Endometriozis Nedir, Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

    Endometriozis Nedir, Neden Olur? Belirtileri ve Tedavisi

     

    Endometriozisin dünyadaki 10 kadından birini etkilediği tahmin edilmektedir. Endometrium benzeri dokunun yumurtalık, karın ve bağırsak gibi bölgelerde rahim dışında oluştuğu üreme sistemi ile ilgili bir hastalıktır. Normalde endometrial doku sadece rahim içinde bulunur.

    Semptomlar, ağrılı adet dönemleri ve ağır kanama, cinsel ilişki sırasında ağrı, ağrılı bağırsak hareketi ve infertiliteyi içerir. Endometriozisin nedeni bilinmiyor ve şu anda tedavisi yok.

    Ancak, bazı gıdalar endometriozis riskini artırabilir veya azaltabilir.

    Endometriozis Hastalığı Nedir?

    Endometriozis, rahim zarının (endometriyum) dışında büyümesine neden olan ağrılı bir tıbbi durumdur. Esas olarak yumurtalıkları, fallop tüplerini ve pelvisin iç yüzeyini etkiler. Nadir durumlarda, endometriyal doku, pelvik organların ötesine de yayılabilir.

    Yer değiştirmiş endometrial astar normalde olduğu gibi davranır ve her döngüde kalınlaşır, parçalanır ve kanar. Fakat endometriyum rahim dışında olduğundan, vücuttan çıkmasının bir yolu yoktur.

    Endometriozis yumurtalıkları tutarsa ​​endometriomalar olarak adlandırılan kistler gelişebilir.

    Endometriozis Aşamaları

    Endometriozis dört aşamaya ayrılabilir:

    Aşama 1 – Minimal

    Yumurtalıklar üzerindeki sığ endometriyal implantlarla birlikte küçük lezyonlar, minimal endometriozu karakterize eder. Boşluğun içinde veya çevresinde iltihap da fark edilebilir.

    Aşama 2 – Hafif

    Hafif endometriozis, yumurtalık ve pelvik astar üzerindeki sığ implantların eşlik ettiği hafif lezyonlarla karakterizedir.

    Aşama 3 – Orta

    Bu aşama, yumurtalıklara ve pelvik astarına derin implantlarla karakterizedir. Daha fazla lezyon da görülebilir.

    Aşama 4 – Şiddetli

    Bu aşama, endometriozisin en şiddetli aşamasıdır. Pelvik astarına ve yumurtalıklara derin implantlar uygulanmasını içerir. Buna fallop tüplerindeki veya bağırsaklardaki lezyonlar da eşlik edebilir.

    Endometriozis Nedenleri

    Endometriozise neden olabilecek olası faktörler şunlardır:

    – Karın ve pelvisi kaplayan embriyonik hücreler, bu boşluklarda endometriyal dokuya dönüşebilir.

    – Normalde olduğu gibi vücudu terk etmek yerine, adet kanı pelvise ve fallop tüplerine girmiş olabilir.

    – Gelişmekte olan fetüste östrojen seviyeleri ile tetiklenebilen endometriozis mevcut olabilir.

    – Histerektomi veya sezaryen gibi cerrahi prosedürler.

    – Bir bağışıklık sistemi bozukluğu, vücudun rahminin dışında büyüyen endometriyal dokuyu tanımasını ve yok etmesini engelleyebilir.

    Endometriozis Belirtileri Nelerdir?

    Endometriozis ile ilişkili belirti ve semptomlar şunlardır:

    – Dismenore veya ağrılı dönemler

    – İlişki sırasında ağrı

    – İdrar yaparken veya bağırsak hareketi sırasında ağrı

    – Adet dönemleri sırasında veya arasında aşırı kanama

    – Kısırlık veya gebe kalamama

    Genellikle endometriozis ile ilişkili diğer belirtiler arasında kabızlık veya ishal, şişkinlik, mide bulantısı ve yorgunluk bulunur.

    Bazı faktörler bir kadının endometriozis geliştirme riskini artırabilir. 

    Endometriozis Risk Faktörleri

    Endometriozise yakalanma riskini artırabilecek faktörler şunlardır:

    – Doğum yapmayı tercih etmemek

    – Adet döngüsünün erken başlangıcı

    – Geç menopoz başlangıcı

    – 27 günden kısa olan kısa adet döngüleri

    – 7 günden fazla süren ağır adet kanaması

    – Vücuttaki yüksek östrojen seviyeleri

    – Düşük vücut kitle indeksi

    Endometriozisli bir veya daha fazla aile üyesine sahip olmak

    – Adet döngüsü sırasında adet kanının normal geçişini engelleyen herhangi bir tıbbi duruma sahip olmak

    – Üreme sistemiyle ilgili anormallikler

    Endometriozis şiddetliyse veya tedavi edilmezse, sonunda aşağıdaki komplikasyonlara yol açabilir.

    Endometriozis Komplikasyonları

    Endometriozis ile ilişkili en ciddi komplikasyonlardan ikisi kısırlık ve kanserdir.

    Endometriozisli kadınların yaklaşık yarısı doğurganlıkta bozulma veya gebe kalmada zorluklar yaşayabilir.

    Endometriozis ile uğraşan kadınlarda kanser, özellikle yumurtalık kanseri ve endometriozise bağlı adenokarsinom insidansının daha yüksek olduğu görülmektedir.

    Ancak yumurtalık kanseri gelişme riskinin genel olarak düşük olduğu unutulmamalıdır.

    Endometriozis Teşhisi

    Endometriozisin teşhisi genellikle semptomlara dayanır. Doktorun belirtileri kontrol etmeyi ve fiziksel ipuçlarını tespit etmeyi önerebileceği testler şunlardır:

    – Rahim arkasındaki kist veya yara izi gibi anormallikleri aramak için pelvik muayene

    Endometriozis ile ortaya çıkan kistleri tespit etmek için bir ultrason

    – Endometrial implantların tam yerini ve boyutunu bulmak için Manyetik Rezonans Görüntüleme (MRI)

    – Rahmin dışında endometriozis belirtileri aramaya yardımcı olmak için laparoskopi

    Endometriozis Nasıl Tedavi Edilir?

    Endometriozis tedavisi şunları içerebilir:

    Sıcak Banyolar veya Isıtma Pedleri

    Isıtıcı pedler ve sıcak banyolar, hafif ila orta dereceli endometriozis vakalarında ağrıyı hafifletmeye yardımcı olabilir.

    Alternatif tıp

    Endometriozis için alternatif tedavi yaklaşımları, ağrı semptomlarını hafifletmeye yardımcı olabilecek akupunkturu içerir.

    Ameliyat

    Cerrahi, rahim ve yumurtalıklar korunurken yalnızca endometriyal implantların çıkarıldığı konservatif olabilir. Bu prosedür laparoskopik cerrahi olarak bilinir.

    Histerektomi (uterusun cerrahi olarak çıkarılması) ve ooferektomi (yumurtalıkların cerrahi olarak çıkarılması) daha önce endometriozis için en etkili tedaviler olarak düşünülüyordu. Ancak son zamanlarda doktorlar yalnızca endometriyal implantların çıkarılmasına odaklanıyor.

    Kısırlık tedavisi

    Doğurganlık tedavisi, yumurtalıklarınızın uyarılmasını veya in vitro olarak daha fazla yumurta üretilmesini içerebilir. Doktor bu konuda tedavi seçenekleri önerecektir.

    Endometriozis Tedavisinde Kullanılan İlaçlar

    İbuprofen (Advil, Motrin IB) veya naproksen sodyum (Aleve) gibi nonsteroid antiinflamatuar ilaçlar (NSAID’ler) gibi reçetesiz satılan ilaçlar da genellikle adet krampları ile ilişkili ağrı semptomlarını hafifletmek için reçete edilebilir.

    Endometriozis Diyeti

    Endometriozisin neden olduğu iltihaplanma ve ağrıyla savaşmak için, besleyiciliği yoğun, iyi dengelenmiş, öncelikle bitki bazlı, vitamin ve minerallerle dolu beslenmek gerekir.

    Omega 3 yağlarının tüketimini artırın

    Omega 3 yağ asitleri, yağlı balıklarda, diğer hayvan ve bitki kaynaklarında bulunan sağlıklı, anti-inflamatuar yağlardır. 

    Omega-6 yağları içeren bitki yağları gibi bazı yağ türleri, ağrı ve iltihabı teşvik edebilir. Ancak, omega 3 yağlarının, vücuttaki iltihaplanma ve ağrı giderici moleküllerin yapı taşları gibi etkili olduğu düşünülmektedir.

    Endometriozisin artan ağrı ve iltihaplanma ile ilişkili olduğu göz önüne alındığında, beslenmede omega-3’ün oranının omega-6’ya göre daha yüksek olması bu hastalığı olan kadınlar için özellikle yararlı olabilir.

    Omega-3’ün omega-6 yağlarına oranı, test tüpü çalışmalarında endometriyal hücrelerin hayatta kalmasını engellediği belirtilmiştir.

    Ayrıca, bir gözlemsel çalışma, en yüksek miktarda omega 3 yağını tüketen kadınların, en düşük miktarda tüketen kadınlara kıyasla endometriozis ihtimalini % 22 daha düşük bulmuştur.

    Son olarak, araştırmacılar, omega 3 yağı içeren balık yağı takviyeleri almanın menstrüel belirtileri ve ağrıyı önemli ölçüde azaltabileceğini bulmuşlardır. 

    Endometriozis ile ilişkili ağrı ve iltihap ile savaşmak için yağlı balık yiyebilir, omega 3 takviyesi alabilirsiniz.

    Trans yağlardan uzak durun

    Araştırmalar, trans yağların “kötü” LDL kolesterol düzeylerini arttırdığını ve “iyi” HDL kolesterol düzeyini düşürdüğünü ve böylece kalp hastalığı ve ölüm riskini arttığını bulmuştur.

    Trans yağlar, sıvı doymamış katı yağlar katı hale gelene kadar hidrojenle püskürtülerek oluşturulur. Üreticiler tipik olarak ürünlerine daha uzun bir raf ömrü ve daha fazla yayılabilen doku vermek için trans yağ koyarlar.

    Bu yüzden bu yağlar kraker, krema, çörek, patates kızartması ve hamur işi gibi çeşitli kızartılmış ve işlenmiş yiyeceklerde kullanmak için uygundur. 

    Ancak trans yağ içeren ürünleri kullanırken dikkatli olmak gerekir, mümkünse tamamen uzak durmak en iyisidir.

    Özellikle endometriozisi olan kadınlar bunlardan kaçınmalıdır. Bir gözlemsel çalışma, en yüksek miktarda trans yağını tüketen kadınların % 48 oranında endometriozis riski taşıdıklarını bulmuştur. 

    Kırmızı et tüketimini azaltın

    Kırmızı et, özellikle işlenmiş kırmızı et, bazı hastalık riski bakımından yüksektir. Kırmızı eti başka bir protein kaynağı ile değiştirmek, çoğunlukla endometriozis ile ilişkili olan iltihaplanmayı azaltabilir. 

    Buna ek olarak, bir gözlemsel çalışma, daha fazla et yiyen kadınların, az et yiyenlere kıyasla artmış endometriozis riski taşıdıklarını ortaya koydu.

    Bazı kanıtlar kırmızı etin fazla bir şekilde tüketilmesinin kandaki östrojen düzeylerinin yükselmesiyle ilişkili olabileceğini ileri sürmektedir.

    Endometriozis, östrojene bağımlı bir hastalık olduğu için, kandaki östrojen düzeyleri yükselirse durumun riski artabilir.

    düşük karbonhidrat içerikli sebzeler

    Meyve, sebze ve tam tahılları bolca yiyin

    Meyve, sebze ve tam tahıllar vitamin, mineral ve lif ile doludur. Bu gıdaların kombinasyonu ile beslenmek, gerekli besin maddelerini almaya ve boş kalori alımını en aza indirmeye yardımcı olur.

    Bu gıdalar ve faydaları, endometriozisi olanlar için özellikle önemli olabilir. Lifin en iyi kaynakları meyve, sebze ve tahıllardır. Bu gıdalar, aynı zamanda iltihap ile mücadelede yardımcı olabilecek antioksidanlar da sağlar.

    Bir çalışma, dört ay boyunca yüksek antioksidan bir diyeti takiben endometriozisli kadınların antioksidan kapasitesinde artış ve oksidatif stres belirteçlerinde düşüş bulmuştur.

    Bir başka çalışma, antioksidan takviyelerini almanın, endometriozis ile ilişkili ağrıyı önemli ölçüde azalttığını bulmuştur. 

    Kafein ve alkolü sınırlandırın

    Sağlık uzmanları, endometriozisli kadınların kafein ve alkol tüketimin azaltmalarını önerir. Çeşitli çalışmalar, endometriozisi olan kadınların hastalığı olmayan kadınlardan daha fazla alkol tüketme eğiliminde olduğunu bulmuştur.

    Yine de, bu yüksek alkol alımının endometriozise neden olduğunu kanıtlamaz. Endometriozisi olan kadınların hastalığın sonucu olarak daha fazla alkol içme eğiliminde olduğu anlamına gelebilir.

    Alkol ve kafein alımı, artmış östrojen düzeyleri ile ilişkilendirilmiştir.

    Kafein veya alkolün endometriozis riskine veya şiddetine bağlanan açık bir kanıt olmamasına rağmen, bazı kadınlar bu maddeleri azaltmalı veya tamamen hayatlarından çıkarmalıdır.

    İşlenmiş yiyeceklerden uzak durun

    İşlenmiş gıdalar, genellikle sağlıksız yağ ve şeker açısından yüksek, gerekli besin maddeleri ve lifleri düşüktür, ağrı ve iltihaplanmayı teşvik edebilir.

    Mısır, pamuk tohumu ve yer fıstığı yağı gibi bitki yağlarında bulunan omega 6 yağları ağrı, uterin kramp ve iltihabı artırabilir.

    Öte yandan, balık, ceviz ve keten tohumunda bulunan omega-3 yağları ağrı, kramp ve iltihaplanmayı azaltabilir. 

    Hamur işi, cips, kraker, şekerleme ve kızarmış gıdalar gibi gıdaların alımını sınırlamak endometriozis ile ilgili ağrıyı en aza indirmeye yardımcı olabilir.

    İşlenmiş gıdaları, yağlı balıklar, tam tahıllar veya taze meyve ve sebzelerle değiştirin.

    tam tahıllı yiyecekler nelerdir

    Glutensiz veya Düşük FODMAP Diyeti Deneyin

    Bazı diyetler endometriozis belirtilerini azaltmaya yardımcı olabilir.

    Glutensiz diyet

    Çölyak hastalığı olmayan ya da belirli bir gluten duyarlılığı olmayan kişiler için glutensiz bir diyet önerilmez. Kısıtlayıcıdır ve lif ve besin maddeleri bakımından düşük olabilir.

    Ancak, glütensiz diyetin endometriozisli kişilere fayda sağlayabileceğine dair bazı kanıtlar bulunmaktadır. Ağır endometriozis ağrısı olan 207 kadınla yapılan araştırmada,% 75’inde glutensiz diyetle 12 ay sonra ağrılarda belirgin düşüşler yaşandı.

    Bu çalışma bir kontrol grubu içermediğinden, plasebo etkisi açıklanamıyor. Yine de, 300 kadında yapılan bir başka çalışmada benzer sonuçlar bulundu ve bir kontrol grubu vardı. Bir grup sadece ilaç aldı, diğer grup ilaç aldı ve glutensiz bir diyet izledi.

    Çalışmanın sonunda, glutensiz diyet izleyen grup pelvik ağrıda belirgin düşüşler yaşadı.

    Düşük FODMAP Diyeti

    Düşük FODMAP diyeti de endometriozis olan kadınlar için faydalı olabilir. Bu diyet, irritabl bağırsak sendromu (IBS) olan hastalarda bağırsak semptomlarını hafifletmek için tasarlandı.

    Bağırsak bakterileri, FODMAP’leri fermente ederek IBS’li hastalarda ağrı ve rahatsızlığa neden olan gaz üretir. 

    Hem IBS hem de IBS ve endometriozisli hastalarda yapılmış bir çalışmada düşük FODMAP diyetinin hem endometriyozu hem de IBS’si olanların % 72’sinde semptomlarını iyileştirdiği tespit edildi.

    Glutensiz diyet ve düşük FODMAP diyeti kısıtlayıcı olabilir ve yönetilmesi biraz zor olabilir. Ancak, endometriozis belirtileri için rahatlama sağlar. 

    Bu diyetlerden birini uygulamaya karar verirseniz, iyi bir plan oluşturmak için bir doktor ya da diyetisyenle görüşün.

    Endometriozis için Besin Takviyeleri

    Sağlıklı beslenmenin yanı sıra, bazı besin takviyeleri de faydalı olabilir.

    Bir küçük çalışma endometriozisli 59 kadın dahil, 1.200 IU E vitamini ve 1.000 IU C vitamini ile desteklenen katılımcılar, kronik pelvik ağrıda bir azalma ve iltihapta bir azalma gösterdi.

    Başka bir çalışma , çinko ve A, C ve E vitaminlerinin takviye alımını içeriyordu. Bu takviyeleri alan endometriozlu kadınlar, periferik oksidatif stres belirteçlerini azalttı ve antioksidan belirteçlerini artırdı.

    Curcumin ayrıca endometriozis yönetimine yardımcı olabilir. Bir çalışma curcuminin östradiol üretimi azaltarak endometriyal hücreleri inhibe ettiğini buldu.

    Bir geniş prospektif çalışma D vitamini seviyesi daha yüksek olan ve diyetlerinde daha fazla süt ürünü tüketen kadınların endometriozis oranının azaldığını göstermiştir. D vitamini yanında, besinlerden veya takviyelerden alınan kalsiyum ve magnezyum da faydalı olabilir.

    Endometriozis için Alternatif Tedaviler

    Egzersiz, endometriozisin yönetimine yardımcı olabilir. Bunun nedeni, egzersizin östrojen seviyelerini düşürebilmesi ve iyi hissettiren hormonları salabilmesidir.

    Geleneksel tedavi yöntemlerine ek olarak, alternatif tedaviler endometriozisli kadınlar için çok yararlı olabilir. Örneğin, gevşeme teknikleri… 

    – Meditasyon

    – Yoga

    – Akupunktur

    – Masaj

    Endometriozis ile Yaşamak

    Endometriozis, tedavisi olmayan kronik bir durumdur. Henüz neyin sebep olduğu bilinmiyor.

    Ancak bu, durumun günlük yaşamınızı etkilemesi gerektiği anlamına gelmez. İlaçlar, hormon tedavisi ve ameliyat gibi ağrı ve doğurganlık sorunlarını yönetmek için etkili tedaviler mevcuttur. 

    Endometriozisin semptomları genellikle menopozdan sonra düzelir.

    Sonuç olarak;

    Endometriozis için herhangi bir tedavi yoktur ve cerrahi veya tıbbi tedaviler durumun tedavisinde en etkili yöntem olmaya devam etmektedir.

    Ancak, beslenme değişiklikleri yapmak, bazı kadınların belirtilerini yönetmesine yardımcı olabilecek tamamlayıcı bir yaklaşımdır.

     

    İlginizi Çekebilir  Spagetti Kabağı Faydaları ve Kullanımı
    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ