Doymuş Yağ Asitleri Nelerdir? | diyetz

Doymuş Yağ Asitleri Nelerdir?

 

Doymuş yağların sağlığa etkileri tartışmalıdır. Geçmişte, doymuş yağın kalp hastalığı sebebi olduğuna inanılıyordu. Günümüzde bilim insanları bunun net olmadığını söylüyor.

Kesin olan ise, doymuş yağların tek bir besin maddesi olmaması. Sağlık ve metabolizma üzerinde değişken etkileri olan farklı yağ asitleri grubudur.

 

doymuş yağ asitleri hayvansalmı

 

Doymuş yağ asitleri nedir?

Doymuş ve doymamış yağlar, iki ana yağ sınıfıdır.

Bu gruplar kimyasal yapılarına ve özelliklerine göre farklılık gösterir. Örneğin, doymuş yağ genellikle oda sıcaklığında katı halde bulunurken, doymamış yağ ise sıvıdır.

 

Doymuş yağın başlıca besin kaynakları; yağlı etler, don yağı, peynir, tereyağı, krema, hindistan cevizi yağı, palm yağı ve kakao yağıdır.

Tüm yağlar, karbon atomlarının zincirleri olan yağ asitleri denilen moleküllerden oluşur. Farklı doymuş yağ asitleri, karbon zincirlerinin uzunluğu ile ayırt edilir.

 

İnsanların besinlerden elde ettikleri en yaygın doymuş yağ asitleri isimleri şöyledir:

 

Stearik asit: 18 karbon atomu uzunluğunda

Palmitik asit: 16 karbon atomu uzunluğunda

Miristik asit: 14 karbon atomu uzunluğunda

Laurik asit: 12 karbon atomu uzunluğunda

Kaprik asit: 10 karbon atomu uzunluğunda

Kaprilik asit: 8 karbon atomu uzunluğunda

Kaproik asit: 6 karbon atomu uzunluğunda

 

Altı karbon atomundan daha kısa olan doymuş yağ asitleri toplu olarak kısa zincirli yağ asitleri olarak bilinir. Bunlar bağırsak bakterileri lifleri fermente ettiğinde üretilir.

 

 

Doymuş yağ asitleri özellikleri

 

Stearik asit

Stearik asit, diğer doymuş yağlarla karşılaştırıldığında, LDL (kötü) kolesterolü hafifçe düşürür veya nötr etkileri vardır. Bu nedenle, diğer birçok doymuş yağdan daha sağlıklıdır.

Araştırmalar vücudun, kısmen sağlıklı bir doymuş yağ olan stearik asidi doymamış yağ olan oleik aside dönüştürdüğünü gösteriyor. Bununla birlikte, bazı tahminlere göre, dönüşüm oranı sadece % 14’tür ve sağlıkla ilgisi fazla olmayabilir.

Stearik asidin ana besin kaynağı hayvansal yağlardır. Hindistan cevizi yağı, kakao yağı hariç stearik asit seviyeleri genellikle bitki yağlarında düşüktür. Stearik asit, sağlıklı bir doymuş yağ olarak kabul edilir ve kalp hastalığı riskini artırmaz.

 

İlginizi Çekebilir  Diyet Sonrası Yo-yo Etkisine Son

 

Palmitik asit

Palmitik asit, bitki ve hayvanlarda bulunan en yaygın doymuş yağdır. En zengin besin kaynağı palm yağıdır, ayrıca kırmızı et ve süt ürünlerindeki yağın yaklaşık dörtte birini de oluşturur.

Karbonhidrat ve doymamış yağlarla karşılaştırıldığında palmitik asit, HDL (iyi) kolesterolü etkilemeden toplam kolesterol ve LDL (kötü) kolesterol seviyelerini yükseltir. Yüksek seviyelerde LDL kolesterol kalp hastalığı için iyi bilinen bir risk faktörüdür.

Palmitik asit ayrıca metabolizmanın diğer yönlerini de etkileyebilir. Hem farelerde hem de insanlarda yapılan çalışmalar, yüksek palmitik asit tüketiminin, ruh halini olumsuz yönde etkileyebileceğini ve fiziksel aktiviteyi azaltabileceğini göstermektedir.

 

 

Miristik asit

Miristik asit, total kolesterol ve LDL (kötü) kolesterolde palmitik asitten daha önemli bir artışa neden olur. Ancak, HDL (iyi) kolesterol seviyelerini etkilemez. Bu etkiler palmitik asidin etkilerinden çok daha güçlüdür. 

Miristik asit, çoğu gıdada yüksek miktarlarda bulunmayan nispeten nadir olan bir yağ asididir. Yine de bazı katı ve sıvı yağlar makul miktarda içerir.

 

 

Laurik asit

12 karbon atomu ile laurik asit, orta zincirli yağ asitlerinin en uzundur. Toplam kolesterolü diğer yağ asitlerinin çoğundan daha fazla yükseltir. Yine de, bu artış büyük ölçüde HDL (iyi) kolesterolün artmasından kaynaklanmaktadır.

Başka bir deyişle, laurik asit, HDL kolesterolüne göre toplam kolesterol miktarını azaltır. Bu değişiklikler kalp hastalığı riskini de azaltır.

Laurik asidin HDL kolesterol düzeyleri üzerinde diğer doymuş yağ asitlerinden daha faydalı etkileri olduğu görülmektedir. Laurik asit, % 42 oranında hindistan cevizi yağında bulunur. Buna karşılık, yaygın olarak yenen diğer yağlar veya katı yağlarda sadece az miktarda bulunur.

 

 

Kaproik, kaprilik ve kaprik asit

Kaproik, kaprilik ve kaprik asit orta zincirli yağ asitleridir (MCFA’lar).

MCFA’lar, uzun zincirli yağ asitlerinden farklı şekilde metabolize edilir. Daha kolay emilirler ve hızlı bir şekilde metabolize oldukları karaciğere doğrudan taşınırlar. MCFA’ların faydaları şunlardır:

 

İlginizi Çekebilir  Alzheimer Riskini Azaltan Yiyecekler

Kilo kaybı

Bazı çalışmalar, özellikle uzun zincirli yağ asitleriyle karşılaştırıldığında, yaktıkları kalori miktarını artırabileceğini ve dolayısıyla zayıflatabileceğini belirtiyor.

 

İnsülin duyarlılığını artırma

Bazı kanıtlar, MCFA’ların uzun zincirli yağ asitleriyle karşılaştırıldığında insülin duyarlılığını arttırdığını göstermektedir.

 

Potansiyel sağlık yararları nedeniyle, MCFA’lar, MCT yağları olarak bilinen takviyeler olarak satılmaktadır.

 

 

Kısa zincirli yağ asitleri

Altıdan az karbon atomu içeren doymuş yağ asitleri, kısa zincirli yağ asitleri (SCFA’lar) olarak bilinir.

En önemli SCFA’lar:

 

Butirik asit: 4 karbon atomu uzunluğunda

Propiyonik asit: 3 karbon atomu uzunluğunda

Asetik asit: 2 karbon atomu uzunluğunda

 

SCFA’lar, kolonda faydalı bağırsak bakterileri lifleri fermente ettiğinde oluşur. Besinlerden alınan miktar kolonda üretilen SCFA miktarlarıyla karşılaştırıldığında, minimum düzeydedir. Yiyeceklerde nadir görülürler ve sadece süt yağı ve bazı fermente gıdalarda az miktarda bulunur.

Kısa zincirli yağ asitlerinin oluşumunu destekleyen lif tipleri, prebiyotiklerdir. 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ