Demir Fazlalığı Neden Zararlı?

 

 

Demir önemli bir mineraldir. Ancak, diğer birçok besin maddesi gibi, yüksek miktarları zararlıdır.

 

Aslında, demir toksiktir ve sindirim sistemi demirin emilimini sıkı bir şekilde kontrol eder. Çoğunlukla, aşırı demirin zararlı etkilerini en aza indirger.

 

Bu güvenlik mekanizmaları başarısız olduğunda sağlık sorunları ortaya çıkar. 

 

Bu yazıda, fazla miktarda demir tüketmenin potansiyel olarak zararlı etkileri anlatılmaktadır.

 

 

 

Demir nedir?

 

Demir, çoğunlukla kırmızı kan hücreleri tarafından kullanılan, gerekli besinsel bir mineraldir.

 

Hemoglobin, kırmızı kan hücrelerinde bulunan bir proteinin önemli bir parçasıdır. Hemoglobin, vücudun tüm hücrelerine oksijen taşınmasından sorumludur.

 

 

 

 

Beslenmede demirinin iki türü vardır:

 

Heme demir:

Bu demir türü, çoğunlukla kırmızı et ve hayvansal gıdalarda bulunur. Bitkisel gıdalarda bulunan non-heme demirden daha kolay absorbe edilir.

 

Non-heme demir:

Beslenmeden alınan çoğu demir, non-heme şekildedir. Hem hayvanlarda hem de bitkilerde bulunur. Emilimi organik asitler, örneğin C vitamini ile arttırılabilir ancak fitat gibi bitki bileşikleriyle azalır.

 

Besinlerden yeterli miktarda demir almayan insanlar demir eksikliği riski altındadırlar.

 

Birçok kişi demir eksikliği yaşayabilir, özellikle kadınlar. Aslında, demir eksikliği dünyanın en yaygın mineral eksikliğidir.

 

 

 

Demir Stoklarının Ayarlanması

 

Demir seviyelerinin vücutta sıkı bir şekilde düzenlenmesinin iki nedeni vardır. Demir birçok temel vücut işlevinde önemli bir besin maddesidir, bu nedenle yeterli miktarda almamız gerekir.

 

Yüksek demir seviyeleri potansiyel olarak toksiktir, bu yüzden çok fazla alımı önlenmelidir. Vücut, sindirim sistemindeki demir emilim oranını ayarlayarak demir seviyelerini düzenler.

 

Vücudun demir düzenleyici hormonu olan hepsidin, demir depolarını dengede tutmaktan sorumludur. Başlıca işlevi demir emilimini bastırmaktır.

 

Yüksek demir depoları -> Hepsidin seviyeleri yükselir -> Demir emilimi azalır.

 

Düşük demir depoları -> Hepsidin seviyelerini düşürür -> Demir emilimi artar.

 

Çoğu zaman, bu sistem oldukça iyi çalışır. Ancak hepcidin üretimini baskılayan birkaç rahatsızlık demirin aşırı yüklenmesine neden olabilir.

 

Öte yandan, hepsidin oluşumunu uyaran koşullar demir eksikliğine neden olabilir.

 

Demir dengesi beslenmenizdeki demir miktarından da etkilenir. Zamanla demirin az tüketimi, yetersizliğe neden olabilir. Aynı şekilde aşırı miktarda bir demir takviyesi ağır demir zehirlenmesine neden olabilir.

 

 

 

Demir toksisitesi

 

Demir toksisitesi ani veya kademeli olabilir. Birçok ciddi sağlık sorunu, aşırı doz, uzun süre yüksek doz takviyeleri veya kronik demir aşırı yükleme bozuklukları nedeniyle olabilir.

 

Normal koşullar altında, çok az serbest demir kan dolaşımında dolaşır. Zarar vermesini önleyen transferrin(demir bağlama kapasitesi) gibi proteinlere güvenle bağlanır.

 

Bununla birlikte, demir toksisitesi vücuttaki “serbest” demir seviyelerini önemli ölçüde artırabilir.

 

Serbest demir, bir antioksidanın tersi olan bir pro-oksidandır ve hücrelere zarar verebilir. Bu çeşitli koşullara sebebiyet verebilir. Bunlar arasında şunlar bulunur:

 

Demir zehirlenmesi:

İnsanlar, genelde çocuklar, demir takviyelerini aşırı doz aldıklarında zehirlenme meydana gelebilir.

 

Kalıtsal hemokromatoz:

Gıdalardaki aşırı demir emilimiyle karakterize bir genetik bozukluktur.

 

Hemokromatozis:

Besin ya da içeceklerde demir seviyesinin yüksek olmasından kaynaklanan bir besin demirinin aşırı yüklenmesi.

 

Akut demir zehirlenmesi, insanlar demir takviyelerini aşırı doz aldıklarında olur. 10-20 mg / kg gibi düşük tek dozlar yan etkilere ve semptomlara neden olabilir. Dozların 40 mg / kg’dan yüksek olması tıbbi yardım gerektirir.

 

Benzer şekilde, tekrarlanan yüksek doz demir takviyesi ciddi sorunlara neden olabilir. Demir takviyeleri üzerindeki talimatlara uyun ve asla doktorunuzun tavsiye ettiği miktardan fazla almayın.

 

Demir zehirlenmesinin erken belirtileri mide ağrısı, mide bulantısı ve kusmayı içerir.

 

Aşırı demir, iç organlarda birikir ve beyin ve karaciğerde ölümcül bir hasara neden olur.

 

Yüksek doz takviyelerinin uzun süreli tüketilmesi demir yüklemesine benzer semptomlara kademeli olarak neden olabilir.

 

 

 

Demirin Aşırı Yüklemesi

 

Demirin aşırı yükü, kademeli olarak vücutta fazla demir oluşumuna işaret eder. Bunun nedeni, vücudun düzenleyici sistemi demir düzeylerini sağlıklı sınırlar içinde tutamamasıdır.

 

Çoğu insan için demirin aşırı yüklenmesi bir endişe değildir. Ancak, genetik olarak sindirim sisteminden fazla miktarda demir almaya yatkın olanlar için bir problemdir.

 

Demirin aşırı yüklenme bozukluğu, kalıtsal hemokromatozdur. Bu doku ve organlarda demir birikmesine yol açar.

 

Zamanla, tedavi edilmemiş hemokromatoz artrit, kanser, karaciğer sorunları, diyabet ve kalp yetmezliği riskini artırır.

 

Vücuttan ekstra demiri atmanın kolay bir yolu yoktur. Aşırı demirden kurtulmanın en etkili yolu kan kaybıdır.

 

Bu nedenle menstruasyon döngüsü yaşayan kadınların aşırı demir yüklemesi daha az olasıdır. Aynı şekilde, sıklıkla kan bağışı yapanların riski de daha düşüktür.

 

Aşırı demir yüklemeye meyilli iseniz, sağlık sorunları riskini en aza indirebilirsiniz:

 

  • Kırmızı et gibi demir açısından zengin gıdaların alımını azaltmak.

 

  • Düzenli kan bağışlamak.

 

  • Demir açısından zengin gıdalarla C vitamini tüketmek.

 

  • Demir tencere kullanmaktan kaçınmak.

 

Bununla birlikte, aşırı demir yüklemesi teşhisi konulmamışsa, demir alımını azaltmak genellikle tavsiye edilmez.

 

 

 

Demir ve Kanser Riski

 

Aşırı demir yükünün hem hayvanlarda hem de insanlarda kansere neden olabileceğinden şüphe yoktur.

 

Düzenli kan bağışının veya kan kaybının bu riski azaltabileceği düşünülmektedir.

 

Gözlemsel çalışmalar, yüksek bir heme demir alımının kolon kanseri riskini artırabileceğini göstermektedir.

 

İnsanlardaki klinik araştırmalar, takviyeleri veya kırmızı etten alınan heme demirin sindirim sisteminde kansere neden olan N-nitroz bileşiklerinin oluşumunu artırabileceğini göstermiştir.

 

Kırmızı et ile kanser arasındaki ilişki çok tartışılan bir konudur. Bu bağlantıyı açıklayan makul mekanizmalar olmasına rağmen, delillerin çoğu gözlemsel araştırmalara dayanmaktadır.

 

 

 

Demir ve Enfeksiyon Riski

 

Demirin aşırı yükü ve demir eksikliği, insanları enfeksiyona daha duyarlı hale getirmektedir.

 

Bunun iki nedeni var:

 

  • Bağışıklık sistemi zararlı bakterileri öldürmek için demir kullanır, bu nedenle enfeksiyonlarla savaşmak için bir miktar demir gerekir.

 

  • Yüksek serbest demir seviyeleri, bakteri ve virüslerin büyümesini teşvik eder, bu nedenle çok fazla demir ters etki yapabilir ve enfeksiyon riskini artırabilir.

 

Birkaç çalışma, aşırı demirin enfeksiyonların sıklığını ve şiddetini artırabileceğini, ancak birkaç çalışma hiçbir etki göstermediğini belirtmiştir.

 

Hemokromatozisi olan insanlar da enfeksiyonlara karşı daha yatkındır.

 

Enfeksiyon riski yüksek olan hastalar için, demir takviyesi iyi bir doza bağlı olmalıdır. Tüm potansiyel riskler hesaba katılmalıdır.

 

Sonuç olarak;

Kısacası, demir yüksek miktarda tehlikeli olabilir.

 

Ancak, demirin aşırı yüklenme bozukluğunuz yoksa, genelde besinlerden fazla miktarda demir alma konusunda endişelenmeniz gerekmez.

 

Demir takviyesi ise başka bir olgudur. Demir eksikliği yaşayanlara fayda sağlar ancak demir eksikliği bulunmayan kişilere zarar verebilir.

 

Demir takviyelerini asla doktorunuz tarafından tavsiye edilmedikçe kullanmayınız.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: