Ortoreksiya Denilen Saplantılı Yeme Bozukluğu


 

“Temiz yeme hareketi” son yıllarda dünyayı fırtına gibi sardı.Dergilerde,bloglarda,sosyal medyada salata ,şekersiz tatlı ve yeşil smoothie tarifleri çokça görülmeye başladı.Ünlüler en ince halleriyle boy gösterip,bu hallerini şekersiz beslenmeye borçlu olduklarını söylüyorlar.Sağlık uzmanları karbonhidrat,nişasta,glüten gibi maddeleri hayatınızdan çıkarmanız gerektiğini ifade ediyorlar.Sağlıklı yaşam tarzı üzerindeki bu değişiklikler bazı kişilerde nevrotik hale gelebiliyor.Peki bu durumu abartıp yeme bozukluğuna tutulanların olduğunu biliyor musunuz?Hatta bu durumun bir hastalık olduğu kabul edilmiş ve tedavi yolları geliştirilmiş.Hastalığın ismi ortoreksiya nervoza.Yani sağlıklı beslenme takıntısı.30’lu yaşlardaki kadınlar ağırlıklı olmak üzere sayıları hızla artan insanlar, sağlıklı beslenmeyi saplantı haline dönüştürebiliyor.

Ortoreksiya nervoza nedir?

Sağlıklı beslenmeyi takıntı haline getiren insanların yeme bozukluğu durumuna verilen isimdir.Masum bir girişim olarak başlar fakat sonucu acı olur.Diğer yeme bozukluklarında takıntı yemeğin miktarına saplanılmıştır.Örneğin;anoreksiya nervozada kilo alma korkusu olduğundan yediklerinin miktarını aşırı kısıtlama söz konusudur.. Ortoreksiya olan insanlar kilo almaya pek önem vermezler.Onlar için gıdanın kaliteli olup olmadığı önemlidir.Yedikleri gıdalar sağlıklı mı, saf mı? Gibi takıntıları yüzünden hiçbir şey yiyemezler.

Maalesef medya ve çelişkili beslenme önerileri,bu bozukluğun daha yaygın hale gelmesinde etkili olmaktadır.

 

 

 

 

Ortoreksiya nervoza neden olur?

Sağlığınızı iyileştirmek için bir diyete başlarsınız ve sağlıklı beslenme konusunu fazla abartıp takıntılı hale gelebilirsiniz.Aslında bu hastalığın nedenleri tam olarak bilinmiyor.Çok fazla araştırma yok bu yeme bozukluğunun nedenleri hakkında.Sadece obsesif-kompülsif bozukluk yani takıntılı olma,mevcut yeme bozuklukları gibi durumların tetiklediği düşünülüyor.Diğer risk faktörleri mükemmeliyetçilik,yüksek anksiyete ve aşırı kontrollü olma gibi durumlar.Çeşitli çalışmalar, sağlık sektörüyle fazlaca haşır neşir olan insanların bu hastalığa yakalanma riskinin fazla olduğunu tespit etmiştir.Bazı şeyleri fazla bilmek zarar getiriyor yani.

Ortoreksiya nervoza nasıl gelişir?

Ortoreksiyayı sağlıklı beslenme durumu ile ayırt etmek biraz zor.Bu durumda bozukluğun ne kadar yaygın olduğu pek bilinmiyor.Herhangi bir yerde herhangi bir durumda birden ortaya çıkıveriyor.Kilo veren bir arkadaşınızı gördüğünüzde ya da arkadaşlarınızla dışarıda akşam yemeği yerken birden içinizden gelen bir coşku, ortoreksiya nervoza gibi bir saplantıya dönüşebiliyor.Olumsuz çevre koşulları bu hastalığı tetikliyor.Yine de diğer yeme bozukluklarına oranla bu hastalığa yakalanma riski daha az.

Ortoreksiya nervoza olanlarda görülen ortak davranışlar

  • Sindirim problemleri,astım gibi sağlık sorunları,düşük ruh hali,anksiyete,obsesif endişe
  • Tıbbi tavsiye olmaksızın gıdaların alerji yapabileceği düşüncesiyle gıdalardan uzaklaşma
  • Bitkisel ilaçlar,bitki takviyeleri ve probiyotik gıda tüketiminde artış
  • Hasta olmak düşüncesiyle tüketilen gıda seçeneklerinin azalması
  • Gıda hazırlama teknikleri konusunda mantıksız endişe,gıdaları iyice yıkama ve temizleme dürtüsü,
  • Diyet kurallarından saptığında suçluluk duygusu
  • Gıdaları düşünme zamanının artması ve gıda seçeneklerine aşırı miktarda para harcama.
  • Ertesi gün yapılacak yemek planının önceden yapılması
  • Sağlıklı beslenme hakkında titiz davranmayanları eleştirme düşüncesi
  • Yemek konusunda kendisi gibi düşünmeyen arkadaş ve aile bireylerinden uzaklaşma
  • Başkaları tarafından hazırlanan yiyeceklerden kaçınma
  • Yeme alışkanlığının bozulacağı korkusuyla yemek kapsayan sosyal etkinliklerden kaçınma
  • Kötüleşen depresyon ve anksiyete durumları

Ben
de
ortoreksiya nervoza var mı?

Aşağıdaki soruların cevaplarını düşünün.Eğer cevaplarınız evet ise ortoreksiya nervoza eğiliminiz olabilir.

  • Yemek ve gıda kalitesi hakkında endişeleniyor musunuz?
  • Yemek hazırlama konusunda fazlaca düşünüp çok çaba gösteriyor musunuz?
  • Sürekli gıdaların sağlıksız özelliklerini mi inceliyorsunuz?
  • Coşkulu bir şekilde yeni diyet listeleri mi araştırıyorsunuz?
  • Yeme düzeninizin dışına çıktığınızda suçluluk hissediyor ve kendinizden nefret mi ediyorsunuz?
  • Yediklerinizi kontrol ediyor musunuz?
  • Kendinize beslenme kuralları koyuyor musunuz?

Ortoreksiya nervoza nasıl teşhis edilir?

Sağlıklı beslenme ile bu hastalığı ayırmak biraz zor.Yine de bu hastalığı belirlemenin bazı ölçütleri var.

1)Obsesif odak olarak sağlıklı beslenme

  • Duygusal sıkıntıya sokacak kadar sağlıklı beslenme takıntısı
  • Kompülsif davranışlar ve genel sağlık için diyete inanma ve zihnin sürekli bununla meşgul olması.
  • Kendi kendine uyguladığı diyet kurallarına uyulmadığında anksiyete oluşumu,hastalığın korkusu,kirlilik,negatif fiziksel duyumlar duygusu
  • Zamanla tüm gıda gruplarını yemeği bırakma,oruç durumu gibi şiddetli kısıtlamalar

2)Günlük yaşamı bozan davranış

  • Kötü beslenme,ciddi kilo kaybı ve diğer tıbbi komplikasyonlar
  • Yaşam kalitesinin bozulması nedeniyle kişisel sıkıntılar,sosyal ve iş hayatına adapte olamama.
  • Beden imajı,öz değerler,kendi kimliği gibi durumlara duygusal bağımlılık

Ortoreksiya nervozanın olumsuz sağlık etkileri

1)Fiziksel Etkileri

Ortoreksiya üzerindeki çalışmalar kısıtlı da olsa hastalığın bazı tıbbi komplikasyonlara yol açtığı biliniyor.

Kısıtlayıcı yeme sebebiyle yetersiz beslenme ve bunun sonucunda anemi ve anormal yavaş kalp hızı gibi durumlar ortaya çıkabiliyor.Bununla birlikte sindirim sorunları,metabolizma yavaşlaması,hormonal dengesizlikler de baş gösteriyor.

Bu fiziksel komplikasyonlar hayatı tehdit edici olabilir ve hafife alınmamalıdır.

2)Psikolojik etkileri

Zamanla yeme alışkanlıkları bozulan ortoreksiya bireyleri hayal kırıklığına uğrar.Kendi kendilerine oluşturdukları yeme düzenleri bozulduğunda suçluluk duygusu hisseder ve kendilerinden nefret ederler.Dahası zamanlarının büyük bir çoğunluğunu gıdaların temiz ve saf olup olmadığını düşünmekle geçirirler.Bunun dışındaki zamanlarını da yiyecekleri ölçüp biçmek ve gelecekteki yiyeceklerini planlamakla harcarlar.

Son zamanlardaki çalışmalar bu tür uğraşlar içine giren insanların zayıf bir belleğinin olduğunu gösteriyor.Ayrıca saplantılı insanlar günlük hayatta karşılaştıkları problemleri çözmede başarısız oluyorlar.

3)Sosyal etkileri

Sağlıklı beslenme ve gıdalar üzerinde katı kuralları olan insanlar sosyal hayata girmekte zorlanıyor.Yeme alışkanlıkları ile ilgili düşünceleri ve bu düşüncelerini başkalarına da empoze edip müdahalede bulunmaya çalışmaları insani ilişkilerini zorlaştırıyor.Ortoreksiyadan muzdarip insanlar genelde kendilerini sosyal hayattan izole ediyorlar.Çünkü kendilerini sağlıklı beslenme konusunda diğer insanlardan üstün görüyorlar.

Ortoreksiyadan nasıl kutulusunuz?

Ortoreksiyanın sonuçları diğer yeme bozuklukları kadar şiddetli olabilir ve eğer tedavi edilmezse sağlık üzerinde geri dönüşü olmayan hasara neden olabilir.

Ortoreksiyadan kurtulmanın ilk adımı onu teşhis etmektir.Bu yeme bozukluğunu ve kişinin refahı,sağlığı ve sosyal hayatına etkilerini teşhis etmek biraz zor olabilir.Kişinin bu durumu kabullenmesi ve tedavi yolunu seçmesi gereklidir.Bir doktor,psikolog veya diyetisyenden yardım alınmalıdır.Ortoreksiyanın tedavi etkileri bilimsel olarak teyit edilmemekle birlikte,bilişsel davranış değiştirme üzerinde durulmaktadır.Bilimsel olarak geçerli beslenme bilgileri hakkında eğitim verilerek yanlış beslenme inanışlarından kişi kurtarılmaya çalışılmaktadır.

Sağlıklı beslenme ve sağlıklı gıdalar seçmek genel sağlığınız üzerinde elbette çok önemlidir ama şunu unutmamak gerekir ki;sağlıklı beslenme ve yeme bozukluğu arasında ince bir çizgi vardır.Kaygı ve takıntılarınızın ortoreksiyaya dönüşmesine izin vermeyin.

Siz de ortoreksiya hastalığı var mı?İnsanların tecrübelerinizden yararlanması için yorumlarınızı bizden esirgemeyin.

 

 

Yeni Yazılardan Haberdar Olun

Bumerang - Yazarkafe
ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

%d blogcu bunu beğendi: