En Yaygın 8 Besin Alerjisi


 

Besin alerjileri son derece yaygındır.Yetişkinlerin yaklaşık %5’ini,çocukların ise %8’ini etkiler.Gıda alerjileri dünya genelinde aşağıda sayılan gıdalara karşı en yaygın şekilde gerçekleşir.Bu yazıda bu gıdalara karşı oluşan alerjiler,kimlerin risk altında olduğu ve belirtileri hakkında geniş bir bilgiye sahip olabileceksiniz.

 

 

Besin alerjisi nedir?

Besin alerjisi,belirli gıdaların immün yanıtı tetiklediği durumlardır.Bağışıklık sisteminizin bir gıdadaki proteinlerin bir kısmını yanlış olarak zararlı bir şekilde tanıması nedeniyle ortaya çıkar.Daha sonra vücut iltihaplanmaya neden olan histamin gibi kimyasalların salınması da dahil olmak üzere bir dizi koruyucu önlem alır.

Bir besin alerjisi olan insanlar,bu gıdaya küçük miktarlarda maruz kalsalar bile bu durum alerjik reaksiyon geliştirmelerine neden olabilir.Belirtiler, maruz kalındıktan birkaç dakika veya birkaç saat sonra herhangi bir yerde ortaya çıkabilir.Bir besin alerjisi olanlar genelde şu belirtileri gösterir.

  • Dil,ağız ve yüz şişmesi
  • Nefes darlığı
  • Düşük kan basıncı
  • Kusma
  • İshal
  • Ürtiker
  • Kaşıntılı döküntü

Daha ciddi durumlarda bir besin alerjisi anafilaksiye neden olabilir.Anafilaksi aniden başlayan ve ölüme neden olabilen ciddi bir alerjik reaksiyondur.Anafilakside genel olarak kızarıklık, kaşıntı, boğaz şişmesi ve kan basıncının düşmesi gibi semptomlar söz konusudur. Yaygın nedenleri böcek ısırmaları, gıdalar ve ilaçlardır.Anafilaksi, bazı akyuvar tiplerinden protein salınmasından kaynaklanmaktadır. Bu proteinler alerjik reaksiyon başlatabilen veya bir reaksiyonu daha ciddi hale getirebilen maddelerdir. Bunların salımına, bağışıklık sistemi reaksiyonu veya bağışıklık sistemi ile ilgisi olmayan başka bir şey neden olabilir.

Besin alerjisinde çok hızlı oluşabilecek belirtiler arasında kaşıntılı bir döküntü,boğazın veya dudağın şişmesi,nefes darlığı ve düşük tansiyon bulunur.Bazı vakalar ölümcül bile olabilir.

Besin alerjileri iki ana tipe ayrılır.IgE (İmmünglobulin E) antikoru ve IgE içermeyen antikor.Antikorlar,bağışıklık sistemi tarafından enfeksiyonu tanımak ve savaşmak için kullanılan bir kan proteini türüdür.
Bir IgE besin alerjisinde, IgE antikoru bağışıklık sisteminiz tarafından serbest bırakılır. IgE içermeyen bir besin alerjisinde, IgE antikorları salınmaz ve bağışıklık sisteminin diğer kısımları algılanan tehditle mücadele etmek için kullanılır.


İşte en yaygın oluşan besin alerjileri…

İnek sütü alerjisi

İnek sütü alerjisi özellikle bebeklerde ve çocuklarda çok sık rastlanan besin alerjilerinden biridir.Bu bebek ve çocukların %2-3’ünü etkileyen en sık görülen çocukluk alerjilerindendir.

İnek sütü alerjisi,hem IgE hem de IgE olmayan formlarda ortaya çıkabilir ancak IgE inek sütü alerjilerinde en sık görülen ve potansiyel ciddi vakalardır.

Bir IgE alerjisi olan çocuk ve yetişkinlerde inek sütü alındıktan 5-30 dakika sonra reaksiyona girer.Şişme,kızarıklık,ürtiker,kusma ve nadir durumlarda anafilaksi gibi belirtiler görülür.

IgE olmayan bir alerji genellikle kusma veya ishal gibi bağırsak temelli belirtilerin yanı sıra bağırsak duvarının iltihaplanmasına da neden olur. IgE olmayan süt alerjisini tespit etmek zor olabilir.Çünkü bazen belirtiler başka rahatsızlıklara işaret edebilir ve bunu belirlemek için bir kan testi de yoktur.

İnek sütü alerjisi tanısı konursa,tek tedavi inek sütü ve onu içeren gıdalardan kaçınmaktır.Bu yiyecek ve içecekler şunları içerir;

  • Süt
  • Süt tozu
  • Peynir
  • Tereyağı
  • Margarin
  • Yoğurt
  • Krema
  • Dondurma

İnek sütüne alerjisi olan emen bebeklerin anneleri ineğin sütünü ve inek sütü içeren gıdaları beslenmesinden çıkarmalıdır.Anne sütü almayan bebekler için bir sağlık uzmanı tarafından inek sütü formülüne uygun bir alternatif önerilir.

Yumurta alerjisi

Yumurta alerjisi çocuklarda inek sütü alerjisinden sonra ikinci sık görülen besin alerjisidir.Yumurta alerjisi olan çocukların % 68’inin alerjisi 16 yaşına kadar geçer. Yumurta alerjisinin en yaygın belirtileri şunlardır;

  • Mide ağrısı gibi sindirim sistemi rahatsızlıkları
  • Döküntü gibi deri reaksiyonları
  • Solunum problemleri
  • Anofilaksi(nadiren)

Yumurta alerjileri genelde yumurtanın beyazına karşı olur,sarısına değil.Bunun nedeni yumurta beyazı ve sarısının proteinlerinin birbirinden farklı olmasıdır.Alerjiyi tetikleyen proteinlerin çoğu yumurtanın beyazında bulunur.

Diğer alerjiler gibi yumurta alerjisine karşı önlem almak için,yumurtadan uzak durmalısınız.Pişirme durumlarında alerjiye neden olan proteinlerin şekli değişeceğinden yumurta ile yapılan diğer yiyeceklerden kaçmanız gerekmeyebilir.Bu durumlarda vücut proteinleri zararlı görmez ve reaksiyon oluşma ihtimali azalır.Yine de bu durum herkes için geçerli değildir.Yumurta içeren gıdaları yemeden önce doktorunuzla konuşmak en iyisidir.

Kuruyemiş alerjisi

Kuruyemiş alerjisi ağaçlardan elde edilen bazı tohumlara karşı oluşan alerjidir.Kuruyemiş alerjisi aşağıdaki gıdaları tüketme durumunda ortaya çıkabilir:

  • Brezilya fındığı
  • Badem
  • Kaju
  • Antep fıstığı
  • Çam fıstığı
  • Ceviz

Kuruyemiş alerjisi olanlar fındık ve bundan yapılan fındık ezmesi gibi ürünlere karşı alerjik reaksiyon gösterir.Bir veya iki çeşit kuruyemişe alerjiniz olsa bile tüm kuruyemişlerden kaçınmalısınız.Bunun nedeni;bir kuruyemişe alerjisi olanın diğer kuruyemiş türlerine karşı da alerji geliştirme riskini artırmasıdır.

Diğer alerjilerin aksine kuruyemiş alerjisi ömür boyu sürer.Bu alerji çok şiddetli olabilir ve anafilaksi ile ilişkili ölümlerin %50 sorumlusu kuruyemiş alerjisidir.Bundan dolayı kuruyemiş alerjisi olanların hayati tehlike oluşabilecek durumlara karşı yanlarında her zaman epipen(şiddetli alerjisi olan hastaların anafilaksiye girmesini önleyen ilaçlı kalem şeklinde bir şırınga) taşımaları önerilir.

Yer fıstığı alerjisi

Yer fıstığı alerjisi de yaygınlık gösteren bir türdür.Bazı vakalar çok şiddetli olabilir hatta ölümcül alerjik reaksiyonlara bile neden olabilir.Yer fıstığı alerjisi olanların genellikle kuruyemişe de alerjisi vardır.

Yer fıstığı alerjisi geliştirmenin nedeni tam olarak bilinmemekle birlikte,ailesinde yer fıstığı alerjisi olanların en çok risk altında olduğu bilinmektedir.Yer fıstığı alerjisi, çocukların %4-8’ini etkilerken yetişkinlerin %1-2 sini etkiler.Yer fıstığı alerjisi geliştiren çocukların yaklaşık%15-22’si gençlik yıllarında bunu atlatırlar.

Diğer alerjiler gibi yer fıstığı alerjisi de hasta geçmişi,deri prick testi,kan testleri ve gıdaya karşı geliştirilen reaksiyonların bir kombinasyonu kullanılarak teşhis edilir.Bu alerjiye karşı tek etkili tedavi fıstık ve fıstık ürünlerinden kaçınmaktır.Bununla birlikte yer fıstığı alerjisi olan çocuklar için yeni tedaviler geliştirilmektedir.Bu tedavi yöntemlerinden biri de alerjiyi etkisiz kılmak için sıkı denetim altında az miktarda yer fıstığı vermeyi gerektirir.

Kabuklu deniz ürünleri alerjisi

Kabuklu deniz ürünleri alerjisi,vücudunuzun kabuklular olarak bilinen kabuklu deniz hayvanları ve mollusk ailesinden gelen proteinlere saldırması sonucu ortaya çıkar.Kabuklu deniz ürünleri alerjisi şu kabuklulara karşı oluşabilir.

  • Karides
  • Kerevit
  • Istakoz
  • Kalamar
  • Deniz tarağı

Kabuklu deniz ürünleri alerjisinin en yaygın tetikleyici unsuru “tropomiyozin” denilen bir proteindir.
Bir bağışıklık tepkisinin tetiklenmesinde rol oynayan diğer proteinler arginin,kinaz ve miyozin hafif zinciridir.Kabuklu deniz ürünleri alerjisinin belirtileri genellikle çabucak ortaya çıkar.Belirtileri diğer IgE alerjileri ile benzerlik gösterir.

Gerçek bir deniz ürünü alerjisini bazen virüs,bakteri ve parazit gibi diğer deniz ürünlerinin bulaşmasına karşı olumsuz bir reaksiyondan ayırt etmek zordur.Bunun nedeni de kusma,ishal ve karın ağrısı gibi sindirim sorunlarına yol açabilmesi nedeniyle belirtilerinin benzer olmasıdır.Kabuklu deniz ürünleri alerjisinden etkilenmemek için bu ürünleri tüketmemelisiniz.

Kabuklu deniz hayvanlarını pişirmenin buharları bile alerjik olanlarda kabuklu deniz hayvanları alerjisini tetikleyebilir.

Buğday alerjisi

Bir buğday alerjisi, buğdayda bulunan proteinlerden birine karşı oluşan alerjik bir tepkidir.En çok çocukları etkiler.Buğday alerjisi olan çocukların,genellikle on yaşına gelene kadar alerjileri geçer.Diğer alerjiler gibi buğday alerjisi de sindirim rahatsızlığı,kusma,kızarıklıklar,şişme ve ciddi vakalarda anafilaksiye neden olabilir.

Genellikle benzer sindirim belirtileri gösterdiği için çölyak hastalığı ve glüten alerjisi ile karıştırılır.Gerçek bir buğday alerjisi,buğdayda bulunan yüzlerce proteinden birine karşı bağışıklık tepkisine neden olur.Bu reaksiyon şiddetli hatta bazen ölümcül olabilir.Çölyak hastalığı ve glüten hassasiyeti hayati tehlike oluşturmaz.Bunlarda vücut buğdayda bulunan bir spesifik proteine(gluten) anormal bir bağışıklık tepkisi geliştirir.Çölyak hastalığı ve glüten hassasiyeti olanlar buğday ve protein glüten içeren diğer tahıllardan kaçınmak zorundadır.Buğday alerjisi olanlar sadece buğdaydan kaçınmak zorundadır ve buğday içermeyen tahıllardaki glüteni tolere edebilir.

Buğday alerjisi genellikle deri prick testi ile teşhis edilir.Buğday alerjisini önlemenin yolu buğday ve buğday ürünlerinden uzak durmaktır.Buğday içeren güzellik ve kozmetik ürünlerinden de uzak durmalısınız.

Soya alerjisi

Soya alerjisi çocukların %0.4’ünü etkiler ve en çok üç yaşından küçük çocuklarda görülür.Bu alerji,soya fasulyesi ve soya fasulyesi içeren ürünlerdeki bir protein tarafından tetiklenir.Soya alerjisi olan çocukların %70’inin alerjisi büyüyünce geçer.

Soya alerjisi belirtileri,kaşıntı,ağız ve burun akıntısı,astım ve solunum bozuklukları gibi durumları içerir.Nadir durumlarda anafilaksiye neden olabilir.İlginçtir ki inek sütü alerjisi olan bazı bebeklerde soya alerjisi de görülür.

Soya alerjisinin ortak gıda tetikleyicileri soya fasulyesi,soya sütü ve soya sosu gibi soya ürünleridir.Soya birçok gıda ürününde bulunabileceğinden aldığınız ürünün etiketini okumak önemlidir.Diğer alerjiler gibi soya alerjisine de yönelik tek tedavi bu ürünlerden kaçınmaktır.

Balık alerjisi

Balık alerjisi,yetişkinlerin %2’sini etkiler.Balık alerjisi diğer alerjilerin aksine yaşamın ilerleyen dönemlerinde ortaya çıkar.

Kabuklu deniz ürünleri alerjisi gibi,balık alerjisi de ciddi ve potansiyel olarak ölümcül bir alerjik reaksiyona neden olabilir.Başlıca belirtileri kusma ve ishal nadir durumlarda ise anafilaksidir.Balık alerjisi olan kişilere yanlışlıkla balık yeme ihtimallerine karşı epipen verilir.

Belirtiler benzer olabileceği için balık alerjisi,balıktaki bakteri,virüs,toksinler gibi bir atığa tepki ile karıştırılır.

Kabuklu deniz hayvanları ve yüzgeçli balıklar aynı proteini taşımadıklarından kabuklulara alerjisi olan insanlar,balıklara alerjik olmayabilir.Balıklara alerjisi olanların bir veya birden fazla balığa alerjisi olabilir.

Diğer besinlere karşı oluşan alerjiler

Yukarıda anlatılan 8 besin alerjisi en yaygın olanlarıdır.Bunlarla birlikte farklı besin alerjileri de bulunmaktadır.Az görülen besin alerjileri dudaklarda ve ağızda hafif kaşıntı(oral alerji sendromu)hayatı tehdit edici anafilaksiye kadar çeşitli belirtiler gösterebilir.Daha az rastlanan gıda alerjileri şunlardır.

  • Keten tohumu
  • Susam tohumu
  • Şeftali
  • Muz
  • Avokado
  • Kivi
  • Kereviz
  • Sarımsak
  • Hardal tohumu
  • Anason tohumu
  • Papatya

Besin alerjisi olup olmadığınızı nasıl anlarsınız?

Besin alerjileri ve gıda intoleranslarını
birbirinden ayırmak zor olabilir.Gıda intoleransı, genelde hayatı tehdit edici olmayan, ancak birçok uzun süreli hastalığa sebep olan
biyolojik reaksiyonlardan oluşur. Gıda alerjisinden farklı olarak IgE (İmmünglobulin E) antikorları değil igG antikorları üretilir.Gıda intoleransı gıda alerjisinden çok daha yaygındır ve dünya nüfusunun yarıdan fazlasını etkiler.

Besin alerjisi olduğunuzdan şüpheleniyorsanız,doktora başvurmanız gerekir.Doktor muhtemelen tanı testleri uygulayacaktır.Bu tanı testleri şöyledir:

Beslenmenin incelenmesi: Zamanlama ve belirtiler de dahil olmak üzere yenilen gıdaların detaylı bir derlemesi yapılır.

Deri prick testi: Alerjen içeren sıvının kolun iç kısmına damlatılıp,orada küçük bir çizik oluşturarak derinin buna vereceği tepki incelenir.

Ağızdan gıda alımı: Gıdalar,tıbbi kontrol altındaki bir ortamda kademeli olarak artan miktarlarda yedirilir.

Kan testleri: Bazı durumlarda, kan alınır ve IgE antikorlarının seviyesi ölçülür.

Besin alerjisi ile ilgili doktorunuz size ne yapacağınızı anlatacaktır.Doktor, beslenme yönetiminde size yardımcı olması için bir diyetisyene yönlendirebilir.

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ

Bir Cevap Yazın