Domatesin Besin Değeri

 

 

Bilimsel olarak “Solanum lycopersicum” olarak bilinen domates, Güney Amerika’ya özgü it üzümü ailesinden bir bitkinin meyvesidir.

 

Teknik olarak bir meyve olmasına rağmen, domates genellikle bir sebze olarak kategorize edilir.

 

Domates, kalp hastalığı ve kanser riskinin azaltılması da dahil olmak üzere birçok sağlık yararı ile bağlantılı olan likopen antioksidanının başlıca besin kaynağıdır. Aynı zamanda C vitamini, potasyum, folat ve K vitamini kaynağıdır.

 

Olgunlaştığında genellikle kırmızı olan domates; sarı, turuncu, yeşil ve mor dahil olmak üzere çeşitli renklerde olabilir. Farklı şekil ve lezzet ile birçok alt tür domates vardır.

 

 

 

Beslenme Profili

Domatesin su içeriği % 95 civarındadır. Diğer% 5 çoğunlukla karbonhidrat ve liften oluşur.

 

Bir orta ölçekli domates (123 gram) sadece 22 kalori içerir.

 

 

 

 

Aşağıdaki tabloda domateste bulunan besin maddeleri hakkında ayrıntılı bilgiler yer almaktadır.

 

Besin Değerleri: Domates, kırmızı, olgun, ham – 100 gram

Miktar

Kalori

18

Su

% 95

Protein

0,9 g

Karbonhidrat

3,9 g

Şeker

2,6 g

Lif

1,2 g

Yağ

0,2 g

Doymuş

0,03 g

Tekli doymamış

0,03 g

Çoklu doymamış

0,08 g

Omega-3

0 g

Omega-6

0,08 g

Trans yağ             

~

 

 

Karbonhidrat

Karbonhidratlar, domatesin % 4’ünü oluşturur, bu da ortalama boy domates için 5 gramdan az karbonhidrat demektir.

 

Glikoz ve fruktoz gibi basit şekerler, karbonhidrat içeriğinin neredeyse % 70’ini oluşturur.

 

 

Lif

Domates, ortalama boyda domates başına yaklaşık 1.5 gramlık bir lif kaynağıdır.

 

Domatesteki liflerin çoğu (% 87), hemiselüloz, selüloz ve lignin formunda yani çözünmez liftir.

 

 

Vitaminler ve mineraller

Domates, bazı önemli vitamin ve mineral kaynağıdır.

 

C Vitamini: Önemli bir besin ve antioksidandır. Bir orta ölçekli domates, önerilen günlük alımın yaklaşık % 28’ini sağlayabilir.

 

Potasyum: Tansiyon kontrolü ve kardiyovasküler hastalık önleme için yararlı olan önemli bir mineraldir.

 

K1 Vitamini: Ayrıca phylloquinone olarak bilinen K vitamini, kan pıhtılaşması ve kemik sağlığı için önemlidir.

 

Folat (B9) : B-vitaminlerinden biri, normal doku büyümesi ve hücre fonksiyonu için önemlidir. Hamileler için özellikle önemlidir.

 

 

Diğer Bitki Bileşikleri

Vitamin ve bitki bileşenlerinin içeriği farklı domates çeşitlerine göre büyük farklılıklar gösterebilir.

 

Domatesteki ana bitki bileşenlerinin bir listesi…

 

Likopen: Sağlığa yararlı etkileri için yoğun olarak çalışılan kırmızı pigment ve antioksidandır.

 

Beta-Karoten: Vücutta A vitaminine dönüşen sarı bir antioksidandır.

 

Naringenin: Domatesin kabuğunda bulunan bu flavonoidin, inflamasyonu azalttığı ve farelerde çeşitli hastalıklara karşı korunduğu belirtimiştir.

 

Klorojenik asit: Yüksek tansiyonlu hastalarda kan basıncını düşüren güçlü bir antioksidan bileşiktir.

 

Domateslerin renginden klorofil ve karotenoidler sorumludur. Olgunlaşma işlemi başladığında, klorofil (yeşil) bozulur ve karotenoidler (kırmızı) sentezlenir.

 

 

Likopen

Domateste bulunan tüm bitki bileşikleri arasında likopen özellikle dikkat çekicidir.

 

Likopen olgunlaşmış domateste en fazla bulunan karotenoid olup, domates kabuğunda en yüksek miktarda bulunur. Domates ne kadar kırmızı olursa, içerdiği likopen daha fazladır.

 

Ketçap, domates suyu ve domates bazlı soslar gibi domates ürünleri, en zengin besin kaynağı olan likopen kaynaklarıdır.

 

İşlenmiş domates ürünlerindeki likopen miktarı genellikle taze domateslerden daha yüksektir. Örneğin ketçap, 10-14 mg / 100 g içerir, ancak taze domates sadece 1-8 mg / 100 g likopen içerir.

 

Beslenmede tüketilen diğer yiyecekler, sindirim sisteminden likopen emilimi üzerinde güçlü bir etkiye sahip olabilir. Yağ ile tüketmek, 4 kata kadar emilimi artırabilir.

 

Ancak burada bazı bireysel değişkenlikler vardır ve herkes aynı oranda likopen emmez.

 

İşlenmiş domates ürünleri likopende daha yüksek olmasına rağmen, mümkün olduğunca taze, doğal domateslerin tüketilmesi önerilir.

 

 

 

Domatesin Sağlık Faydaları

Domates ve domates bazlı ürünlerin tüketimi, kalp hastalığı, kanseri önleme ve cilt sağlığı ile ilgili birçok faydaya bağlanmıştır.

 

 

Kalp sağlığı

Kalp krizi ve inme de dahil olmak üzere kardiyovasküler hastalık, dünyanın en yaygın ölüm nedenidir.

 

Orta yaşlı erkeklerde yapılan bir çalışmada, düşük düzeydeki likopen ve beta-karoten düzeylerinin artmış kalp krizi ve felç riskine bağlı olduğu gösterilmiştir.

 

Klinik çalışmalardan elde edilen kanıtların artması, likopen desteğinin LDL kolesterolü düşürmede etkili olduğunu göstermektedir.

 

Domates ürünlerinin klinik denemeleri, inflamasyona ve oksidatif stres belirleyicilerine de yarar sağlamıştır.

 

 

Kanseri Önleme

Kanser, normal sınırlarının ötesine yayılan ve çoğu zaman vücudun diğer kısımlarını işgal eden anormal hücrelerin kontrolsüz büyümesi için jenerik bir terimdir.

 

Gözlemsel çalışmalar domates, domates ürünleri ve daha az sayıda prostat, akciğer ve mide kanseri insidansı arasında bağlantı bulmuştur.

 

Yüksek likopen içeriğinin bu koruyucu etkilerin ana nedeni olduğuna inanılmaktadır ancak bunu doğrulamak için yüksek kaliteli insan denemelerine ihtiyaç vardır.

 

Kadınlarda yapılan bir araştırma, domateste yüksek miktarlarda bulunan yüksek konsantrasyonlardaki karotenoidlerin, meme kanseri gelişimine karşı koruyabildiğini göstermektedir.

 

 

Cilt sağlığı

Domatesin cilt sağlığı için faydalı olduğu düşünülmektedir. Likopen ve diğer bitki bileşikleri açısından zengin olan domates bazlı gıdalar güneş yanığına karşı koruma sağlar.

 

 

Tarladan Tezgaha

Domates olgunlaşmaya başladığında, etilen denilen bir gaz hormonu üretmeye başlar.

 

Geleneksel yöntemlerle üretilen domatesler hala yeşil ve olgunlaşmamışken hasat edilir ve taşınır. Satış yapmadan önce kırmızı yapmak için yapay etilen gazı kullanılır.

 

Bunun dezavantajı, doğal aroma gelişmesine yol açmaması ve tatsız domateslere neden olabilmesidir.

 

Bu nedenle yerel domatesler daha iyidir çünkü doğal olarak olgunlaşmasına izin verilir.

 

 

Bireysel Endişeler

Domates genellikle iyi tolere edilir ve domates alerjisi çok azdır.

 

 

Alerji

Domates alerjisi nadir olmakla birlikte, sıklıkla çimen polenine alerjisi olan kişilerde alerjik reaksiyonlara neden olur.

 

Bu duruma polen-besin alerjisi sendromu veya oral alerji sendromu denir.

 

Oral alerji sendromunda, bağışıklık sistemi polen benzeri meyve ve sebze proteinlerine saldırır, bu da ağızda kaşıntı veya ağız veya boğazda şişlik gibi alerjik reaksiyonlara yol açar.

 

Lateks alerjisi olan kişiler domatese karşı çapraz reaktivite de yaşayabilirler.

 

 

Bulaşma

Domates, toprakta florid gazı veya florüre maruz kaldığında daha yüksek seviyelerde florür içerebilir.

 

 

 

Domates İle İlgili İpuçları

 

  • Yumuşak kabuklu, kırmızı, etli ve ağır domatesleri seçin.

 

  • Yumuşak kokuları olmalıdır. Koku olmaması domateslerin olgunlaşmadan koparıldığını ve hiçbir zaman olgunlaşmayacağını gösterir.

 

  • Olgunlaşmaları için muz ya da elmanın yanında domatesleri de kağıt poşete koyun.

 

  • Oda sıcaklığında muhafaza edin.

 

  • Tamamen olgunlaşmış domatesler bir ya da iki gün dayanabilir.

 

  • Domatesleri alüminyum tencerede pişirmeyin çünkü asitleri metalle birbirini etkileyebilir ve alüminyumun besine geçmesine neden olabilir.

 

  • Domates taze olarak yenebileceği gibi yemeklerde, domates salçası, ketçap ve turşu yapımında da kullanılır.

 

  • Domates cilt bakımı için çok yararlıdır. Cilde tazelik ve renk verir. Dilimlenmiş domatesi ciltteki sivilce ve siyah noktaların üzerine koyup bir süre beklettikten sonra cildinizi temizleyin.

 

  • Domates ve domates suyu yağlı ciltlere iyi gelir ve derideki gözenekleri sıkıştırmaya yardımcı olur.

 

  • Domates suyu içmek ve domates suyu ile banyo yapmak egzama ve diğer deri bozukluklarından korumaktadır.

 

  • 2 çay kaşığı domates suyu ve ¼ kase yayık ayranı karışımını yanmış yerlerin üzerine uygulayıp yarım saat beklettikten sonra durulayınca uygulanan bölgeyi rahatlatmaktadır.

 

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın