Domatesin Faydaları, Zararları, Besin Değeri ve Kalorisi | diyetz

    Domatesin Faydaları, Zararları, Besin Değeri ve Kalorisi

     

    Bilimsel olarak “Solanum lycopersicum” olarak adlandırılan domates, Güney Amerika’ya özgü it üzümü ailesinden bir bitkinin meyvesidir.

    Teknik olarak bir meyve olmasına rağmen, mutfak kullanımında sebze olarak sınıflandırılır.

    Kalp hastalığı ve kanser riskinin azaltılması gibi birçok sağlık yararı ile bağlantılı olan domates, likopen antioksidanının da başlıca besin kaynağıdır. Aynı zamanda önemli miktarda C vitamini, potasyum, folat ve K vitamini sağlar.

    Olgunlaştığında rengi kırmızıya dönen domates; sarı, turuncu, yeşil ve mor dahil olmak üzere çeşitli renklerde olabilir. Farklı şekil ve lezzet ile birçok alt tür domates bulunmaktadır.

    “Domates nedir”, “domatesin faydaları nelerdir”, “domatesin zararları nelerdir”, “domateste hangi vitamin var”, “domates mideye dokunurmu”, “domates cilde ve sivilceye iyi gelir mi”, “domates bağırsakları çalıştırır mı?” İşte soruların cevapları…

    Domates Besin ve Vitamin Değeri

    Domatesin su içeriği % 95 civarındadır. Diğer % 5’lik kısım, çoğunlukla karbonhidrat ve liften oluşur.

     

    domatesin kalbe faydaları

     

    Domates kaç kalori?

    Bir orta boy domates (123 gram) sadece 22 kalori içerir. Tabloda domatesin besin içeriği gösterilmiştir.

     

             Domates besin değerleri tablosu

               100 gram kırmızı olgun domates

    Kalori                                   18                                               
    Su% 95
    Protein0,9 g
    Karbonhidrat3,9 g
    Şeker2,6 g
    Lif1,2 g
    Yağ0,2 g
    Doymuş0,03 g
    Tekli doymamış0,03 g
    Çoklu doymamış0,08 g
    Omega-30 g
    Omega-60,08 g
    Trans yağ             ~

     

     

    Domates Karbonhidrat Değeri

    Karbonhidratlar, domatesin % 4’ünü oluşturur, bu da orta boy için 5 gramdan az karbonhidrat demektir. Glikoz ve fruktoz gibi basit şekerler, karbonhidrat içeriğinin neredeyse % 70’ini oluşturur.

     

     

    Lif

    Orta boy bir domates, yaklaşık 1.5 gram lif sağlar. Domatesteki liflerin çoğu (% 87), hemiselüloz, selüloz ve lignin formunda yani çözünmeyen liftir.

     

     

    Domateste Bulunan Vitaminler ve Mineraller

    Domates, bazı önemli vitamin ve minerallerin kaynağıdır.

     

    C Vitamini

    Önemli bir besin ve antioksidandır. Bir orta boy domates, önerilen günlük alımın yaklaşık % 28’ini sağlayabilir.

     

    Potasyum

    Tansiyon kontrolü ve kardiyovasküler hastalık önleme için yararları olan önemli bir mineraldir.

     

    K1 Vitamini

    K vitamini, kan pıhtılaşması ve kemik sağlığı için önemlidir.

     

    Folat (B9)

    B vitaminlerinden biri olan folat, normal doku büyümesi ve hücre fonksiyonu için önemlidir. Hamileler için özellikle önemlidir.

     

     

    Diğer Bitki Bileşikleri

    Vitamin ve bitki bileşenlerinin içeriği domates çeşitlerine göre büyük farklılıklar gösterebilir. Domatesteki ana bitki bileşikleri şöyledir;

     

    Likopen

    Sağlığa yararlı etkileri için yoğun olarak çalışılan kırmızı pigment ve antioksidandır.

     

    Beta karoten

    Vücutta A vitaminine dönüşen sarı bir antioksidandır.

     

    Naringenin

    Domatesin kabuğunda bulunan bu flavonoidin, farelerde inflamasyonu azalttığı ve çeşitli hastalıklara karşı koruduğu belirtilmiştir.

     

    Klorojenik asit

    Yüksek tansiyonlu hastalarda kan basıncını düşüren güçlü bir antioksidan bileşiktir.

     

    Domatesin rengi klorofil ve karotenoidler tarafından yapılır. Olgunlaşma işlemi başladığında, klorofil (yeşil) bozulur ve karotenoidler (kırmızı) sentezlenir.

     

     

    Domatesin Yararları Nelerdir?

     

     

    Kanseri önlemeye yardımcı olur

    Amerikan Kanser Araştırma Enstitüsü’ne göre, domatesteki likopen meyvenin antikanser özelliklerinden sorumludur. 

    Likopen, karotenoid ailesinde bulunan bir antioksidandır. Güçlü antioksidan özelliklerinin, çeşitli nedenlerden dolayı, vücudumuzda üretilen serbest radikalleri nötralize ettiği bulunmuştur. Laboratuvar çalışmaları domateste bulunan bileşenlerin, birkaç kanser hücresi tipinin çoğalmasını önlediğini göstermektedir.

    Domatesi sos, meyve suyu veya domates salçası gibi işlenmiş bir formda kullanmak, kanserle savaşma potansiyelini artırabilir. Bu formlarda, domatesteki doğal bileşikler, vücut tarafından daha kolay emilir. Ayrıca, işlenmiş domates formları daha yüksek likopen konsantrasyonlarına sahiptir.

    Yüksek antioksidan seviyeleri göz önüne alındığında, domates, meme kanseri ile mücadelede mükemmel bir seçimdir. Çalışmalara katılan kanserli yetişkinler, likopen takviyesi sonrası kanser gerilemesi belirtileri göstermiştir. Daha yüksek likopen alımı, daha düşük bir akciğer, kolon, oral ve servikal kanser riski ile de ilişkilendirilmiştir.

    Kanser hücreleri, bazı kimyasal reaksiyonlar onları tetikleyene ve kendilerini vücudun kan dolaşımına bağlayana kadar yıllarca hareketsiz kalabilir. Likopenin bu bağlanma sürecini bozduğu ve böylece kanser hücrelerinin daha da büyümesini engellediği bulunmuştur.

    Domatesin kanserle savaşmaya yardımcı olmasının bir başka nedeni, meyvede güçlü bir bileşik olan adiponektindir.

     

     

    Kan basıncını düzenler

    Domatesteki likopenin kan basıncını düşürdüğü de belirtilmektedir.

    Domates ayrıca kan basıncı seviyelerini düşürdüğü bilinen bir mineral olan potasyum açısından da zengindir. Bunun nedeni potasyumun sodyumun etkilerini azaltmasıdır. 

    Aslında, ne kadar potasyum tüketirseniz, idrarla daha fazla sodyum kaybedersiniz. Bunun yanı sıra, potasyum kan damarlarının duvarlarındaki gerilimi hafifleterek, kan basıncını daha da azaltır. Ancak böbrek taşlarına yol açabileceğinden çok fazla potasyum tüketmemeye dikkat edin.

    Domates, kan basıncını düşürdüğü bulunan C vitamini açısından da zengindir.

     

     

    Domates zayıflamaya yardımcı olur

    Çin’deki bir araştırmaya göre, domates suyu vücut ağırlığını, vücut yağını ve bel çevresini önemli ölçüde azaltabilir. Ayrıca kilo alımına katkıda bulunabilecek kolesterol seviyelerini de düşürebilir. Büyük bir antioksidan kaynağı olmasının yanı sıra, domates lif bakımından da zengindir ve kalorisi düşüktür. Böylece, tokluk hissini artırır ve hatta kalori alımını azaltır, böylece zayıflamaya yardımcı olur.

     

     

    Domatesin yüze, cilde ve saça faydaları

    Domates, çoğu güzellik tedavisinde önemli bir bileşendir. Gözenekleri sıkılaştırmaya, sivilceleri tedavi etmeye, güneş yanığını yatıştırmaya ve donuk cildi canlandırmaya yardımcı olur. Domatesteki antioksidanlar, özellikle likopen, hücresel hasar ve cilt iltihabı ile savaşır.

    Domates ayrıca sıkılaştırıcı olarak işlev görür ve yüz dokusunu iyileştirir. Ciltten fazla yağı alır ve yüzü daha uzun süre taze tutar. Bu etkisi için taze domates ve salatalık sularını karıştırın. Bir pamuk topu kullanarak, suyu düzenli olarak yüzünüze uygulayın.

    Çalışmalar, domates yemenin cildi güneşe maruz kalmanın kötü etkilerinden koruduğunu göstermiştir. Bazı çalışmalar, domates salçası yiyen kadınlarda cildin UV radyasyonundan korunma yeteneğinde bir iyileşme bulmuştur.

    Domatesteki C vitamini de saç sağlığını iyileştirir.

     

     

    Domatesin hamilelere faydaları

    C vitamini, hamilelik sırasında herhangi bir kadının kendini ve bebeğini sağlıklı tutmak için ihtiyaç duyduğu besinlerden biridir. Sağlıklı kemiklerin, dişlerin ve diş etlerinin oluşumuna yardımcı olur. Bu vitamin ayrıca hamilelik sırasında başka bir hayati besin olan vücuttaki demirin uygun şekilde emilmesine yardımcı olur. Hamilelik sırasında demir takviyesi almak tavsiye edilse de, bu konuda domates yemenin faydaları da olabilir.

    Domatesteki likopen, hücre hasarına karşı korur. Domates yemek demirin biyoyararlanımını artırabilir. Hastalık Kontrol ve Önleme Merkezlerine göre, domatesteki C vitamini hem anneninhem de bebeğinin korunmasına yardımcı olur.

     

     

    Domatesin kalbe faydaları

    Birkaç hafta boyunca düzenli olarak likopen açısından zengin domates yemek, LDL kolesterol (kötü kolesterol) seviyesini % 10 kadar azaltabilir. Bunun için günde en az 25 mg likopen almak gerekir. Bu yaklaşık yarım bardak domates sosuna denk gelir. Ayrıca, 100 gram domates püresi 21.8 mg likopen sağlar.

    Çalışmalara göre, taze domates veya domates suyu tüketen kişiler, kötü kolesterol seviyelerini düşürebilir ve iyi kolesterol seviyelerini artırabilir. Bir Meksika çalışmasına göre, çiğ domates tüketiminin (bir ay boyunca haftada 14 porsiyon) aşırı kilolu kadınlarda kolesterol seviyeleri üzerinde yararlı bir etkisi olmuştur.

    Harvard Tıp Okulu’nun bir makalesinde, kolesterolü düşürmek için olmazsa olmaz gıdalardan biri olarak domatestir. Ve başka bir çalışmaya göre, her gün likopen alımı, yüksek kolesterol seviyelerine sahip hastalarda statinler (kolesterolü düşürmek için herhangi bir ilaç grubu) ile benzer etkilere sahiptir.

    Domates, hepsi kardiyovasküler sağlık için faydalı olan zengin beta karoten, folat ve flavonoid kaynağıdır. Domateste bulunan besinler ayrıca homosistein ve trombosit agregasyonunun azaltılmasına yardımcı olur, bu da kalp sağlığı üzerinde istenmeyen etkileri olabilen iki olgudur.

     

     

    Sigaranın zararlı etkilerine karşı korur

    Sigara içmek vücutta aşırı miktarda serbest radikal üretimine yol açar, bu da C vitamini ile çok iyi şekilde dengelenebilir. Bu nedenle domates, sigara içenler için harika bir besindir. 

    Ulusal Sağlık Enstitüleri’ne göre, sigara içmeyen erkek ve kadınların düzenli olarak sırasıyla 90 mg ve 75 mg C vitaminine ihtiyacı varsa, sigara içenlerin 35 mg daha fazla ihtiyacı vardır. 100 gram çiğ domates yaklaşık 13.7 mg C vitamini içerir.

    Cornell Üniversitesi tarafından yayınlanan bir rapor, domatesteki likopenin vücuttaki serbest radikallerin % 90’ına yakınını yok edebileceğini buldu.

     

     

    Göz sağlığını geliştirir

    Domates, A vitamini açısından zengindir, bu da göz sağlığını korumasının bir nedenidir. Gözlerin retinası A vitaminine dayanır ve düşük vitamin seviyeleri zamanla körlüğe neden olabilir.

    Domatesteki likopen, gözleri etkileyebilecek serbest radikal hasarını önler. 2011 yılında yapılan bir çalışmada, likopen düzeyi daha yüksek olan kişilerin yaşa bağlı maküler dejenerasyon riskinin daha düşük olduğu bulunmuştur. Likopen ayrıca gözleri güneş hasarından korur.

    Domatesteki diğer göze yararlı besinler C vitamini ve bakırdır. İlki yaşa bağlı kataraktla savaşabilirken, ikincisi gözdeki önemli siyah pigment olan melanin üretimine yardımcı olur.

    Domatesteki lutein de göz sağlığı için yararlı bir karotenoiddir. Domatesteki beta karoten, tüketildiğinde, retinole dönüştürülür ve bu bileşik genel göz sağlığı için gereklidir.

     

     

    Sindirimi geliştirir

    Domates, sindirim sularının önemli bir bileşeni olan iyi klorür kaynağıdır. Bir raporda, domatesteki likopenin mide kanserini önlemedeki etkinliğinden bahsedilmiştir. Domatesteki lif de burada etkilidir – 100 gram domates 2 gram lif (hem çözünür hem de çözünmez lif) sağlar ve bağırsak sağlığını ve dolayısıyla sindirimi geliştirir.

    Domates gibi antioksidan açısından zengin yiyecekler yemek, mide astarının iltihaplandığı bir durum olan gastrit ile başa çıkmaya da yardımcı olabilir.

     

     

    Diyabet yönetimine yardımcı olur

    Amerikan Diyabet Derneği’ne göre, domates diyabetik beslenmenin önemli bir parçasıdır. Demir, C ve E vitaminleri bakımından zengin olmasının yanı sıra, kan şekeri kontrolü sağlayan düşük bir glisemik indekse sahiptir. 

    Bir İran çalışması, her gün 200 gram çiğ domates tüketmenin, tip 2 diyabet hastalarında kan basıncı seviyeleri üzerinde olumlu bir etkiye sahip olduğu sonucuna varmıştır.

    Domatesteki likopenin, diğer bileşiklerle birlikte, diyabet hastalarında oksidatif stres üzerinde de olumlu bir etkisi olduğu bulunmuştur.

     

     

    İdrar taşı oluşumunu önleyebilir

    Türkiye’de yapılan bir araştırmaya göre, taze domates suyu idrar taşı oluşumunu önlemeye yardımcı olur.

     

     

    Safra taşlarını önlemeye yardımcı olur

    Michigan Eyalet Üniversitesi’nin bir raporuna göre, domates yemek, safra taşı ve böbrek taşı riskini azaltabilir.

     

     

    Kemikleri güçlendirir

    Günde iki bardak domates suyu içmenin kemikleri güçlendirerek, osteoporozu önleyebileceği belirtilmektedir. 

    Domates beta karoten bakımından zengindir. Bu besin, alındığında, kemik büyümesi ve bakımı için gerekli olan A vitamini haline gelir.

    Domatesteki C vitamini, kemik oluşumu ve bağ dokusunun sentezi için de çok önemlidir. C vitamini eksikliği, kemiklerin gelişememesine neden olabilir. C vitamini, postmenopozal kadınlarda da kemik kaybının azalmasını sağlar. Domatesteki lutein kemik sağlığını geliştirmeye yardımcı olan kollajen oluşumunu teşvik eder.

    Domates, D vitamini ile birlikte kemik metabolizmasında önemli bir rol oynayan K vitamini açısından da zengindir. Aynı zamanda kemik mineral yoğunluğunu artırır, böylece kırık olasılığını azaltır.

     

     

    Bağışıklık sistemini güçlendirir

    Bir çalışmada, domates açısından zengin beslenmek, test deneklerinde beyaz kan hücrelerinin işleyişini artırdı. Enfeksiyonlarla savaştığı bilinen beyaz kan hücreleri, serbest radikallerin yüzde 38 daha az hasar görmesini sağladı. Uzmanlara göre, domatesteki likopen (ve antioksidan yeteneği) beyaz kan hücrelerinin bu yeteneğini geliştirmiştir.

    Alman bir araştırmaya göre, düşük karotenoid alımının domatesle artırılması, bağışıklık fonksiyonunu güçlendirebilir.

     

     

    İnflamasyonu azaltır

    Domates ayrıca zeta-karoten, fitofluen ve fitoen adı verilen üç parlak antioksidan içerir – bunlar en parlak renkli meyve ve sebzelerde, birlikte bulunur. Bu antioksidanlar iltihaplanma, kanser ve artrit gibi hastalıklarla savaşmaya yardımcı olur.

    Domates suyu tüketmek, iltihapla mücadelede domates yemek ile eşit oranda faydalıdır. Bir İtalyan araştırmasına göre, likopenin anti-inflamatuar davranış sergilediği bulunmuştur.

    Amerika Birleşik Devletleri Tarım Bakanlığı tarafından yayınlanan bir araştırma, domatesin iltihapla mücadelede likopenden çok daha etkili olan aplikopenoidler ve diğer bazı biyoaktif bileşenleri içerdiğini belirtmektedir.

    Likopenin yanı sıra, domatesteki C vitamini de iltihapla savaşmaya yardımcı olur.

     

     

    Erkekler için faydalıdır

    Domatesteki likopenin, erkek doğurganlığını % 70’e kadar artırdığı bulunmuştur. Antioksidan ayrıca anormal sperm sayısını da azaltabilir. Aynı zamanda sperm hareketini de iyileştirir ve ona verilen zararı azaltır.

    Bir Boston çalışmasına göre, 2 ila 4 porsiyon domates sosu tüketiminin prostat kanseri riskini % 35 ve ilerlemiş prostat kanseri riskini % 50 azalttığı bulunmuştur.

    Bir çalışmaya göre, besinlerden en yüksek seviyede likopen alan erkeklerde % 59 daha düşük iskemik inme riski (en yaygın inme tipi) olduğu bulunmuştur.

     

     

    Beyin gücünü artırır

    Domatesteki likopen, bilişsel işlev ve konsantrasyonu geliştirerek, demans ve Alzheimer gibi ciddi hastalıkların önlenmesine yardımcı olur. 

     

     

    Karaciğer sağlığını geliştirir

    Domatesteki likopen, DNA’ya zarar veren ajanları temizler böylece karaciğer sağlığını geliştirir. Domates ayrıca karaciğer sağlığını koruyan B kompleks vitaminlerinden bazılarını içerir.

    Bir araştırmaya göre, domates tüketiminin artması, karaciğer kanseri riskinin azalmasıyla bağlantılıdır. Domatesteki likopen ayrıca alkolik karaciğer hastalığının önlenmesi ile de ilişkilidir.

     

     

    Domates Nasıl Seçilir ve Saklanır?

    Domates seçerken sapını koklayın. Zengin aromatik kokuya sahip olanlar daha iyidir.

    Yuvarlak ve ağır olanları tercih edin. Tabi çürük ve leke olmamalı ayrıca buruşuk da olmamalıdır.

    Taze ve olgun domatesleri serin ve karanlık bir yerde saklayın. Onları kök tarafı aşağıya gelecek şekilde koymanız ve birkaç gün içinde tüketmeniz tavsiye edilir.

    Buzdolabında saklamak tavsiye edilmeyen bir durumdur. Çünkü meyvenin lezzetini yok eder. Buzdolabına koyacaksanız, kullanmadan bir saat kadar önce dışarı çıkarın.

    Konserve domates açılmadan 6 ay kadar dayanabilir. Açılırsa, bir haftaya kadar buzdolabındaki kapalı cam bir kapta saklayabilirsiniz. Domates salçası veya sosu 2 ay kadar buzdolabında durabilir.

     

    domatesin saça faydaları

     

    Fazla Domates Yemenin Zararları

    Yukarıda da sayıldığı gibi domatesin sayısız yararı bulunmaktadır. Fakat bu meyve herkeste aynı etkiyi göstermeyebilir ve fazla tüketildiğinde zararlı olabilir. Fazla yendiğinde domatesin ortaya çıkabilecek muhtemel yan etkileri şöyledir;

     

    Asit Reflü / Mide ekşimesi

    Domates asidiktir ve mide ekşimesine neden olabilir. Malik ve sitrik asitlerle doludur ve midenin aşırı gastrik asit üretmesine neden olur (ki bu gıdaların parçalanmasından sorumludur). Asit hacmi arttığında, yemek borusuna kaçar ve reflü semptomlarına neden olur. 

    Domates ayrıca GÖRH (gastroözofageal reflü hastalığı) semptomlarını kötüleştirebilir. Maryland Üniversitesi Tıp Merkezi’ne göre, asit reflü semptomlarını önlemek için domates gibi asidik gıdalardan kaçınmak gerekir.

     

    Alerjiler ve Enfeksiyonlar

    Domates alerjisinin belirtileri çoğunlukla meyve tüketildikten hemen sonra ortaya çıkar. Bunlar kurdeşen, deri döküntüleri, egzama, öksürük, hapşırık, boğazda kaşıntı hissi ve yüz, ağız ve dilin şişmesini içerir.

    Polonya’da yapılan bir araştırmaya göre, domates belirli alerjik reaksiyonlara neden olabilecek histamin adı verilen bir bileşik içerir.

    Domates ayrıca alerjik kontakt dermatite neden olabilir, cildiniz meyveye dokunduktan sonra şiddetli şekilde kaşınır ve şişer. Domatesin neden olabileceği diğer alerjik reaksiyonlar, dudakların kaşınması, kaşların ve göz kapaklarının etrafındaki kırmızı lekelerdir.

     

    Böbrek Sorunları

    Yayınlanan bir rapora göre, ilerlemiş kronik böbrek hastalığı olan bireylerin, potasyum alımını sınırlaması gerekir, bu mineral domateste zengin şekilde bulunur.

    Şiddetli böbrek sorunları olan kişilerin, çok fazla su içerdiği için domates alımlarını sınırlamaları da gerekebilir.

     

    İrritabl Bağırsak Sendromu

    İrritabl bağırsak sendromu gibi bağırsak sendromu olanlarda, domates şişkinliği tetikleyebilir. Domates ayrıca bağırsak sorunlarına neden olabilecek en yaygın gıda alerjenlerinden biridir.

     

    İshal

    Domatese alerjisi ya da duyarlılığı kişilerde bu meyveyi yemek, ishale neden olabilir. Longwood Üniversitesi tarafından yayınlanan bir rapora göre, domates, yağlı ve asidiktir ve ishal sırasında kaçınılmalıdır.

     

    Likopenodermi

    Domatesin mükemmel bir likopen kaynağı olduğunu biliyoruz. Bu, sorun da olabilir. Aşırı likopen alımı, cildin koyu turuncu renklenmesi olan likopenodermiye neden olabilir. Bu sağlık için bir tehdit olmayabilir ama hoş bir durum da değildir.

    Likopenodermi ayrıca aşırı likopen takviyesi tüketimi ile de ortaya çıkabilir. Ancak endişelenmeyin – durum geri dönüştürülebilir.

     

    Üriner Sorunlar

    Domates gibi asidik gıdalar mesaneyi tahriş edebilir ve idrar kaçırma ile sonuçlanabilir. Domates ayrıca mesane semptomlarına ve bazı durumlarda sistite (mesanede yanma hissi) neden olabilir.

     

    Solunum Sorunları

    Domatese alerjisi olan kişiler nefes almakta zorlanabilir. Domates küf gelişimine elverişlidir ve küfler alerjilere ve solunum problemlerine neden olabilir.

     

     

     

    ZİYARETÇİ YORUMLARI

    Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

    BİR YORUM YAZ