Jelatin Nedir ve Ne İşe Yarar?

 

 

Jelatin, kolajenden türetilmiş bir protein ürünüdür. Amino asitlerin benzersiz kombinasyonu sayesinde sağlığa önemli yararları vardır.

 

Jelatinin, eklem sağlığı ve beyin işlevinde rol oynadığı belirtilmektedir, cilt ve saçın da görünümünü iyileştirebilir.

 

 

Jelatin Nedir?

Jelatin, pişirme kolajeni ile yapılan bir üründür. Neredeyse tamamen proteinden yapılır ve benzersiz amino asit profili birçok sağlık faydası sağlar.

 

Kolajen, insanlarda ve hayvanlarda en bol miktarda bulunan proteindir. Vücudun neredeyse her yerinde bulunur fakat cilt, kemik, tendon ve bağlarda en çok bulunur.

 

Dokular için sağlamlık ve yapı sağlar. Örneğin, kolajen derinin esnekliğini ve tendonların kuvvetini arttırır. Bununla birlikte, kolajenin besinlerden alımı zordur çünkü genelde hayvanların hoş olmayan yerlerinde bulunur.

 

Neyse ki, kolajen bu parçalardan suda kaynatarak çıkarılabilir. İnsanlar genellikle tat ve besin maddeleri eklemek için çorba suyu hazırlarken bunu yapar. Bu işlem sırasında ekstre edilen jelatin tatsız ve renksizdir. Sıcak suda erir ve soğuyunca jöle benzeri bir doku alır.

 

Bazen, jelatin, jelatinle aynı amino asitleri içeren ve aynı sağlık yararlarına sahip olan bir kolajen hidrolizatı üretmek için daha da işlenir. Bununla birlikte, soğuk suda çözünür ve jöle oluşturmaz. Bu, bazı insanlara bir takviye olarak daha lezzetli olabileceği anlamına gelir.

 

Hem jelatin hem de kollajen hidrolizat, toz veya granül formundaki takviyeleri olarak mevcuttur.  Jelatin de tabaka halinde satın alınabilir.

 

 

 

 

Neredeyse tamamen proteindir

Jelatin % 98-99 proteindir. Bununla birlikte, tamamlanmamış bir protein çünkü tüm gerekli amino asidi içermez. Özellikle, gerekli amino asit triptofanı içermez.

 

Yine de, bu bir sorun değil çünkü tek protein kaynağı olarak jelatin yemek olasılığı düşüktür. Ayrıca protein açısından zengin diğer gıdalardan triptofan almak da kolaydır.

 

Jelatin içinde en çok bulunan amino asitler şunlardır;

 

  • Glisin:                % 27

 

  • Prolin:                % 16

 

  • Valin:                 % 14

 

  • Hidroksiprolin:  % 14

 

  • Glutamik asit:    % 11

 

Tam amino asit kompozisyonu, kullanılan hayvan dokusunun türüne ve hazırlama yöntemine bağlı olarak değişir.

 

Jelatin, amino asit glisinin en zengin besin kaynağıdır, bu da sağlığınız için özellikle önemlidir. Çalışmalar, vücudunuzun glisini yapabilmesine rağmen genellikle ihtiyaçlarınızı karşılayacak yeterli miktarda yapmadığını göstermiştir. Bu, beslenmenizden yeterince almanın önemli olduğu anlamına gelir.

 

Geriye kalan % 1-2’lik besin içeriği değişir, ancak su ve az miktarda vitamin ve sodyum, kalsiyum, fosfor ve folat gibi minerallerden oluşur.

 

Yine de genel olarak, jelatin zengin bir vitamin ve mineral kaynağı değildir. Bunun yerine, sağlık faydaları, benzersiz amino asit profilinin bir sonucudur.

 

 

Jelatin,eklem ve kemik sağlığını iyileştirir

Bir çok araştırma jelatinin osteoartrit gibi eklem ve kemik problemleri için bir tedavi olarak etkinliğini araştırmıştır.

 

Osteoartrit, artritin en yaygın şeklidir. Eklemler arasındaki kıkırdak bozulunca ağrı ve sertlik oluşur. Bir çalışmada, osteoartritli 80 kişiye, 70 gün boyunca jelatin takviyesi veya plasebo(etkisiz ilaç) verildi. Jelatin alanlar ağrı ve eklem sertliğinde belirgin bir düşüş bildirdiler.

 

Bir başka çalışmada, 97 atlete 24 hafta boyunca jelatin takviyesi veya plasebo verildi. Jelatin alanlar, plaseboya kıyasla dinlenme ve aktivite sırasında eklem ağrısında belirgin bir azalma yaşadı.

 

Jelatin takviyeleri ile bildirilen tek yan etki tatsız olmasıdır. Aynı zamanda, eklem ve kemik sorunları üzerindeki olumlu etkileri için bazı kanıtlar vardır. Bu nedenlerle, bu sorunları yaşıyorsanız jelatin takviyeleri denemeye değer olabilir.

 

 

Jelatin,cilt, saç ve tırnak görünümünü iyileştirir

Jelatin takviyeleri üzerinde yapılan çalışmalar cilt, saç ve tırnaklardaki görünümün iyileştirilmesi için olumlu sonuçlar vermektedir.

 

Bir çalışma kadınlar, yaklaşık 10 gram balık kolajeni yedi. Kadınlar, balık kolajeni aldıktan sekiz hafta sonra ciltte % 12’lik bir iyileşme yaşadı.

 

Aynı çalışmanın ikinci bölümünde, 106 kadından 84 gün boyunca her gün 10 gram balık kolajeni veya plasebo yemesi istendi.

 

Çalışma, katılımcıların cildinin kolajen yoğunluğunun, balık kolajen verilen grupta plasebo grubuna göre belirgin bir şekilde arttığını tespit etmiştir.

 

Araştırmalar jelatin almanın saç kalınlığını ve uzamasını da geliştirebildiğini gösteriyor. Bir çalışma alopesi (saçkıran) olan 50 ila 24 kişiye jelatin takviyesi veya plasebo verdi.

 

Jelatin verilen grupta saç sayısı plasebo grubuna göre % 10’un biraz üzerine çıkarken, % 29 artmıştır. Saç kütlesi, plasebo grubunda % 10’luk bir düşüşe kıyasla jelatin takviyesi ile % 40 artmıştır.

 

Bazı erken çalışmalar, bir jelatin takviyesi alarak kırılgan tırnakların güçlendiğini buldu.Bir çalışma, kırılgan tırnaklarla günde 2 gram jelatini bir ay boyunca 15 kişiye verdi. Ortalama bir tırnak sertliği, plasebo alanların tırnakların sertliğine oranla% 102 oranında artmıştır.

 

 

Beyin fonksiyonu ve akıl sağlığını iyileştirir

Jelatin, glisin açısından çok zengindir ve bu da beyin fonksiyonuyla bağlantılıdır. Bir çalışma, glisin kullanmanın hafızayı ve dikkatin belirli yönlerini önemli ölçüde geliştirdiğini bulmuştur.

 

Glisin almak, şizofreni gibi bazı zihinsel sağlık bozukluklarında bir ilerlemeyle ilişkilendirilmiştir. Araştırmacılar, şizofreni nedenleri bilinmediği halde, amino asit dengesizliklerinin rol oynayabileceğine inanıyorlar.

 

Glisin şizofreni hastalarında çalışılan amino asitlerden biridir ve glisin takviyelerinin bazı semptomları azalttığı gösterilmiştir.

 

Obsesif kompulsif bozukluk (OKB) ve beden dismorfik bozukluklarının (BDB) semptomlarını azalttığı da görüldü.

 

 

Jelatin kilo vermeye yardımcı olur

Jelatin nasıl yapıldığına bağlı olarak pratikte yağsız ve karbonhidratsızdır, bu yüzden kalorisi oldukça düşüktür. Çalışmalar, kilo vermenize bile yardımcı olabileceğini gösteriyor.

 

Bir çalışmada, 22 kişiye her biri 20 gram jelatin verildi. Sonuç olarak, iştah azaltmak için bilinen hormonlarda bir artış yaşadılar ve jelatinin kendilerini tok hissetmelerine yardımcı olduklarını bildirdiler.

 

Birçok çalışma, yüksek proteinli bir diyetin daha tok hissetmenize yardımcı olabileceğini bulmuştur. Bununla birlikte, yediğiniz protein türü önemli bir rol oynamaktadır.

 

Bir çalışma, 23 sağlıklı kişiye 36 saat boyunca diyetlerinde sütte bulunan bir protein olan kazein veya jelatin verdi. Araştırmacılar, jelatinin açlığı % 44 daha fazla düşürdüğünü buldu.

 

 

Jelatinin Diğer Faydaları

Araştırmalar, jelatin yeme ile ilişkili diğer sağlık yararlarının olabileceğini gösteriyor.

 

Uyumanıza yardımcı olabilir

Jelatin içerisinde bol miktarda bulunan amino asit glisin, uykunun iyileştirilmesine yardımcı olmak için çeşitli çalışmalarda gösterilmiştir.

 

İki yüksek kaliteli çalışmada, katılımcılar yatmadan önce 3 gram glisin almışlardır. Uyku kalitesinde önemli artışlar olmuştur ve ertesi gün uykuya dalmaları daha kolay hale gelmiştir.

 

Yaklaşık 1-2 çorba kaşığı (7-14 gram) jelatin, 3 gram glisin  sağlayacaktır.

 

Tip 2 diyabete fayda sağlar

Jelatinin kilo vermeye yardımcı olma özelliği, obezite en önemli risk faktörlerinden biri olan tip 2 diyabetliler için faydalı olabilir. Bunun üzerine araştırma, jelatin almanın tip 2 diyabetlilere kan şekerini kontrol etmesine yardımcı olabileceğini bulmuştur.

 

Bir çalışmada, tip 2 diyabetli 74 kişiye günde 5 gram glisin veya plasebo verildi.Glisin verilen grup, üç ay sonra HbA1C ölçümlerinde belirgin olarak düşüklüğün yanı sıra azalmış iltihaplanma oranına sahipti. HbA1C, kişinin ortalama kan şekeri düzeyinin zaman içindeki bir ölçümüdür, bu nedenle düşük oranlar daha iyi kan şekeri kontrolü anlamına gelir.

 

Bağırsak sağlığını geliştirebilir

Jelatin bağırsak sağlığında da rol oynayabilir. Jelatinin içindeki amino asitlerden biri olan glutamik asit vücutta glutamine dönüştürülür. Çalışmalarda bağırsak duvarının bütünlüğünü iyileştiren ve “sızıntı yapan bağırsak” ın önlenmesine yardımcı olan glutamin gösterilmiştir.

 

“Sızdıran bir bağırsak”, bağırsak duvarı geçirgen hale geldiğinde, bakterilerin ve diğer maddelerin bağırsaktan kan dolaşımına geçmesine izin verir.Bunun irritabl bağırsak sendromu (IBS) gibi ortak bağırsak rahatsızlıklarına katkıda bulunduğu düşünülmektedir.

 

Karaciğer hasarını azaltabilir

Birçok çalışma, glisinin karaciğer üzerindeki koruyucu etkisini araştırmıştır. Jelatin içinde bol miktarda bulunan amino asit, alkol ile ilişkili karaciğer hasarına sahip sıçanlara yardımcı olduğu gösterilmiştir. Bir çalışmada, glisin verilmiş hayvanlarda karaciğer hasarında azalma yaşanmıştır.

 

Ayrıca, karaciğer yaralanmaları olan tavşanlar üzerine yapılan bir çalışma, glisin vererek karaciğer fonksiyonunu ve kan akışını arttırdığını bulmuştur.

 

Kanserin ilerlemesini yavaşlatabilir

Hayvanlar ve insan hücreleri üzerine yapılan erken çalışmalar, jelatinin bazı kanserlerin ilerlemesini yavaşlatabileceğini göstermektedir.

 

Test tüplerinde insan kanseri hücreleri üzerine yapılan bir araştırmada, domuz derisinden alınan jelatin, mide kanseri, kolon kanseri ve lösemiden gelen hücrelerdeki büyümeyi azalttı.

 

Başka bir araştırma, domuz derisinden alınan jelatinin kanser tümörlü farelerin ömrünü uzattığını bulmuştur. 

 

Dahası, canlı farelerde yapılmış bir araştırma, yüksek glisinli bir diyetle beslenen hayvanlarda tümör boyutunun % 50-75 daha düşük olduğunu bulmuştur.

 

 

Jelatin Nasıl Yapılır?

Jelatini satın alabilir veya evde hayvan parçaları ile hazırlayabilirsiniz.Herhangi bir hayvanın parçasını kullanabilirsiniz ancak popüler kaynaklar sığır, kuzu, tavuk ve balıktır.

 

 

 

 

Kendiniz yapmayı denemek isterseniz, işte yapılışı:

 

Malzemeler

  • Yaklaşık 1.5 kg hayvan kemikleri ve bağ dokusu
  • Kemikleri kaplayacak kadar su
  • 1 çorba kaşığı tuz (isteğe bağlı)

 

Yapılışı

  • Kemikleri bir tencereye koyun. Tuz kullanıyorsanız, bu aşamada ekleyin.
  • Üstünü kaplayacak kadar su koyun.
  • Su kaynadıktan sonra altını kısın.
  • Düşük ısıda pişirin. Ne kadar pişirirse, o kadar çok jelatin alırsınız.
  • Suyu süzün, soğumaya ve katılaşmaya bırakın.
  • Yüzeydeki tüm yağları sıyırıp atın.

 

Jelatin buzdolabında bir hafta ve dondurucuda bir yıl muhafaza edilebilir. Soslarla karıştırabilir veya tatlılara ilave edebilirsiniz.

 

Yapmaya vaktiniz yoksa, tabaka, granül veya toz halinde de satın alınabilir. Önceden hazırlanmış jelatin, sıcak yiyecek veya güveç, et suyu veya soslar gibi sıvılar içine karıştırılabilir.

 

Sonuç olarak;

Jelatin protein bakımından zengindir ve benzersiz bir amino asit profiline sahiptir ve bu da birçok potansiyel sağlık yararı sağlar.

 

Jelatinin eklem ve kemik ağrısını azaltabileceğini, beyin fonksiyonunu arttırdığını ve cildin yaşlanma belirtilerini azalttığını gösteren kanıtlar vardır.

 

Jelatin renksiz ve tatsız olduğundan, beslenmenize dahil etmek son derece kolaydır.

 

Evde basit bir tarifle jelatin yapabilir veya önceden hazırlanmış olarak satın alabilirsiniz.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın