GAPS Diyeti Nedir ve Nasıl Yapılır?


 

GAPS diyeti, tahıl, pastörize süt, nişastalı sebzeler ve rafine edilmiş karbonhidratların tüketimini kesmeyi gerektiren katı bir eliminasyon diyetidir.

Eliminasyon diyeti hakkında “Eliminasyon Diyeti Nedir, Nasıl ve Neden Yapılır?” okuyun.

Otizm gibi beyni etkileyen koşullara sahip insanlar için doğal bir terapi olarak düşünülmektedir.

Bununla birlikte, bu tartışmalı bir terapidir ve doktorlar, bilim insanları ve beslenme uzmanları tarafından kısıtlayıcı beslenme şekli nedeniyle oldukça eleştirilmektedir.

Bu yazı, GAPS diyetinin özelliklerini,nasıl yapıldığını ve kanıtlanmış bir sağlık yararı olup olmadığını incelemektedir.

 

 

 

 

GAPS Diyeti Nedir?

GAPS; Bağırsak ve Psikoloji Sendromu’nun kısaltmasıdır. Bu, GAPS diyetini tasarlayan Dr. Natasha Campbell-McBride tarafından ortaya atılan bir terimdir.

GAPS Diyetinin dayandığı teori; beyninizi etkileyen birçok durumun sızdıran bir bağırsaktan kaynaklanıyor olmasıdır. Sızıntılı bağırsak sendromu, bağırsak duvarı geçirgenliğini artıran bir terimdir.

GAPS teorisine göre, sızdıran bir bağırsak, yiyecekleriniz ve çevrenizdeki kimyasal ve bakterilerin kanınıza girmesine yol açan bir durumdur, normal bağırsakta böyle bir durum gerçekleşmez.Bu yabancı maddelerin kana girdikten sonra beyin işlevlerini ve gelişimini etkileyerek “beyin bulanıklığı” ve otizm gibi koşullara neden olabileceğini iddia ediyor.

GAPS protokolü, bağırsakların iyileşmesi, toksinlerin kan dolaşımına girmesini ve vücudun “toksisitesini” düşürmesini önlemek üzere tasarlanmıştır. Bununla birlikte, sızıntı yapan bağırsağın hastalıkların gelişiminde rolü olup olmadığı veya nasıl olduğu açık değildir.

Campbell-McBride, kitabında GAPS diyet protokolünün ilk otizm çocuğunu iyileştirdiğini belirtiyor. Şu anda, GAPS diyeti birçok psikiyatrik ve nörolojik koşullar için doğal bir tedavi olarak yaygınlaşıyor.Bu durumlar:

  • Otizm
  • ADD ve DEHB
  • Dispraksi
  • Disleksi
  • Depresyon
  • Şizofreni
  • Tourette sendromu
  • Bipolar bozukluk
  • Obsesif kompulsif bozukluk (OKB)
  • Yeme bozuklukları
  • Gut
  • Çocukluk çağı yatak ıslatma

Diyet çoğunlukla çocuklar için, özellikle otizm gibi doktorlar tarafından yeterince anlaşılmayan bir sağlık durumuna sahip kişiler için kullanılır. Diyet yaratıcısı,aynı zamanda gıda intoleransı veya alerjisi olan çocuklara yardım ettiğini de iddia ediyor.

GAPS diyeti;yıllar boyu sürecek bir süreci içerebilir ve Dr. Campbell-McBride’ın sızdıran bir bağırsağa katkıda bulunduğu düşünülen tüm gıdaları tüketmemeniz gerekir. Bu, bütün tahıllar, pastörize süt, nişastalı sebzeler ve rafine edilmiş karbonhidratları içerir.

GAPS diyeti, üç ana aşamadan oluşur: GAPS giriş diyeti, tam GAPS diyeti ve diyetin sona erdirilmesi için yeniden giriş aşaması.

GAPS Giriş Aşaması: Eliminasyon

Giriş aşaması diyetin en yoğun kısmıdır, çünkü çoğu gıdaları ortadan kaldırır. Buna “bağırsak iyileştirme evresi” denir ve belirtilerinize bağlı olarak üç haftadan bir yıla kadar sürebilir.

Bu aşama altı evreye ayrılmıştır:

1. Evre: Evde yapılan kemik suyu, probiyotik gıdalar ve zencefil suları tüketilir ve yemekler arasında ballı nane veya papatya çayı içilir. Süt tüketiminde sıkıntısı olmayanlar, pastörize edilmemiş, ev yapımı yoğurt veya kefir yiyebilir.

2.Evre: Beslenmenize çiğ organik yumurta sarısı, sebze ve et veya balıkla hazırlanmış yiyecekler ekleyin.

3. Evre: Önceki evrelerdeki yiyeceklere ek olarak avokado, fermente sebzeler, GAPS diyetine uygun krepleri ve sağlıklı yağlarla hazırlanmış omlet ekleyin.

4.Evre: Izgara ve kavrulmuş et, soğuk preslenmiş zeytinyağı, sebze suyu ve GAPS tarifli ekmek ilave edin.

5.Aşama: Pişmiş elma püresi, marul ve soyulmuş salatalık, meyve suyu ve az miktarda çiğ meyve ile başlayan çiğ sebze ekleyin ancak turunçgiller yok.

6.Evre: Sonunda, narenciye de dahil olmak üzere daha fazla çiğ meyve tüketin.

Giriş aşamasında, diyet, yavaş yavaş, az miktarda başlayan ve fazlalaşan gıda çeşitliliği gerektirir.

Diyet,vücudunuza tanıttığınız gıdaları tolere edebildiğinizde bir aşamadan diğerine geçmeniz önerilir.

Giriş diyeti tamamlandıktan sonra, tam GAPS diyetine geçebilirsiniz.

Bakım Aşaması: Tam GAPS Diyeti

Tam GAPS diyeti 1.5-2 yıl sürebilir. Diyetin bu bölümünde, kişilerin diyetlerinin çoğunu aşağıdaki gıdalara dayandırmaları önerilir:

  • Taze et, tercihen hormonsuz ve otlarla beslenen hayvanlardan elde edilmiş
  • Hayvansal yağlar, örneğin;kuzu yağı, ördek yağı, ham tereyağı…
  • Balık
  • Kabuklu deniz hayvanı
  • Organik yumurta
  • Kefir, ev yapımı yoğurt ve lahana turşusu gibi fermente gıdalar
  • Sebzeler

Ayrıca, tam GAPS diyetiyle birlikte takip etmeniz gereken birtakım öneriler vardır:

  • Birlikte et ve meyve yemeyin.
  • Mümkün olduğunca organik gıdaları kullanın.
  • Yemeklerde hayvan yağları, hindistan cevizi yağı veya soğuk preslenmiş zeytinyağı kullanın.
  • Her öğünde kemik suyu tüketin.
  • Tolere edebiliyorsanız, büyük miktarlarda fermente gıdalar tüketin.
  • Paketlenmiş ve konserve yiyeceklerden kaçının.
  • Diyetin bu aşamasında iken diğer gıdalardan, özellikle de rafine edilmiş karbonhidratlardan, koruyucu maddelerden ve yapay renklendiricilerden kaçınmalısınız.

Yeniden Giriş Aşaması: GAPS’tan çıkmak

GAPS diyeti yapıyorsanız, diğer gıdaları yeniden tanıtmaya başlamadan önce en az 1.5-2 yıl boyunca tam diyette olacaksınız.

Diyet, en az altı ay boyunca normal sindirim ve bağırsak hareketleri yaşamışsanız, yeniden giriş aşamasına başlamanızı önerir.

Bu diyetin diğer aşamalarında olduğu gibi, son aşamada da birkaç ay boyunca yavaş yavaş gıdalar yeniden yenmeye başlanmalı ki;bu da uzun bir süreç olabilir.

Diyet, her bir gıdayı bireysel olarak küçük miktarlarla başlamayı önerir. 2-3 gün içinde herhangi bir sindirim sorununu yaşamazsanız, kademeli olarak miktarını artırabilirsiniz.

Bu aşamaya, patates,fermente gıdalar ve glütensiz tahıllarla başlamanız gerekiyor.

Diyet bittikten sonra sonra bile, sistemin ilkelerini koruyan yüksek derecede işlenmiş ve rafine edilmiş yüksek şekerli gıdalardan kaçınmaya devam etmeniz önerilir.

GAPS Takviyeler

Diyeti ortaya atan kişi, GAPS’ın en önemli yönünün diyet olduğunu belirtmektedir.

Bununla birlikte, GAPS protokolü çeşitli ek maddeleri de önerir. Bunlara probiyotikler, esansiyel yağ asitleri, sindirim enzimleri ve morina karaciğeri yağı dahildir.

Probiyotikler

Probiyotik takviyeleri bağırsağınızdaki faydalı bakterilerin dengesini düzeltmek için diyete eklenir.

Lactobacilli, Bifidobakteriler ve Bacillus subtilis çeşitleri dahil olmak üzere bir dizi bakteri içeren probiyotikleri seçmeniz önerilir.

Her gramda en az 8 milyar bakteri hücresi içeren bir ürün arayıp, probiyotiği diyetinize yavaşça eklemeniz önerilir.

Esansiyel Yağ Asidi ve Morina Karaciğer Yağı

GAPS diyetinde bulunan kişilerin, balık yağı ve morina karaciğeri yağı ihtiyacının karşılanabilmesi için günlük takviyeleri almaları önerilir.

Diyet, omega-3’ten omega-6 yağ asitlerine 2: 1 oranında bir orana sahip soğuk preslenmiş bir fındık ve tohum yağı karışımının az miktarda alınmasını öneriyor.

Sindirim enzimleri

Diyetin kurucusu, GAPS koşullarına sahip kişilerin mide asidi üretiminin düşük olduğunu iddia ediyor. Bunu telafi etmek için, diyeti yapanların, her yemekten önce eklenen pepsin ile birlikte betain HC1 ilavesi yapmasını öneriyor.

Bu takviye, midenizde üretilen ana asitlerden biri olan hidroklorik asitten üretilen bir formdur. Pepsin aynı zamanda midede üretilen, proteinleri parçalayıp sindiren bir enzimdir.

Sindirimi desteklemek için ek sindirim enzimleri alabilirsiniz.

GAPS Diyeti İşe Yarıyor mu?

GAPS diyetinin iki önemli bileşeni, eliminasyon diyeti ve diyet takviyeleridir.

Eliminasyon Diyeti

Henüz, hiçbir çalışma, GAPS diyet protokolünün otizmle ilişkili semptom ve davranışlar üzerindeki etkilerini incelememiştir.Bundan dolayı, diyetin otizmli insanlara nasıl yardımcı olabileceğini ve bunun etkili bir tedavi olup olmadığını bilmek imkansızdır.

GAPS diyetinin, tedavi etmeyi talep ettiği diğer koşulların herhangi birine etkisini inceleyen başka bir araştırma da bulunmamaktadır.

Besin takviyeleri

GAPS diyeti bağırsakta faydalı bakterilerin dengesini iyileştirmek için probiyotikleri öngörür.

GAPS diyeti aynı zamanda gerekli yağ ve sindirim enzimlerinin takviyelerini de öneriyor.

Bununla birlikte, şimdiye kadarki çalışmalar, esansiyel yağ asidi takviyelerinin otizmin insanlar üzerinde bir etkisinin olduğunu gözlemlemiştir. Benzer şekilde, otizm üzerine sindirim enzimlerinin etkileri üzerine yapılan çalışmalar karışık sonuçlar vermiştir.

Genel olarak, diyet takviyelerinin alınmasının otistik davranışları veya beslenme durumunu geliştirip geliştirmediği açık değildir. Etkileri bilmeden önce daha kaliteli çalışmalara ihtiyaç vardır.

GAPS Diyetinin Tehlikesi Var mı?

GAPS diyeti, besleyici gıdaları uzun süre kesmenizi gerektiren çok kısıtlayıcı bir beslenme şeklidir.

Ayrıca, diyetinizin, ihtiyacınız olan tüm besin maddelerini içerdiğinden nasıl emin olabileceğinize dair çok az rehberlik sunar.Bu nedenle, bu diyeti uygulamanın en belirgin riski yetersiz beslenmedir.Özellikle de hızlı büyüyen ve besin ihtiyacı fazla çocuklar için çok kısıtlayıcıdır.

Ek olarak, otistik bozukluğu olanlar kısıtlayıcı bir beslenmeye sahiptir ve yeni gıdaları veya beslenmelerindeki değişiklikleri kolayca kabul etmeyebilir. Bu da, aşırı kısıtlamaya neden olabilir.

Bazı eleştirmenler, büyük miktarda kemik suyunun tüketilmesinin, yüksek dozlarda toksik olan kurşun alımını artırabileceğini belirtti.Bununla birlikte, GAPS diyetinde kurşun toksisitesi riski belgelenmemiştir, bu nedenle gerçek risk bilinmemektedir.

Sızdıran Bağırsak Otizme Neden Olur mu?

GAPS diyetini deneyenlerin çoğu, otistik çocukları olup, aileleri çocuğun durumunu iyileştirmek istemektedir.

Diyetin kurucusu tarafından yapılan temel iddialardan biri, otizmin sızdıran bir bağırsaktan kaynaklanması ve GAPS diyetiyle iyileştirilmesidir.

Otizm, otistik kişinin dünyayı nasıl deneyimlediğini etkileyen beyin işlevlerinde değişikliğe neden olan bir durumdur. Etkileri çok çeşitlilik gösterebilir ancak genel olarak otistik insanlar iletişim ve sosyal etkileşim konusunda zorlanırlar.Genetik ve çevresel faktörlerin bir kombinasyonundan kaynaklandığı düşünülen karmaşık bir durumdur.

İlginçtir, çalışmalar, otistik hastaların % 70’inde de kabızlık, ishal, karın ağrısı, asit reflüsü ve kusma gibi semptomlarla sonuçlanabilecek kötü sindirim sistemine sahip olduğunu kaydetti.

Otizmi olan kişilerde tedavi görmeyen sindirim semptomları, artan sinirlilik, agresif davranış ve uyku bozuklukları gibi daha ağır davranışlarla da bağlantılıdır.

Az sayıdaki araştırmalar, otizmi olan bazı çocukların bağırsak geçirgenliğinde artış olduğunu tespit etmiştir.

Şu anda, otizmin gelişiminden önce sızdıran bağırsak varlığını gösteren hiçbir çalışma bulunmamaktadır. Dolayısıyla, sızdıran bağırsak, bazı çocuklarda otizme bağlı olsa bile, bunun nedeni veya belirtisi olup olmadığı bilinmemektedir.

Genel olarak, sızdıran bağırsağın otizmin sebebi olduğu iddiası tartışmalıdır. Bazı bilim insanları bu açıklamanın karmaşık bir durumun nedenlerini aşırı basitleştirdiğini düşünüyor.

Dahası, sızdıran bağırsak açıklaması bilimsel kanıtlarla desteklenmiyor.

GAPS Diyetini Denemeli misiniz?

Bazı insanlar, bu raporlar anekdot olsa da, GAPS diyetinden fayda sağladıklarını düşünüyor.

Bununla birlikte, bu eliminasyon diyeti uzun süreler için son derece kısıtlayıcıdır, bu da uygulamayı zorlaştırmaktadır. Hassas kişiler için özellikle tehlikeli olabilir – savunmasız genç insanlar.

Birçok sağlık uzmanı GAPS diyetini eleştirmektedir çünkü iddialarını destekleyen bilimsel bir araştırma yok.

Bu diyeti denemeyi düşünüyorsanız, bir tıp uzmanından yardım ve destek alın.


 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın