

    Yüksek kalsiyum, kalbin elektrik sistemini anormal kalp ritimlerine neden olarak etkileyebilir.

    Kaslarla ilgili sorunlar;

    Kalsiyum seviyeleri, kasları etkiler, seğirmelere, kramplara ve güçsüzlüğe neden olabilir.

    İskelet sistemi ile ilgili sorunlar;

    Yüksek kalsiyum seviyeleri, kemikleri etkileyebilir ve aşağıdakilere yol açar:

    – Kemik ağrısı

    – Osteoporoz

    Nörolojik semptomlar;

    Hiperkalsemi depresyon, hafıza kaybı ve sinirlilik gibi nörolojik semptomlara neden olabilir. Şiddetli vakalar zihinsel bulanıklık ve komaya neden olabilir.

    Kanser varsa ve herhangi bir hiperkalsemi semptomu varsa, derhal doktoru haberdar edin. Kanserin yüksek kalsiyum seviyelerine neden olduğu bilinir. Bu, tıbbi bir acil durumdur.

    Hiperkalsemi Neden Olur?

    Vücut, kalsiyum seviyelerini düzenlemek için kalsiyum, D vitamini ve paratiroid hormonu (PTH) arasındaki etkileşimi kullanır.

    PTH, vücudun bağırsaklardan, böbreklerden ve kemiklerden ne kadar kalsiyumun kan akışına geçtiğini kontrol etmesine yardımcı olur.

    Normalde, kalsiyum seviyesi yükseldiğinde kandaki kalsiyum seviyesi düştüğünde ve azaldığında PTH artar.

    Kalsiyum seviyesi çok yükseldiğinde vücut, tiroit bezinden kalsitonin yapabilir. Hiperkalsemi olduğunda, kan akışında fazla kalsiyum bulunur ve vücut normalde kalsiyum seviyesini düzenleyemez. Bu durumun çeşitli olası nedenleri vardır.

    Hiperparatiroidizm

    Paratiroid bezleri, boyundaki tiroid bezinin arkasında bulunan dört küçük bezdir. Kandaki kalsiyumu düzenleyen paratiroid hormonunun üretimini kontrol ederler.

    Hiperparatiroidizm, bir veya daha fazla paratiroid bezinizin aşırı derecede aktif hale gelmesi ve çok fazla PTH salmasıyla ortaya çıkar.

    Bu, vücudun kendi kendine düzenlemeyeceği bir kalsiyum dengesizliği yaratır. Bu özellikle 50 yaş üstü kadınlarda hiperkalseminin önde gelen nedenidir.

    Akciğer hastalıkları ve kanserleri

    Tüberküloz ve sarkoidoz gibi granülomatöz hastalıklar, D vitamini düzeyinin yükselmesine neden olabilen akciğer hastalıklarıdır.

    Bu, kandaki kalsiyum seviyesini arttıran daha fazla kalsiyum emilimine neden olur. Bazı kanserler, özellikle akciğer kanseri, meme kanseri ve kan kanserleri, hiperkalsemi riskini artırabilir.

    İlaç yan etkileri

    Bazı ilaçlar, özellikle diüretikler, hiperkalsemi üretebilir. Bunu, vücut sıvısının kaybı ve yetersiz bir kalsiyum miktarı olan ciddi sıvı diüreze neden olarak yaparlar.

    Bu daha sonra kanda fazla miktarda kalsiyum konsantrasyonuna yol açar. Lityum gibi diğer ilaçlar, daha fazla PTH salınmasına neden olur.

    Besin takviyeleri ve reçetesiz satılan ilaçlar

    Çok fazla D vitamini veya kalsiyum takviyesi almak kalsiyum seviyesini yükseltebilir.

    Dehidrasyon

    Bu genellikle hafif hiperkalsemi vakalarına yol açar. Dehidrasyon, kandaki düşük sıvı miktarından dolayı kalsiyum düzeyinin yükselmesine neden olur.

    Bununla birlikte, şiddeti, böbrek fonksiyonuna büyük ölçüde bağlıdır. Kronik böbrek hastalığı olan kişilerde, dehidrasyonun etkileri daha fazladır.

    Hiperkalsemi Nasıl Tedavi Edilir?

    Hafif durumlarda

    Sebebe bağlı olarak hafif bir hiperkalsemi vakası varsa derhal tedaviye ihtiyacınız olmayabilir. Ancak, ilerlemesini izlemek gerekir. Altta yatan nedeni bulmak önemlidir.

    Yüksek kalsiyum seviyelerinin vücut üzerinde yarattığı etki sadece mevcut olan kalsiyum seviyesine değil, ne kadar hızlı yükseldiğine bağlıdır.

    Bu nedenle, doktorun takip önerilerine uymak önemlidir. Hafif derecede yüksek kalsiyum seviyeleri bile zamanla böbrek taşlarına ve böbrek hasarına yol açabilir.

    Orta dereceden ağır vakalara

    Orta ve şiddetli bir vakaya sahipseniz muhtemelen hastanede tedaviye ihtiyacınız olacaktır. Tedavinin amacı kalsiyum seviyesini normale döndürmektir. Tedavi ayrıca kemiklere ve böbreklere zarar vermeyi önlemeyi de amaçlar.

    Birincil hiperparatiroidizm

    Yaşa, böbrek fonksiyonuna ve kemik etkilerine bağlı olarak anormal paratiroid bezlerini çıkarmak için ameliyat gerekebilir. Bu prosedür hiperparatiroidizmden kaynaklanan çoğu hiperkalsemiyi tedavi eder.

    Kanser

    Kanser durumunda doktor, hiperkalsemiyi tedavi etmenin en iyi yollarını belirlemeye yardımcı olmak için tedavi seçenekleri belirleyecektir. İntravenöz sıvılar ve bifosfonatlar gibi ilaçlarla semptomlar hafifleyebilir.

    Hiperkalsemi ile İlişkili Komplikasyonlar Nelerdir?

    Hiperkalsemi böbrek taşları ve böbrek yetmezliği gibi böbrek problemlerine neden olabilir. Diğer komplikasyonlar arasında düzensiz kalp atışı ve osteoporoz bulunur.

    Kalsiyum, sinir sisteminin düzgün çalışmasına yardımcı olduğundan, hiperkalsemi de zihinsel bulanıklığa veya demansa neden olabilir. Ciddi vakalar potansiyel olarak hayatı tehdit eden komaya yol açabilir.

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ