Fenilalanin Nedir, Ne İşe Yarar, Hangi Besinlerde Bulunur?

    Fenilalanin Nedir, Ne İşe Yarar, Hangi Besinlerde Bulunur?

    Fenilalanin, birçok gıdada bulunan, proteinler ve diğer önemli molekülleri üretmek için vücudumuz tarafından kullanılan bir amino aittir. Depresyon, ağrı ve cilt bozuklukları üzerine etkileri araştırılmıştır.

    Ruh halini ve vücut ağırlığını düzenlemede rol oynayan belirli hormonların ve nörotransmitterlerin sentezi için de önemlidir.

    Yazıda “fenilalanin ne demek”, “fenilalanin faydaları ve zararları”, “fenilalanin kaynağı nedir”, “fenilalanin hangi besinlerde bulunur” konularında bilgi sahibi olacaksınız.

    Fenilalanin Nedir?

    Vücudumuzdaki proteinlerin yapı taşı olan bir amino aittir. Bu molekül iki şekilde veya düzende mevcuttur: L-fenilalanin ve D-fenilalanin. Neredeyse aynıdırlar ancak biraz farklı bir moleküler yapıya sahiptirler.

    L-formu gıdalarda bulunur ve vücudumuzda proteinler üretmek için kullanılırken, D-formu bazı medikal uygulamalarda kullanılmak üzere sentezlenir.

    Vücudumuz kendi başına yeterli L-fenilalanin üretemez, bu nedenle besinlerden elde edilmesi gereken önemli bir amino aittir. Hem bitkisel hem de hayvansal kaynaklar olmak üzere çok çeşitli gıdalarda bulunur.

    Protein üretimindeki rolüne ek olarak, vücudumuzdaki diğer önemli molekülleri yapmak için de fenilalanin kullanılır, bunların bir kısmı vücudumuzun farklı bölgeleri arasında sinyaller gönderir.

    Fenilalanin, cilt hastalıkları, depresyon ve ağrı gibi çeşitli tıbbi durumlar için bir tedavi olarak çalışılmıştır. Ancak, genetik bozukluk fenilketonüri (PKU) olan kişiler için tehlikeli olabilir.

    Fenilalanin Ne İşe Yarar?

    Vücudumuzun protein yapmak için amino asitlere ihtiyacı vardır. Beyinde, kanda, kaslarda, iç organlarda ve vücudumuzdaki hemen her yerde birçok önemli protein bulunur. Fenilalanin aşağıdakiler dahil olmak üzere diğer moleküllerin üretimi için çok önemlidir:

    Tirozin

    Fenilalaninden tirozin üretilir. Yeni proteinler yapmak veya başka moleküllere dönüştürmek için kullanılabilir.

    Epinefrin ve norepinefrin

    Stresle karşılaştığımızda, bu moleküller vücudunuzun “savaş ya da kaçış” yanıtı için hayati öneme sahiptir.

    Dopamin

    Bu molekül, hafızadaki keyif duyguları ile birlikte anıları ve öğrenme becerilerini şekillendirir.

    Bu moleküllerin normal fonksiyonları ile ilgili sorunlar, olumsuz sağlık etkilerine neden olabilir. Bu molekülleri yapmak için vücut fenilalanin kullandığından dolayı, depresyon da dahil olmak üzere belirli durumlar için potansiyel bir tedavi olarak çalışılmıştır. 

    Fenilalanin Faydaları Nelerdir?

    Birçok çalışma, takviye formlarının belirli tıbbi durumların tedavisinde yararlı olabileceğini söylemektedir. 

    Bazı araştırmalar, cilt renginin kaybolmasına ve lekelenmeye neden olan vitiligonun tedavisinde etkili olabileceğini belirtmiştir.

    Diğer çalışmalar, ultraviyole (UV) ışık maruziyetinde fenilalanin takviyelerinin kullanılmasının, bu durumdaki bireylerde cilt pigmentasyonunu artırabileceğini söylemiştir.

    Fenilalanin, bir molekül olan dopamini üretmek için de kullanılabilir. Beyindeki dopamin bozukluğu, bazı depresyon formlarıyla ilişkilidir.

    12 kişilik bir çalışmada, depresyonun tedavisi için bu amino asidin D- ve L-formlarının bir karışımı kullanılmış ve 2 / 3 oranında iyileşme görülmüştür. Fenilalanini takviye formunda almanın aşağıdakiler üzerindeki potansiyel etkileri araştırılmıştır:

    Bazı bileşikleri üretmek İçin kullanılır

    Diğer amino asitler gibi fenilalanin de sağlık için önemli olan bazı anahtar bileşiklerin üretiminde hayati bir rol oynar. Örneğin, öğrenme, hafıza ve duygu ile ilgili bir nörotransmitter olan dopamini üretmek için kullanılır.

    Vücut ayrıca fenilalanini proteinlerin sentezine yardımcı olan bir amino asit olan tirozine dönüştürür. Ayrıca, stresli durumlara yanıt olarak vücut tarafından salınan nörotransmiterler olan norepinefrin ve epinefrin üretiminde de rol oynar.

    Bu önemli amino asitte bir eksiklik, zihinsel bulanıklık, depresyon, hafıza kaybı ve düşük enerji seviyeleri gibi uzun bir semptom listesine neden olabilir.

    depresyon neden olur

    Depresyon belirtilerini azaltabilir

    L-fenilalaninin en önemli faydalarından biri, ruh halini iyileştirme ve depresyona karşı koruma yeteneğidir. Daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulmasına rağmen, bazı araştırmalar, güçlü ruh hali artırıcı özelliklere sahip olabileceğini bulmuştur.

    Journal of Neural Transmission’da yayınlanan bir araştırma, 20 kişiye günde 75-200 miligram DL-fenilalanin (DLPA) verilmesinin, genel ruh hali ve ajitasyon dahil olmak üzere çeşitli depresyon semptomlarını iyileştirdiğini buldu. 

    Başka bir çalışma, L-fenilalaninin dopamin yıkımını önlemek için kullanılan bir ilaç olan L-deprenil ile birleştirilmesinin, ayakta tedavi gören katılımcıların yüzde 90’ında depresyon semptomları üzerinde faydalı bir etkiye sahip olduğunu buldu.

    Parkinson hastalığının tedavisine yardımcı olabilir

    Parkinson hastalığı, merkezi sinir sistemini etkileyerek titreme, tutukluk ve yavaş hareket gibi semptomlara neden olan bir durumdur.

    International Journal of General Medicine’de yapılan bir araştırmaya göre, Parkinson hastalığı, tümü fenilalanin‘den sentezlenen tirozin, dopamin ve norepinefrinin tükenmesi ile karakterize edilir.

    Bir çalışma, Parkinson hastalığının tedavisinde fenilalaninin terapötik olabileceğini bulsa da, semptomları nasıl etkileyebileceğini belirlemek için yüksek kaliteli insan denemeleri yapılmalıdır.

    Kronik ağrıyı giderir

    Bazı araştırmalar, fenilalaninin kronik ağrıyı azaltmaya ve yönetmeye yardımcı olmak için doğal bir ağrı kesici görevi görebileceğini bulmuştur.

    Bir çalışma, hem insan hem de hayvan denemelerinde analjezik özelliklere sahip olduğunun gösterildiğini ve çeşitli koşulların neden olduğu ağrıyı azaltmaya yardımcı olabileceğini belirtti. 

    Başka bir hayvan çalışması, atlara D-fenilalanin ve D-lösin dahil olmak üzere bir amino asit kombinasyonunun enjekte edilmesinin, beyindeki spesifik endorfinlerin aktivitesini koruyarak kronik ağrıyı azaltmaya yardımcı olduğunu gösterdi.

    vücut tipine göre kilo verme

    Kilo vermeyi teşvik edebilir

    L-fenilalanin ve kilo kaybı arasındaki bağlantı hakkında daha fazla çalışmaya ihtiyaç duyulsa da, ortaya çıkan bazı kanıtlar, fenilalaninin bel ölçüsünde büyük bir etkisi olabileceğini gösteriyor.

    Londra’daki St. Bartholomew Hastanesi Gastroenteroloji Departmanı tarafından yürütülen bir araştırma, yemeklerden önce 10 katılımcıya L-fenilalanin verilmesinin gıda alımını azalttığını ve sindirimi uyaran ve iştahı kontrol altında tutmaya yardımcı olan bir hormon olan kolesistokinin (CCK) düzeylerini artırdığını buldu. 

    American Journal of Physiology’deki bir başka in vitro çalışmasında da benzer bulgular vardı ve fenilalaninin potansiyel olarak kilo kaybına yardımcı olabilecek CCK sekresyonunu artırabildiğini belirtti.

    Alkol yoksunluğu semptomlarını hafifletir

    Az miktarda araştırma, bu amino asidin diğer amino asitlerle birlikte alkol yoksunluğu semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabileceğini göstermiştir.

    Fenilalanin Zararları Nelerdir?

    Bu amino asit, birçok protein içeren gıdalarda bulunur, Gıda ve İlaç Dairesi (FDA) tarafından “genel olarak güvenli” ibaresi ile belirtilmiştir.

    Gıdalarda bulunan bu amino asit miktarı, sağlıklı bireyler için risk oluşturmaz. Hamile kadınların fenilalanin takviyeleri almaktan kaçınması gerekir.

    Ek olarak, bu amino asidin genel güvenliği için çok dikkate değer bir istisna vardır. Amino asit metabolizması bozukluğu yani fenilketonüri (PKU) olan bireyler, bu amino asidi uygun şekilde işleyemez. Kandaki fenilalanin konsantrasyonları, PKU olmayanlara göre kabaca 400 kat daha yüksektir.

    Bu tehlikeli yüksek konsantrasyonlar beyin hasarına ve zihinsel engellere ve ayrıca diğer amino asitlerin beyne taşınmasına ilişkin problemlere neden olabilir.

    Bu bozukluğun ciddiyeti nedeniyle, bebekler genellikle doğumdan hemen sonra PKU için taranır. PKU’lu bireyler genellikle yaşam boyu sürdürülen özel bir düşük proteinli diyete tabi tutulur.

    fenilalanin eksikliği

    Fenilalanin İçeren Gıdalar Nelerdir?

    Fenilalanin, hem bitki bazlı hem de hayvan bazlı protein kaynakları dahil olmak üzere çok çeşitli gıda kaynaklarında doğal olarak bulunur. 

    Et, balık ve kümes hayvanları, yumurta, kabuklu yemişler, tohumlar ve soya ürünleri fenilalanin açısından zengin en yaygın gıdalardan bazılarıdır.

    Gıda katkı maddesi olarak sakız, soda ve diğer diyet ürünlerinde de fenilalanin bulunur. Bunun nedeni, birçok düşük kalorili üründe genellikle kalorisiz şeker ikamesi olarak kullanılan aspartamda fenilalanin bulunmasıdır.

    Aspartam, aspartik asit ve fenilalaninden oluşan yapay bir tatlandırıcıdır. FDA tarafından kullanımı onaylanmış olmasına rağmen, son zamanlarda güvenliği ile ilgili ciddi sorular gündeme gelmiştir.

    Özellikle aspartam ve diğer yapay tatlandırıcılar, metabolik sağlık ve bağırsak mikrobiyomu üzerindeki potansiyel etkilerinin yanı sıra kanser ve zihinsel bozukluklar gibi diğer konulardaki rolleri açısından da incelenmiştir.

    Takviyeler ile dopamini artırmak isteyenler için fenilalanin takviyeleri mevcuttur. Bu takviyeler genellikle toz veya kapsül formunda bulunur ve çeşitli potansiyel kullanımları vardır ancak öncelikle ruh halini ve zihinsel berraklığı artırmak için kullanılır.

    Fenilalanin Takviyeleri Nasıl Kullanılır?

    İdeal olarak, amino asit ihtiyaçlarının çoğu yalnızca gıda kaynaklarından karşılanabilir. Fenilalanin takviyesi kullanmak istiyorsanız, yalnızca belirtildiği şekilde kullanın ve başka ilaçlar alıyorsanız veya altta yatan herhangi bir sağlık sorununuz varsa doktora danışın.

    Bu takviyeler, olumsuz yan etkilere veya etkileşimlere neden olabileceğinden, antidepresan veya diğer psikiyatrik ilaçlar kullananlar için önerilmez.

    Emilimi en üst düzeye çıkarmak için yemekten yaklaşık bir saat önce aç karnına takviye almak en iyisidir. Çoğu takviye üreticisi, tipik olarak üç veya dört küçük doza bölünmüş olan günde yaklaşık 1.000-1.500 miligram almayı tavsiye eder. 

    Sonuç olarak;

    Fenilalanin, hem bitkisel hem de hayvansal gıdalarda bulunan önemli bir amino asittir. Deri bozukluğu vitiligo için faydaları vardır; ayrıca depresyon, ağrı veya diğer durumlar üzerindeki etkileri ile ilgili araştırmalar da yapılmaktadır.

    Genellikle güvenli kabul edilir ancak fenilketonüri (PKU) olan kişiler tehlikeli yan etkiler yaşayabilir.

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ