Beyin ve Bağırsak Arasındaki İlişki

 

Midenizde hiç kelebeklenme hissettiniz mi?

 

Göbek bölgesinden yayılan bu hisler, beyninizin ve bağırsağınızın birbirine bağlı olduğunu gösterir.

 

Dahası, yeni çalışmalar beyninizin bağırsak sağlığınızı etkilediğini ve bağırsaklarınızın da beyninizin sağlığını etkileyebileceğini göstermektedir.

 

Bağırsak ve beyin arasındaki iletişim sistemine bağırsak-beyin ekseni denir.

 

Bu yazıda bağırsak-beyin eksenini ve bu eksenin sağlığına faydalı gıdalar anlatılmaktadır.

 

 

 

Bağırsak ve Beyin Nasıl Bağlanır?

 

Bağırsak-beyin ekseni, bağırsak ve beyninizi birbirine bağlayan iletişim ağı için kullanılan bir terimdir.

 

Bu iki organ, hem fiziksel hem de biyokimyasal olarak bir takım farklı yollarla bağlanır.

 

 

 

 

Vagus Siniri ve Sinir Sistemi

 

Nöronlar, beyninizde ve merkezi sinir sisteminizde vücudunuza nasıl davranılacağını söyleyen hücrelerdir. İnsan beyninde yaklaşık 100 milyar nöron vardır.

 

İlginç bir şekilde bağırsağınız, sinir sisteminizdeki sinirler vasıtasıyla beyninize bağlı olan 500 milyon nöron içerir.

 

Vagus siniri, bağırsağınızı ve beyninizi bağlayan en büyük sinirlerden biridir. Her iki yönde de sinyal gönderir.

 

Örneğin, hayvan çalışmaları, stresin vagus siniri aracılığıyla gönderilen sinyalleri yok ettiğini ve ayrıca gastrointestinal problemlere neden olduğunu belirtmiştir.

 

Benzer şekilde, insanlarda yapılan bir çalışmada, irritabl bağırsak sendromu (IBS) veya Crohn hastalığı olan kişilerin vagus sinirinin azalmış bir işlev gösterdiği bulunmuştur.

 

Farelerdeki ilginç bir çalışma, onlara bir probiyotik verilmesinin, kanlarındaki stres hormonu miktarını azalttığını bulmuştur. Bununla birlikte, vagus siniri kesildiğinde, probiyotik etkisiz hale gelmiştir.

 

Bu durum, vagus sinirinin bağırsak-beyin ekseninde ve streste önemli bir rol oynadığını düşündürmektedir.

 

 

 

Nörotransmiterler

 

Bağırsak ve beyniniz nörotransmitter olarak adlandırılan kimyasallarla bağlanır.

 

Nörotransmitterler, beynin duyguları kontrol eden bölümünde üretilir.

 

Örneğin, bir nörotransmiter olan serotonin, mutluluk hissi için çalışır ve aynı zamanda vücut saatini kontrol etmeye yardımcı olur.

 

İlginç bir şekilde, bu nörotransmitterlerin birçoğu, bağırsak hücreleriniz ve orada yaşayan trilyonlarca mikrop tarafından üretiliyor. Bağırsakta büyük bir oranda serotonin üretilir.

 

Bağırsak mikropları ayrıca korku ve endişe duygularının kontrolüne yardımcı olan gama-aminobütirik asit (GABA) adı verilen bir nörotransmitter üretir.

 

Laboratuvar farelerinde yapılan çalışmalar, bazı probiyotiklerin GABA üretimini artırabileceğini, anksiyete ve depresyon benzeri davranışları azaltabildiğini göstermiştir.

 

 

 

Bağırsaktaki mikroorganizmalar beyni etkileyen kimyasalları yapar

 

Bağırsaklarda yaşayan trilyonlarca mikroorganizma, beyninizin çalışma sistemini etkileyen diğer kimyasalları da üretir.

 

Bağırsak mikroorganizmaları, bütirat, propiyonat ve asetat gibi birçok kısa zincirli yağ asidi (SCFA) üretir.

 

Lifleri sindirerek SCFA yaparlar. SCFA, iştahı azaltmak gibi çeşitli şekillerde beyin fonksiyonunu etkiler.

 

Bir çalışma, propiyonat tüketiminin, gıda alımını azaltabildiğini bulmuştur.

 

SCFA, bütirat ve onu üreten mikroorganizmalar, beyin ve kan arasındaki bariyerin oluşturulması için önemlidir, ki bu kan-beyin bariyeri olarak adlandırılır.

 

Bağırsaktaki mikroorganizmalar, beyni etkileyen diğer kimyasalları üretmek için safra asitlerini ve amino asitleri de metabolize eder.

 

Safra asitleri, besinlerden yağlarını emmeye yarayan karaciğer tarafından üretilen kimyasallardır. Bunlar, beyni de etkileyebilirler.

 

Farelerde yapılan iki çalışma, stres ve sosyal bozuklukların, bağırsak bakterileri tarafından safra asitlerinin üretimini azalttığını ve bunların üretimindeki genleri değiştirdiğini bulmuştur.

 

 

 

Bağırsaktaki mikroorganizmalar iltihaplanmayı etkiler

 

Bağırsak beyin ekseni de bağışıklık sistemi aracılığıyla bağlanır.

 

Bağırsaktaki mikroorganizmalar, bağışıklık sisteminde ve inflamasyonda vücudun içinden geçip neyin atıldığını kontrol etmek gibi önemli bir rol oynar.

 

Bağışıklık sisteminiz çok uzun süre darbe alırsa, depresyon ve Alzheimer hastalığı gibi birçok beyin bozukluğu ile ilişkili olan inflamasyona yol açabilir.

 

Lipopolisakkarit (LPS), bazı bakteriler tarafından yapılan inflamatuar bir toksindir. Bu toksinden çok fazla bağırsaktan kan içine geçerse inflamasyona neden olabilir.

 

Bu, bağırsak bariyeri sızdırdığında, bakterilerin ve LPS’nin kanın içine geçmesine izin verdiğinde gerçekleşebilir.

 

Kandaki inflamasyon ve yüksek LPS, şiddetli depresyon, demans ve şizofreni gibi birçok beyin bozukluğu ile ilişkilendirilmiştir.

 

 

 

Probiyotikler, Prebiyotikler ve Bağırsak-Beyin Ekseni

 

Bağırsak bakterileri beyin sağlığını etkiler, bu nedenle bağırsak bakterilerini değiştirmek beyninizin sağlığını iyileştirebilir.

 

Probiyotikler, tüketildiğinde sağlık yararları sağlayan canlı bakterilerdir. Ancak, tüm probiyotikler aynı değildir.

 

Beyni etkileyen probiyotikler “psikobiyotik” olarak adlandırılır.

 

Bazı probiyotiklerin stres, anksiyete ve depresyon belirtilerini iyileştirdiği söylenmektedir.

 

İrritabl bağırsak sendromu ve hafif-orta derecede anksiyete ya da depresyona sahip kişilerle yapılan küçük bir çalışma, altı hafta boyunca Bifidobacterium longum NCC3001 denilen bir probiyotik almanın semptomları önemli ölçüde iyileştirdiğini bulmuştur.

 

Genellikle bağırsak bakterileri tarafından fermente edilen lifler olan prebiyotikler de beyin sağlığını etkiler.

 

Bir çalışma, üç hafta boyunca galaktooligosakkarit denilen prebiyotiklerin, vücuttaki kortizol denilen stres hormonu miktarını önemli ölçüde azalttığını bulmuştur.

 

 

 

Bağırsak-beyin ekseni için hangi gıdalar sağlıklıdır?

 

Birkaç gıda grubu, bağırsak beyin ekseni için özellikle faydalıdır.

 

İşte en önemlilerinden bazıları:

 

Omega-3 yağları:

Bu yağlar, yağlı balıklarda ve ayrıca insan beyninde yüksek miktarlarda bulunur.

 

İnsanlarda ve hayvanlarda yapılan çalışmalar, omega-3 yağlarının bağırsaktaki iyi bakterileri artırdığını ve beyin hastalıkları riskini azaltabildiğini göstermektedir.

 

Fermente gıdalar:

Yoğurt, kefir, lahana turşusu ve peynir lactobacilli gibi sağlıklı mikroorganizmalar içerir. Fermente gıdaların beyin aktivitesini değiştirdiği söylenmektedir.

 

Yüksek lifli gıdalar:

Tam tahıllar, kabuklu yemişler, tohumlar, meyveler ve sebzeler, bağırsak bakterileri için iyi olan prebiyotik lifler içerir. Prebiyotikler insanlarda stres hormonunu azaltır.

 

Polifenol açısından zengin gıdalar:

Kakao, yeşil çay, zeytin yağı ve kahve gibi gıdalar bağırsak bakterileri tarafından sindirilen bitki kimyasalları olan polifenoller içerir.

 

Polifenoller sağlıklı bağırsak bakterilerini artırır ve bilişsel düzeyi geliştirir.

 

Triptofan açısından zengin gıdalar:

Triptofan, nörotransmitter serotonine dönüştürülen bir amino asittir. Triptofan bakımından yüksek olan gıdalar arasında hindi, yumurta ve peynir bulunur.

 

Sonuç olarak;

 

Bağırsak-beyin ekseni, bağırsak ve beyin arasındaki fiziksel ve kimyasal bağlantılara karşılık gelir.

 

Milyonlarca sinir ve nöron bağırsak ve beyin arasında çalışır. Bağırsaklarda üretilen nörotransmiterler ve diğer kimyasallar da beyninizi etkiler.

 

Bağırsaklardaki bakteri türlerini değiştirerek, beyin sağlığını iyileştirmek mümkün olabilir.

 

Omega-3 yağ asitleri, fermente gıdalar, probiyotikler ve polifenol açısından zengin gıdalar, bağırsak-beyin eksenine faydalı olabilir ve bağırsak sağlığınızı iyileştirebilir.

 

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın

%d blogcu bunu beğendi: